Keshe Prezıdent janyndaǵy Qazaqstan statıstıkalyq zertteýler ınstıtýty men Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti «Ǵalamdyq synaq kezeńi: jańa syn-qaterler» taqyrybynda dóńgelek ústel ótkizdi. Oǵan Tuńǵysh Prezıdent qory janyndaǵy Álemdik ekonomıka men saıasat jáne Eýrazııalyq ıntegrasııa ınstıtýtynyń, sondaı-aq TMD elderiniń birqatar sarapshylary qatysty.
Sharanyń onlaın rejimdegi bóliminde Máskeý, Baký jáne Almaty ǵalymdary tikeleı baılanysqa shyǵyp, kóterilgen taqyrypta óz pikirlerin ortaǵa saldy. Olar álemdik ekonomıkalyq daǵdarystyń sebep-saldary týraly áńgimeledi. Aǵymdaǵy jyly álemdik ekonomıkadaǵy jaǵdaı búgingiden de shıelenisip, nasharlaı túsýi yqtımal degen boljam jasady. «Boljam boıynsha álemdik ekonomıkadaǵy jaǵdaı aǵymdaǵy jyly jáne jaqyn bolashaqta nasharlaı túsedi. Buǵan sońǵy ýaqytta álemdik ekonomıkada qalyptasqan eki negizgi teris tendensııa yqpal etedi. Birinshiden, álemniń basty ekonomıkalarynda IJО́ ósiminiń qarqyny tómendedi, ekinshi, taýarlyq-qarjylyq naryqtarda jaǵdaı nasharlady. Máselen, 2014 jyly álemniń birqatar iri ekonomıkalarynda tehnıkalyq resessııa baıqaldy, ıaǵnı, qatarynan eki toqsan IJО́ tómendegen. Mundaı jaǵdaı Japonııa men Brazılııada oryn aldy», dedi Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty dırektorynyń birinshi orynbasary Leıla Muzaparova.
Onyń aıtýyna qaraǵanda, ótken jyly Qytaı ekonomıkasynyń qarqyny aıtarlyqtaı báseńdegen. Al osy ýaqytta Eýropa odaǵy men Reseı ekonomıkasynda quldyraý baıqalyp jatyr eken. Buǵan qosa, Qytaı ekonomıkasynyń damý qarqyny odan ári báseńdeı túsetin kórinedi. «Eń aldymen Eýropadaǵy taýarlyq-qarjylyq naryqtarda baǵanyń tómendeýi men qarjylyq qorlardaǵy jaǵdaıdy qosa alǵanda, jahandyq ekonomıkalyq resessııa bıylǵy jyly bastalatyn jańa daǵdarystyń belgileri bolyp otyr. Jańa daǵdarys birneshe jylǵa sozylýy múmkin. Sebebi, aldaǵy daǵdarystyń burynǵylardan birqatar aıtarlyqtaı erekshelikteri bar. Birinshiden, ol halyqaralyq geosaıası shıelenistiń arta túsýimen erekshelenedi. Ekinshiden, munaı baǵasynyń tómendeýi ózge negizgi taýarlar men resýrstar qunynyń tómendeýimen qatarlasyp keldi. Sońǵy jeti aıda Brent markaly munaı baǵasy 60 paıyzǵa tómendegeni málim. Sondaı-aq, altyn men basqa da metaldar arzandady. Osylardy eskersek, bıyl bastalady dep otyrǵan álemdik daǵdarys uzaqtyǵy boıynsha teńdessiz bolady», dedi ınstıtýt dırektorynyń orynbasary.
Atalǵan ınstıtýttyń bas ǵylymı qyzmetkeri Vıacheslav Dodonovtyń aıtýynsha, munaı baǵasynyń budan ári tómendeýi bolmaıdy. «Meniń oıymsha, munaıdyń quny budan ári aıtarlyqtaı quldyramaıdy. Munaı baǵasynyń ortasha jyldyq baǵasy 50 dollar deńgeıinde qalyptasady. Osyǵan oraı Qazaqstanda ekonomıkanyń keri qubylystaryna qarsy turý boıynsha eki ádis qoldanylýda. Olar eki negizgi baǵytty qamtyp otyr. Bul turǵyda ekonomıkany yntalandyrý, ıaǵnı bular – «Nurly Jol» baǵdarlamasynda belgilengen sharalar. Osy baǵytta ishki suranys pen tutynýdyń ishki shyǵystaryn yntalandyrý, onyń ishinde memlekettik qoldaý esebinen shaǵyn jáne orta bıznestiń ınfraqurylymdyq jobalaryn, qarjylyq sektordy qoldaý qarastyrylǵan. Buǵan qosa bıýdjettik qarjyny únemdeý qajettiligi qamtylyp otyr. Atap aıtqanda, osy qos tetik iske asyrylady», dedi sarapshy.
Nurbaı ELMURATOV,
«Egemen Qazaqstan».