Agrarlyq sala qoldaýdan shet qalmaıdy

Qaraǵandy oblysy, Nura aýdanyna qarasty Kóbeteı aýylyndaǵy sút-taýar fermasy golshtın sıyrlaryn ákelgen. Joba 1 100 iri qara maldy ustaý­dy qarastyrady. Ferma jobalyq qýat­ty­lyqqa shyqqan kezde jylyna 9 000 tonnaǵa jýyq sút ón­diredi dep josparlanyp otyr. 70-ke jýyq ju­mys orny ashylady. Jumysqa ornalasý kezinde birinshi kezekte jergilikti turǵyn­dar qa­byl­danady. Sonymen qatar STF ózin azyq­pen qamta­masyz etedi. Jalpy, Qaraǵan­dy oblysynda mal sharýashylyǵy belsendi damyp keledi.

О́simdik sharýashylyǵy salasynda aımaq óndirýshileri sýarmaly eginshilikke basa nazar aýdarady. Josparlar týraly Qaraǵandy oblysy ákiminiń orynbasary Baýyrjan Asanov baıandady.

«Bıyl aýyl sharýashylyǵy daqyl­dary 1,1 mln gektarǵa egildi, bul ótken jylmen sa­lys­tyrǵanda 37,6 myń gektarǵa artyq. Bul ret­te dándi daqyldar 966,3 myń gektardy, maı­­ly daqyldar 31 myń gektardy qurady. Kar­­top 11,5 myń gek­tarǵa, basqa kókónister 1,2 myń gektarǵa otyrǵyzyldy. Sýarmaly jer­ler aýmaǵy ulǵaıtylady», dep habarlady ol.

«Shahterskoe» elıtalyq tuqym ósirý kásiporny da delegasııanyń nazarynan tys qalmady. Munda jyl saıyn sýarmaly jerlerdiń aýmaǵy keńeıtiledi. Aınalymǵa sý alý jáne berý úshin barlyq ınfraqurylymy bar qosymsha 200 ga engizildi. Qazirgi zamanǵy tuqym tazartý jelisi salynyp jatyr. Ol dándi, maıly jáne burshaq tuqymdaryn daıyndaýǵa arnalǵan.

«Shahterskoe» JShS basshysy Georgıı Prokop astyq qoımasy men astyq keptirgishti kórsetip, Qazaqstannan tys jerlerde belgili kartop ósirý týraly aıtyp berdi.

«Búgin biz aýyl sharýashylyǵyn sýbsıdııalaý salasynda bolyp jatqan aıtarlyqtaı ilgerileýshilikterdi kórip otyrmyz. Bul bizge odan da úlken jaýapkershilik júkteıdi. Biz barlyq kúsh-jigerimizdi jumsap, laıyqty ónim alý jáne ónimdilikti eki ese arttyrý úshin jaqsy jumys isteýimiz kerek», dep atap ótti ol.

Vıse-premer Serik Jumanǵarın fermerlermen kezdesý barysynda Úkimettiń aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdi qoldaý jónindegi jos­pary, fermerler úshin «Keń dala-2» baǵdarlamasy boıynsha 5% jeńildikpen nesıe berý múmkindikteri jáne qarajat alýdyń qarapaıymdatylǵan tetigi týraly aıtyp berdi. Sonymen qatar ol fer­merlerge agrarshylardyń agrotehnı­kany jaqsartýǵa kóbirek kóńil bólý, ty­ńaıtqyshtar, tuqymdar engizý, joǵa­ry ónimdi tehnıkany qoldaný jáne t. b. mindettemeleri jóninde eske sala ketti.

«Bıyl kóktemgi egis jumystaryna 580 mlrd teńge bólindi. Fermerlerge arnalǵan memlekettik baǵdarlamalar jumys isteıdi. Qarqyndy damýǵa múmkindik bar. Tuqymǵa, pestısıdterge, mıneraldy tyńaıtqyshtarǵa, janar-jaǵarmaıǵa, qosalqy bólshekterge, tehnıkaǵa qarajat bólinedi. Endi fermerler mal sharýashylyǵyn qoldaýdy suraıdy. Bar­lyq máselelerdi kezeń-kezeńimen sheshe­miz, eginniń jaqsy ónýin kórip otyrmyz, jaqsy ónim kútemiz», dep óz kezeginde atap ótti Aýyl sharýashylyǵy mınıstri A.Saparov.

Sondaı-aq Premer-mınıstrdiń orynbasary Serik Jumanǵarın men Aýyl sharýa­shy­lyǵy mınıstri Aıdarbek Saparov Uly­taý oblysynda jumys saparymen boldy.

Qazirgi tańda óńirde egis jumys­tary aıaqtaldy. Bıyl egistiń jalpy kólemi 29,5 myń ga qurady, onyń 24 myń ga – dán­di daqyl­dar, 4,5 myń ga – jemshóp. Kar­top pen basqa da kókónisterdiń tuqy­my 1 myń ga jerge sebildi. Shegirt­kege qarsy kúres boıynsha jaǵdaı turaqty. Boljamdarǵa sáıkes jalpy óńdeý alańy 14,2 myń ga, onyń 10 myń ga óńdelgen.

Jumys toby, eń aldymen, Qarakeńgir aýyl­dyq okrýgindegi «Beketaı baba» sharýa qoja­lyǵyna bardy. Sharýa­shylyqtyń jalpy jer kólemi 21,3 myń ga quraıdy, onyń 15,6 myńy – jaıylym. 5,5 myń gektarǵa bıdaı, arpa ósiriledi. Sharýa qojalyǵynyń bas­shy­sy Baǵdat Beketaev gektaryna orta esep­pen 10-12 sentner jınaıdy, ónim deńgeıi joǵa­ry bolǵanda 15 sentnerge deıin alýǵa múm­kin­­digi bar. Onyń aıtýynsha, bıyl topy­raq­qa ty­ńaıtqysh salmaǵan. Kásipker egistik alqabynda bastapqy ýaqytta 400 gektar aýmaqqa sýarý júıesin engizýdi josparlap otyr.

Aýyl sharýashylyǵy mınıstri fermerge memlekettik qoldaýdy paıdalanýdy, sondaı-aq tyńaıtqyshtar engizýden jáne sapaly tuqymdardy paıdalanýdan bastap barlyq agroónerkásiptik keshenderge deıin agrotehnologııalardyń barlyq keshenimen aınalysýdy usyndy. Sondaı-aq daqyldardy saqtandyrýǵa nazar aýdarý usynyldy.

«Eger siz tyńaıtqysh qoldansańyz, onda egin mindetti túrde bitik shyǵady. О́nimdilikti kem degende 20 sentnerge deıin jetkizýge tyrysý kerek», dedi ol.

Sharýa qojalyǵynda vıse-premer men mınıstr oblys fermerlerimen kezdesti. «Baqdáýlet» ShQ basshysy Jarqynbek Bólendın ózin tolǵandyrǵan másele boıynsha suraǵyn qoıdy.

«Mende 22 myń gektar jer bar. О́z qarajatyma mal satyp aldym. Bıyl 700 ga bıdaı men arpa egip, sýarýdy qalpyna keltirip, engizýdi josparlap otyrmyn. Memleket qoldaýynyń arqasynda men traktordy jeńildikti paıyzben 88 mln teńgege lızıngke aldym. Alaıda men baǵdarlamanyń talaby boıynsha alǵan somanyń ózin de paıyzyn da óteýdi birden bastap ketýim qajet. Naqtysyn aıtqanda, biz alǵashqy jyly paıda kórmeımiz, bizge kem degende 2 jyl jeńildik kezeńi, tólem demalysy qajet. Sheteldik egis keshenin satyp alýǵa ótinish bergenmin, sheteldik aýylsharýashylyq tehnıkasyna sýbsıdııalardyń joıylýyna baılanysty ony qazir satyp alý ońaıǵa soqpaı tur», dedi ol.

Sharýanyń suraǵyna Aıdarbek Saparov: «Biz aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn alý úshin kásipker tóleýge tıis bastapqy 15% jarnany alyp tastadyq jáne otandyq óndiris tehnıkasyna sýbsıdııalar mólsherin 30%-ǵa deıin ulǵaıttyq. Aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn sýbsıdııalaýǵa 100 mlrd teńge kóleminde qosymsha qarajat bólindi. Qazir ótinimder jınalyp jatyr. Aýylsharýashylyq tehnıkasy­nyń qaryzyn tóleý boıynsha demalys berýge keletin bolsaq, osy máseleni qarastyramyz», dep jaýap berdi.

Memlekettik qoldaý sharalary týraly Serik Jumanǵarın baıandady.

«Memleket bıyl kóktemgi egis jumys­taryna jyl saıynǵy 180 mıllıard teńgeni 400 mlrd teńgege ústemeledi. Baǵdar­lamanyń erek­sheligi nesıeler fer­­m­erlerge 5% beri­ledi. Qazir jeńil­detil­gen aqshany berý tásili aıtar­lyqtaı jeńil­detildi: «Damý» qory fer­mer­ler­diń «Agrarlyq nesıe korporasııa­sy» al­dyn­daǵy qaryzdaryna 85% kepildik beredi. Qalǵan 15% kepildikti fermer beredi. Bul jeńildetilgen nesıe alýdy aıtarlyqtaı jeńil­detedi. Sonymen qatar biz Úkimettiń qaý­ly­syna ózgerister engizdik, endi ANK ǵana emes, ÁKK kóktemgi egis jumystaryna fer­mer­­­lerge nesıe bere alady. Biraq sizdiń tara­­py­­­ńyz­dan agronomııany saqtaý, tyńaıt­qysh­­tar en­gizý, memleket úshin basym daqyldar­dyń ónim­diligin arttyrý qajet», dedi vıse-premer.

Sondaı-aq jumys sapary barysynda Serik Jumanǵarınge oblystyń aýyl sharýashylyǵyndaǵy ınvestısııalyq jobalar tanystyryldy, olar bıyl basta­lady dep kútilip otyr.  Olardyń qataryn­da Jańaarqa aýdanyndaǵy et kom­bınaty, Jezqazǵandaǵy qus fabrıkasy men kókónis qoımasy, Sátbaevtaǵy qus etin óńdeý sehy jáne basqa da jobalar bar.