Jambynyń «Aıqabaq atý» degen de túri bar. Eger bul zat altyn buıymnan jasalǵan bolsa, ony «Altynqabaq» dep ataǵan. Aıqabaq – kólemi aı pishindes, som kúmisten quıylǵan buıym. Bul – naǵyz jamby atýdyń qazaq halqyna etene jalpylasqan túri. Aıqabaq atý kóp jaǵdaıda asa úlken jıyn, toılarda ótkiziledi. Jaýyngerlerdiń mergendigin shyńdaıdy.
Aıqabaqty uzyn syryqtyń basyna, mólsherli jerge ilip qoıady. Ony attyń ústinde shaýyp kele jatyp sadaqpen dál atyp túsirý kerek. Bul – sadaqshylardyń eń joǵary deńgeıin anyqtaıtyn sheberlik synaǵy. О́te úlken merekelerde ǵana oınalady. Atyp túsirgen mergen qymbat buıymdy ózi alady. Bul saıystyń ózindik erejesi bolǵany anyq. Bir sózben aıtqanda, burynǵy kezde jaýyngerler ońaı olja tabý úshin mergen bolýy qajet. Mysaly, zertteýshi I.V.Anıchkovtiń jazbasynda, saıysqa ábden mashyqtanǵan mergender qatysady, oǵy daryǵan adam Altyn qabaqty oljalaıtyny týraly aıtylǵan (Anıchkov I.V. Poezdka na kırgızskıe pomınkı v 1892 godý. Kazan, 1897).
«Qazaqtyń etnografııalyq kategorııalar, uǵymdar men ataýlardyń dástúrli júıesi» atty bes tomdyq ensıklopedııanyń birinshi tomynyń 164-betinde: «Altynqabaq – sadaqshylardyń mergendigi synalatyn saıys. Oıynnyń sharty – jaıaý nemese at ústinde shaýyp kele jatyp, mergen syryqtyń basyna ishine altyn-kúmis, qoıtuıaq, taıtuıaq jamby salyp ilip qoıǵan Altynqabaqqa oǵyn dál tıgizý qajet» delinse, atalǵan kitaptyń 87-betinde: «Aıqabaq – kólemi aı pishindes quıylǵan som kúmis» degen anyqtama berilipti. Demek bul da jambynyń bir túri. Mergender osy aıqabaq – jamby atyp jarysatyn bolǵan. Kóne ádebı muralarda bul saıysty «Qabaq atý» dep te aıtady. Qazirgi tańda halqymyzdyń osy ónerin túrik baýyrlarymyz enshilep, álemdik dodalarda «qabaq atý» atty stıl engizilip jatyr.
Bul nysana mysyrlyqtardyń kóne jazbalarynda «qabaq» dep atalypty. Bylaısha aıtqanda, kóne atalarymyzdyń Aıqabaq nemese Altynqabaq atý oıyny sııaqty. Ýaqyt óte kele mámlúkterdiń materıaldyq jaǵdaı ońalyp, jaqsarǵan tusta bıik dińgektiń basyna asqabaq pishindes shyny ydys ornalastyryp, onyń ishine tiri kepter otyrǵyzǵan. Belgili bir qashyqtyqtan shaýyp ótken mergen ydysty atady. Oq tıse ydys synyp ishindegi kepter ushyp shyǵatyn bolǵan. Mundaǵy erekshelik nysana shyrqaý bıikke qoıylady da, mergen oǵyn tik shanshyltyp kókke qaraı atady (Qaırat Sákı. Mámlúkterdiń soǵys óneri. – Astana: Folıant, 2015. – 114 b).
Sondaı-aq mysyrlyq ǵalymdardyń jaýyngerlik týraly jazbalarynda «Qıǵash atý» degen bolǵan. Mundaǵy nysana – syrǵyma qum toltyrylǵan qap. Ony tómenge, ıakı bıik jardyń etegine ilip qoıady. Mergen shaýyp kelip joǵarydan tómen qaraı qıǵash tartady. Jebe tıse qap jarylyp, qum aqtarylyp túsedi. Mysyrlyq túrik-qypshaq oqymystysy Taıbuqa noıan: «Qabaq atý, qıǵash atý tásilderin arabtar bilmeıdi, bul – túrkilerdiń (qypshaqtardyń) óneri» dep jazady.