Aýqymdy jobalarǵa jol ashqan aksııa

Jıyn barysynda oblys ákimi Qumar Aqsaqalov úsh aıdan beri júrip jatqan aýqymdy taza­lyq is-sharalarynyń nátıjesinde aýyl-aı­maq­tyń, qalalyq mekenderdiń ajary kirip qal­ǵa­nyn tilge tıek ete kelip, bul baǵyttaǵy jumys­tardy jalǵastyrý mańyzdy ekenin atap ótti.

«Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasy boıynsha búkil el kóleminde júrip jatqan «Taza Qazaqstan» aksııasy tek kóshe sypyryp, kóshet otyrǵyzýmen ǵana shektelmeıdi. Biz ózimiz turyp jatqan úıdiń aýlasynan bastap aınalamyzdy, jalpy óńirdiń óńin ashyp, sánin kirgizip, taza ári ásem ortada ómir súrýimiz kerek. Aksııa aıasynda óńirde birtalaı sharýalar atqaryldy. Alaıda aýyl kelbetin ózgertý, eldi mekenderdi abattandyrý, zańsyz qoqys alańdaryna jol bermeý baǵytyndaǵy jumystardy áli de shırata túsý qajet», dedi ákim.

11 sáýirde óńirde biryńǵaı sanıtarlyq tazalyq is-sharalary bastalyp, barlyq eldi mekender shama-sharqynsha abattan­dy­rý, kógaldandyrý jumystaryna kiris­ken. Kóptiń kúshimen bitetin bul ıgi iske mem­lekettik qyzmetshiler, jergilikti kásiporyn ujymdary, sharýa qojalyqtary, muǵalimder, qoǵamdyq uıymdar, máslıhat depýtattary, polısııa qyzmetkerlerimen qatar qarapaıym turǵyndar men volonterler de tartyldy. Oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń basshysy Dáýren Asqarovtyń aıtýynsha, óńirdiń 250 myńǵa jýyq turǵyny atsalysqan tazalyq aksııasy «Taza ólke», «Kıeli meken», «Jasyl aımaq», «О́negeli urpaq», «Móldir bulaq» degen taqyryptar aıasyn­da ótip jatyr. Mysaly, «Taza ólke» joba­sy aıasynda jergilikti ákimdikter apta saıyn jalpyqalalyq, jalpyaýdandyq senbi­lik­terge shyǵyp, zańsyz qoqys alańdaryn joıý, aýmaqtardy tazalaý, aǵash otyrǵyzý táriz­di jumystardy atqaryp jatyr. Atalǵan is-shara barysynda oblys aýmaǵynda 146 zań­syz qoqys alańy anyqtalyp, onyń 113-i joıyl­ǵan.

«Qazir qalǵan qoqys alańdaryn joıý jumystary júrip jatyr. Ádette zańsyz qoqys úıindileri ıesiz qalǵan, bos turǵan ǵımarattardyń mańaıynda paıda bolady. Birtalaı eldi mekenderdiń syrtqy kelbet-kórinisin osyndaı bos ǵımarattar buzyp tur. Jyl basynan beri óńirde ıesiz bos turǵan 820 ǵımarat anyqtaldy. Onyń 694-i eshteńege jaramsyz, tek buzyp tastaý kerek. Búginge deıin 216 ǵımarat ıesiz dep tanylyp otyr», dedi basqarma basshysy.

Memleket basshysy «Taza Qazaqstan» ekologııalyq aksııasy aıasynda jer-jerdegi tarıhı eskertkishterdi de jónge keltirýdi tapsyrǵany belgili. О́ńirde tarıhı jáne mádenı máni bar 2 myńǵa jýyq eskertkish bar. Onyń 1 252-si – arheologııalyq eskertkish, 39-y – keseneler men ǵımarattar, tórteýi – kıeli nysandar, 610-y – monýmentaldy óner nysany. «Kıeli meken» jobasy aıasynda osy atalǵan eskertkishterdiń mańaıy tazartylyp, qorshaýy bútindelip, keıbireýlerine jeńil jóndeý jumystary júrgizilgen.

«Jasyl aımaq» jobasy aıasynda bıyl óńirde 133 myń aǵash kóshetin otyrǵyzý josparlanǵan. Búginge deıin sonyń 52 585-i otyrǵyzyldy. Jasyl jelek tamyr jaıyp ketkenshe sýǵaryp, tamyryn qopsytyp, kútim jasap otyrý jaǵy da qarastyrylyp qoıǵan.

«О́negeli urpaq» aptalyǵy aıasynda óńirde turǵyn úılerdiń aýlasy tazartylyp, ardagerler men jalǵyz basty zeınetkerlerdiń mekenjaılaryna, qarttar úıleriniń mańaıyna senbilikter uıymdastyryldy. 10 myńnan astam adam qatysqan aptalyq aıasynda kózden tasa jatqan 70-ten astam alań qoqystan tazartylyp, onyń ornyn aǵash kóshetteri basty.

«Móldir bulaq» jobasy aıasynda oblysta 40-tan astam ózen, kól tazartylyp, aryqtar men bulaqtardyń kózin ashý jumystary júrgizilip, 10 tonna qoqys shyǵaryldy. Mysaly, taıaýda ǵana Beıimbet Maılın aýdanyna qarasty Jýravlev eldi mekeniniń mańaıynda bitelip qalǵan bulaq kózi ashylyp, osyǵan oraı aýyl turǵyndary kádimgideı saltanatty rásim ótkizdi», dedi D.Asqarov.

Munyń syrtynda Memleket basshysy­nyń kommýnaldyq salany jetkilikti túrde qajetti tehnıkamen qamtamasyz etip, qyzmet jumysshylaryn yntalandyrý, aýmaqtardy taza ustaý, kógaldandyrý maqsatynda árbir eldi mekende «Úzdik aýla», «Taza aýdan» konkýrsaty uıymdastyrylatyn bolady. Mundaı baıqaýlardy óńirde birinshi bolyp Jitiqara aýdany qolǵa alyp jatyr. Jalpy, bıyl qalalar men aýyldardy abattandyrýǵa, eldi mekenderdi jaryqtandyrýǵa, qorshaýlardy jańartyp, balalar men sport alańqaılaryn kóbeıtýge, aýyl ishine tósemtas tósep, kógal­dandyrýǵa, zańsyz qoqystardy shyǵarýǵa, jasyl jelekterdi kútip-baptaýǵa jergilikti bıýdjetten 11 mlrd teńge qarjy qarastyrylǵan. Máselen, tek eldi mekenderdi jaryqtandyrýǵa ǵana 4,2 mlrd teńge bólinip otyr. Bıyl óńirde barlyq eldi mekenderdegi kóshelerdiń 90 pa­ıyzyn jaryqtandyrý josparlanyp otyr.

Jıyn barysynda shalǵaı aýyl ákimderi de minberge shyǵyp, aýyldy abattandyrý jóninde baıan etti. Máselen, Arqalyq qalasyna qarasty Vostochnyı aýylynyń ákimi Darhan Jaǵyparov tek qalada ǵana emes, oblys ortalyǵynan shalǵaı jatqan alys aýyldarda da aýqymdy ister atqarylyp jatqanyn aıtty. Jalpy, myńǵa tarta turǵyny bar Vostochnyı aýylynda 304 úı tútin tútetip otyr. Shalǵaıdaǵy shaǵyn eldi mekenniń orta bilim beretin mektebi, dárigerlik pýnkti, kitaphana, poshtasy, veterınarlyq pýnkti, naýbaıhanasy men ortalyq monshasy bar. Aýylda 15 jeke kásipker, 13 sharýa qojalyǵy, 2 jaýapkershiligi shekteýli seriktestik, 5 azyq-túlik dúkeni jumys isteıdi.

«2023 jyly memleket tarapynan «Aýyl –el besigi» baǵdarlamasy aıasynda 314 mln teńge qarjyǵa uzyndyǵy 5,5 shaqyrym bolatyn aýlymyzdyń 11 kóshesiniń ishki joldary ortasha jóndeýden ótti. Bul jumysty merdiger «Almas qurylys Kazakhstan» JShS atqardy. Sonymen qatar 14,9 mln teńge qarajatqa aýlymyzdyń barlyq kóshelerine tolyqtaı jaryq shamdary ornatylyp, symdary aýys­tyryldy. Buǵan deıin aýylda 92 sham bolsa, qazirgi ýaqytta 212 sham bar. Bul jumysty merdiger «Dossemstroı» JShS atqardy. 10 mln teńgege aýyl mektebiniń shatyry jańartylyp, jóndeý jumysy júrgizildi. «Vostochnoe aýyly» seriktestigimen jasalǵan memorandýmǵa sáıkes 80 mln teńgege jalpy aýdany 1 800 sharshy metr bolatyn jasandy tósenishi bar fýtbol alańy salyndy. Sonymen qatar atalǵan seriktestik aýyl aýmaǵynda óz jumyskerlerine arnap jalpy aýdany 200 sharshy metr bolatyn 2 jańa úı salyp berdi. Bıyl aýylda jańa feldsherlik-akýsherlik pýnkttiń qurylysy bastaldy. Jobanyń quny 246 mln 355 myń teńge bolady. Bul jumysty merdiger «Alıýmınstroı» JShS atqarady. 1 mln 600 myń teńgege aýyl kóshelerine jol belgilerin ornatý jumysy bastaldy. Joba boıynsha bul jumys maý­sym aıynyń sońyna deıin aıaqtalyp, el ıgiligine beriledi. Bıyl 40 mln teńgege taǵy eki úı turǵyzý josparda bar. Jalpy aýdany 600 sharshy metr bolatyn voleıbol alańyn salýdy, aýyl kóshelerine kólik qozǵalysyn shekteý arkalaryn ornatýdy kózdep otyrmyz. Munyń syrtynda taıaýda «Hapta», «Qýanysh», «KEB», «Darına» sharýa qojalyqtarymen ózara yntymaqtastyq jóninde memorandým jasaldy. Memorandým aıasynda sharýa qojalyqtary aýyl kóshelerine sport trenajerlerin ornatýǵa jáne aýyl ishin abbattandyrýǵa demeýshilik kórsetetin bolady. Aldaǵy ýaqytta aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshiler yntymaqtastyqty nyǵaıta otyra aýyldy damytý jumysyn jalǵastyratyn bolamyz», dedi aýyl ákimi.

Jıyndy qorytyndylaǵan oblys ákimi shalǵaıdaǵy Vostochnyı aýylyn kópshilikke úlgi etip, barlyq deńgeıdegi ákimderge zańsyz qoqys alańdarynyń paıda bolýyna jol bermeýdi tapsyrdy.

Qumar Aqsaqalovtyń aıtýynsha, keıingi jyldary aýyldy órkendetýge den qoıa bas­taǵan sharýashylyqtar qatary kóbeıip keledi. Oblys ákimi aýyldyń áleýmettik ál-aýqatyn kóterýge jyl saıyn qomaqty qarjy bólip, qyrýar sharýa tyndyryp jatqan Qamysty aýdanyndaǵy «Altynsarın» JShS, Obaǵandaǵy «Mıras» sharýa qojalyǵy, Meńdiqara óńirindegi «Qarqyn» agrofırmasy, Densıov aýdanyndaǵy Frýnze seriktestiginiń basshylaryna alǵys aıtty.

«Taza Qazaqstan» aksııasy bir­kúndik nemese birjyldyq naýqan emes ekenin túsinińizder. Ishki tazalyǵymyz ben syrtqy tazalyǵy­myz úılesim taýyp, jaqsy ortada turýǵa, tazalyqqa, ásem ortaǵa kózimizdi úıretýimiz kerek. Memleket basshysy bizden osyny talap etip otyr», dedi ákim.

Qostanaı oblysy