Aporttan alynǵan ıissý

Actor’s Studio Drama School – Pace Uni­ver­sity-inde akterlikke ma­­mandanǵannan keıin Gúljan Túzelbaeva Almatyda akter­lik stýdııasyn ashqan. Talapty balalardy oqytyp, ózi de pesa­lar qoıýǵa qatysa júrip, halyq­ara­­lyq jobalardaǵy rólderdi som­­da­dy. Búginde Gúljannyń reper­týary rejısser Dárejan О́mirbaev­­­tyń «Aqyn» fılmindegi róli­­men tolyqqan.

Gúljan – Almaty qalasy­nyń týmasy. Onyń armandaryna taý baý­raıyndaǵy ásem qa­lanyń tabıǵaty, saıyn dala­nyń jaıqalǵan gúlderi, ási­re­se aporttyń dámi qanat bitir­gen­deı. «Aporttyń ıisi meniń qa­nyma sińgen. Sondyqtan da bolar hosh ıister meni árqashan da shabyttandyryp turady. Akterlik pen qatar qarjyger mamandyǵyn ıgerýim, fransýz, aǵylshyn tilinde erkin sóıleýim bala kúngi armanyma jetýime yqpal etti. Osy jolda «Bolashaq» baǵdarlamasy jolymdy ashty. Pandemııa kezinde Eýropaǵa barýǵa ruqsat berilmegendikten, oqýymdy shegerýime týra keldi. Alaıda sol joly rejısser Dáre­jan О́mirbaevtyń «Aqyn» fılmi Berlın kınofestıvaline joldama alyp, Berlınge de, Fran­sııanyń Grass qalasyna da jolym tústi. Buǵan deıin Grasstaǵy oqý oryndarymen habarlasyp, baǵdarlamalarymen tanysyp qoı­ǵan bolatynmyn. Oqýymdy alǵashynda qashyqtan, keıin­nen ishteı bólimde jalǵastyrdym. Shaǵyn ǵana halqy bar Grass qala­syndaǵy raýshan gúliniń hosh ıisi meni birden baýrady. Ásirese gúlderdiń dál elimizdegideı hosh ıispen gúldeıtini qyzyqtyrdy. Klımattyq jaǵynan uqsas kele­tin eki elde de taýdan esken samal men jarqyraǵan kúnniń áse­ri raýshan gúliniń jaıqalyp ósýine sebepshi», deıdi ol óz áse­rimen bólisip. Osylaısha, ejel­den átirdiń otany sanala­tyn Fransııaǵa baryp, par­fıýmerııalyq ınstıtýtta bilim alǵan jas ǵalym elimizde jańa ón­diristi bastap, tyńnan jol sala bastady.

Zerthanada parfıýmerııany jasaý bastapqy satydan bastalady. О́ndiriste parfıýmerııadan basqa ıntererge arnalǵan hosh ıister, raýshan sýy jáne shamdar ázirlenip jatyr. Jas ǵalymnyń aıtýynsha, ıissýdyń aldymen formýlasy jasalady. Bir gramm artyq ne kem quıyl­sa, átirdiń quramy ózgerip ketedi. Sondyqtan quramyn, mólshe­rin anyqtap alý mańyzdy. Syna­ma úsh kezeńnen turady. Aport­tan jasalǵan parfıýmerııa­nyń keıbiri balǵyn, endi biri tátti bolyp keletin bolsa, sátsiz shyqqan nusqalar da kezdesedi eken. Jaqynda erlerge arnal­ǵan átirdi usynbaqshy. Quramyn­da raýshan gúli men aromaty bar átirdi áıelderdiń de qoldanýy­na bolady. «Iisti uzaq saqtaý­dyń óz qupııasy bar. Quramyna maıdy kóbirek qosamyz. Bar­lyq qospa talapqa saı bolýy ke­rek. Terige keri áseri joq», deıdi jas ǵalym.

Búginde óndiriste «Almaty aporty», «Mıneraldy raýshan», «Kókjaılaý qaıyńy», «Mahabbat», «Ámir», «Aıda» sııaq­ty 60-tan astam erekshe parfıýmerııa, 50-den asa sham men úı-jaılarǵa arnalǵan túrli hosh ıisti ónim bar. Qazirgi kezde ǵylymı jobalardy kommersııalandyrý konkýrsyna qatysyp, Sátbaev ýnıversıteti zerthanasynda jumys istep jatqan kásibı maman óndiriske qajetti barlyq ónimin synaqtan jáne sertıfıkattaýdan ótetinin aıtady. Jobaǵa saı maqalalar jazyp, formýlalardy patentteý de mańyzdy. О́nimder IFRA halyqaralyq parfıýmerııa stan­darttaryna sáıkes jasalady. Endigi maqsat – elimizde sapaly ónimder óndirýge bolatynyn dáleldeý. Onyń aıtýynsha, hosh ıisti, tabıǵı shıkizat ónimderinen átir túrlerin shy­ǵarýǵa elimizde tolyqqandy múm­kindik bar. О́ndiris bolǵannan keıin jetispeıtin tustary bolatyny zańdylyq. Biraq sol qıyndyqtarǵa qaramastan, Qa­zaq­standa jasalǵan ónimderdi kó­beıtý – jas ǵalymdar aldynda turǵan basty másele. Osy maqsatta parfıýmerlik kórmelerdi aralaý mańyzdy. «Men bir márte Katarǵa kórmege baryp qaıt­tym. Endi taǵy da issaparǵa shy­ǵyp, parıýmerııa óndirisin zert­teı túspekpin. Sondaı-aq kýrs­tardan, master-klasstardan ótý, arnaıy oryndarda biliktilikti arttyrý da salany damytýǵa yqpal etedi. Elimizde bola­shaq parfıýmerlerdi oqytyp, bil­genimdi úıretsem deımin. Oǵan qajetti tájirıbe jınaqtaı aldym dep bilemin», deıdi ol.

ALMATY