Shalǵaı aımaqtarda oryn tepken álemniń neshinshi keremetine balasańyz da, aýyz toltyryp aıtatyn jerler jeterlik. Osyndaı eldi mekenderge elimizdegi ǵalymdardan bólek shetel ǵalymdarynyń aıaq basýy – qaı kezde de eleń eter eleýli dúnıe.
Jaqynda Astana halyqaralyq ýnıversıtetiniń bastamasyna oraı Tabıǵı resýrstar jáne qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrligi men Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıtetiniń arnaıy ruqsatymen «Tarbaǵataı» memlekettik ulttyq tabıǵı parkinde doktoranttardyń dıssertasııalyq jumys taqyryptary men ǵylymı jobalary negizinde dalalyq ǵylymı zertteý jumystary júrgizildi.
Ǵylymı zertteý jumystarynyń aıasyn keńeıtý, boıdaǵy bilimin jetildirý men ǵylymı izdenisterdi nyǵaıtý maqsatyndaǵy basqosýǵa Varshava ýnıversıtetiniń doktory, professor Malgojata Sýska Malavska, Japonııanyń Tottorı ýnıversıtetiniń doktory Aıele Almaý Fenta, Polshanyń Vroslavskıı ýnıversıtetiniń doktory, professor Sezarı Kabala, Izraıl elinen óli teńizdi zertteý ortalyǵynyń professory Ilan Stavı, Polshanyń Varshava ýnıversıtetinen PhD Marsın Sýlvınskı jáne magıstrler Petr Chıbovskıı, Marsın Zegarek syndy ǵalymdar keldi. Sondaı-aq dalalyq-ǵylymı zertteý jumystaryna Astana halyqaralyq ýnıversıtetiniń professory, bıologııa ǵylymdarynyń doktory Anar Myrzaǵalıeva jáne PhD Talant Samarhanov, Aıdyn Orazov, doktoranttar Shynar Tústibaeva, Jańylqan Álemseıitova, jas ǵalym Sultan Qaýanov sııaqty zertteýshiler qatysty.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi komıtetine qarasty «Tarbaǵataı» memlekettik ulttyq tabıǵı parki – bıologııalyq jáne landshaftyq ártúrlilikti saqtaý, tabıǵatty qorǵaý men ekologııalyq-aǵartý jumystaryn júzege asyratyn mekemelerdiń biri. 2018 jyly qurylyp, ǵylymı zertteý jumystaryn úılestirip otyrǵan tabıǵı park aýmaǵy 145 myń gektardy quraıdy. Ulttyq park aýmaǵynda 1 640 túrli ósimdik ósedi. Olardyń ishinde 169 endemııalyq túri bolsa, 35 túri Qazaqstannyń «Qyzyl kitabynyń» qorǵaýyna alynǵan.
Osy ǵylymı zertteý ekspedısııasynyń basy-qasynan tabylyp júrgen Astana halyqaralyq ýnıversıtetiniń stýdenttermen is júrgizý bóliminiń basshysy, «Bıoekologııa» bilim berý baǵdarlamasy boıynsha doktorant Jańylqan Qabıqyzynyń aıtýynsha, Astana halyqaralyq ýnıversıtetiniń bastamasymen birqatar sharýa qolǵa alynǵan eken.
– Dalalyq zertteýler men tájirıbeler júrgizý, ǵylymı sıpattaǵy taldamalar jasaı otyryp jańalyq ashý – ǵalymdardyń mindeti. Joǵaryda atalǵan ýnıversıtettiń professory, bıologııa ǵylymdarynyń doktory Anar Bazarqyzynyń ǵylymı jetekshiligimen bilimin damytyp, ǵylym salasyna bet burǵan doktoranttar ýnıversıtettiń ǵylymı keńesi tarapynan úlken qoldaý taýyp otyr. Búgingi tańda shetelderde ǵylymı taǵylymdamadan ótip, ǵalymdarmen tyǵyz baılanys ornatqan zertteýshiler jańa tynys taýyp keledi, – deıdi J.Álemseıitova.
Shalǵaıdaǵy parkke at basyn burǵan Polsha, Izraıl, Japonııa elderiniń ǵalymdary ulttyq park aýmaǵyndaǵy ósimdikterdiń ósý jıiligi men florasyn zertteýde úlken jańalyqtarǵa kenelerine úlken senim bildiredi. Basqa elderdegideı emes, elimizdegi ózgeshe sıpattaǵy ósimdikter men tirshilik túrlerin zerdeleý bıologııa ǵylymdarynyń óristeýine jol ashary túsinikti.
«Tarbaǵataı» memlekettik ulttyq tabıǵı parki men Astana halyqaralyq ýnıversıteti arasyndaǵy memorandým aıasynda oryndalyp jatqan bul zertteý nátıjesi aldaǵy ýaqytta álemdik deńgeıdegi ósimdikter men janýarlar áleminen habar beretin jýrnaldarda, ǵylymı eńbekterde jarııaǵa shyǵady. Joıylyp bara jatqan ósimdikterdi saqtaýǵa, Qazaqstannyń «Qyzyl kitabyna» engen erekshe tirshiliktiń joıylyp ketý qaýpimen kúresýge baǵyttalǵan ekspedısııalar – Tarbaǵataı taýyndaǵy ózge de tirshilik ıelerine álem ǵalymdarynyń nazaryn burý ekeni oıǵa alǵan máseleniń biri. Shetel ǵalymdaryn tartýdaǵy jospar da, olarǵa elimizdiń tabıǵatyn tanystyrýdaǵy maqsat ta osy.
Abaı oblysy