Dostyq pen senim dástúri

Taraptar О́zbekstan Prezıdenti Shavkat Mır­zııoevtiń Qazaqstanǵa resmı sapary qarsańynda eki­jaqty kún tártibindegi ózekti máseleler boıynsha pikir almasty jáne eki memleket basshylarynyń ýaǵda­lastyqtaryn iske asyrý qar­qynyn qarastyr­dy. Atap aıt­qan­da, saý­da-ekonomıkalyq, ınves­­tısııalyq, sý-energe­tı­kalyq ynty­maqtastyqty, kólik, ónerkásip, aýyl sharýashylyǵy, ekologııa jáne sıfrlandyrý salasyndaǵy ózara is-qı­myldy nyǵaıtýǵa baǵyt­talǵan jobalardyń jaı-kúıi talqylandy.

Qazaqstan men О́zbek­stanǵa Ortalyq Azııadaǵy barlyq saý­danyń 57%-y tıesili. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha eki el arasyndaǵy taýar aına­lymy $4,5 mlrd qura­dy, 2024 jyldyń 4 aıyn­­da onyń kólemi $1,2 mlrd-tan asty.

О́nerkásiptik kooperasııa 14,7 myńnan astam jumys ornyn asha otyryp, $3,1 mlrd somasyna 69 jobany iske asyrýdy kózdeıdi. Búgingi tańda $217 mln somasyna 12 birlesken jo­ba sátti júzege asyry­lyp, 4,5 myńǵa jýyq jumys orny ashyldy. Qazirgi ýa­qytta $178 mln-ǵa 3 ınves­tısııalyq joba iske asyrylýda. Iri jobalardyń biri – Taraz qalasyndaǵy 500 myń tonna bolat ónimin shyǵaratyn elektrometallýrgııa zaýyty.

Qazaqstannyń Túrkistan oblysy men О́zbekstan­nyń Syrdarııa oblysynyń aýmaqtarynda aýdany 100 ga bolatyn «Ortalyq Azııa» halyqaralyq ónerkásiptik kooperasııa ortalyǵy qury­lysynyń jobasyn is­ke asyrý birlesken óndiris­ter úshin qosymsha ynta­landyrý jaǵdaılaryn jasaýǵa múmkindik beredi.

Mashına jasaý sala­synda Qa­zaqstan men О́z­bekstan jyl saıyn­ǵy negiz­de elektrotehnıkalyq ónim­der men akkýmýlıator­lardy ózara jetkizý kóle­min ulǵaıtý boıynsha yn­tymaqtastyqty keńeı­tetin bolady.Júk aınalymyn ul­ǵaı­týǵa kólik salasyn­da­ǵy ózara baılanystardy keńeıtý, temirjol ınfra­qu­rylymyn damytý jáne «tar jerlerdi» joıý boıyn­sha qabyldanyp jatqan sharalar yqpal etedi. Osy­ǵan baılanysty taraptar «Darbaza – Maqtaaral», Almatynyń aınalma jo­ly, Dostyq stansasy jobalaryn iske asyrýǵa qyzy­ǵýshylyq bildirdi.

Sý salasynyń eki el­diń tynys-tirshiligine áse­rin eskere otyryp, ynty­maqtastyqty odan ári ny­ǵaıtý quraldary pysyq­taldy. Atap aıt­qanda, eki memleket aýmaǵyndaǵy sý taratý ýchaskelerin sıfr­lan­dyrý jáne avtomattandyrý boıynsha birlesken qadamdar qaraldy.

«О́zbekstan – biz úshin tatý kórshi, odaqtas ári baýyrlas memleket. Bizdiń úki­metterimizdiń aldyna eki eldiń Memleket basshylary ortamerzimdi perspektıvada ózara taýar aınalymyn $10 mlrd-qa deıin jetkizý boıynsha aýqymdy mindet qoıdy. Bul baǵytta biz agroónerkásip ke­sheni men azyq-túlik ónerkásibinde saýdany ulǵaıtýǵa, sondaı-aq ónerkásiptik kooperasııa deńgeıin arttyrýǵa múddelimiz», dedi Oljas Bektenov.

О́z kezeginde Abdýlla Arıpov Qazaqstan men О́z­bekstan arasyn­daǵy qa­rym-qatynas keıingi jyldary strategııalyq árip­testik pen odaqtastyq ne­giz­de qarqyndy damyp kele jatqanyn atap ótti. Son­daı-aq atalǵan qarym-qatynasty odan ári nyǵaıtý úshin zor áleýet bar.

«Barlyq salada oń ósim baı­qalady. Bul bizdiń ba­ýyrlas hal­qymyzdyń múd­delerine tolyq saı keledi. Mundaı joǵary deńgeı­degi áriptestiktiń mańyzdy faktory – eki memleket basshylary arasyndaǵy dostyq pen senim­di qarym-qatynas ekeni sózsiz. Búgingi kezdesý men qol jet­kizil­gen ýaǵdalastyqtar bizdiń ynty­maqtastyǵymyzǵa qo­symsha serpin beretinine senimdimin», dedi Abdýlla Arıpov.

Otyrys qorytyndysy boıynsha ekijaqty ynty­maq­tastyq jónindegi bir­lesken Úkimetaralyq komıs­sııanyń 21-otyrysynyń hattamasyna qol qoıyldy.

Aıta keteıik, Qazaqstan men О́zbekstannyń taýar aınalymy 5 jylda 29,5%-ǵa ósip, $4,4 mlrd-ty qura­dy. Otandyq taýarlardyń eksporty 56,9%-ǵa – $2 mlrd-tan $3,1 mlrd-qa deıin ósti. Osy kezeńde ım­port 9,1%-ǵa azaıyp, 2023 jyly $1,3 mlrd-ty qurady.

Resmı kezdesýden keıin Qazaq­stan Úkimet basshysy Oljas Bek­tenov pen О́zbekstan Premer-mı­nıstri Abdýlla Arıpov Qa­ladaǵy qoǵamdyq kólikti dıspetcherlik bas­qarý ortalyǵyna bardy.

Almaty qalasy kólik holdın­giniń ókili Sadır Hamraev ONAY elektrondy bılet satý júıesin tanystyrdy. Búginde megapolıs pen aglomerasııa halqy 3 mln-nan asady, onyń ishin­de 1,7 mln jolaýshy qoǵamdyq kólikpen jyly­na shamamen 444 mln ret qatynaıdy. 3 507 aıal­da­ma, 222 burylys alańy sıfr­­lan­dyryldy. Dıspet­cherler 3 myń­nan astam avtobýs pen trolleı­býstyń ju­mysyn táýlik boıy qam­tamasyz etedi.

Qoǵamdyq kólikte qol­ma-qol aqshasyz tólem júıe­sin engizý tasymaldaý­shy­lardyń kirisin kóleńkeli ekonomıkadan shyǵarýǵa múmkindik berdi. 2016 jyly jol júrý aqysyna elektrondy tólem jasaý júıesi engizilgeli beri jolaýshylar tasymaly naryǵynyń kólemi 3,2 esege deıin – 31,8 mlrd teńgege artty.

Aıta ketý kerek, Alma­ty tur­ǵyn­da­­rynyń áleý­mettik kartasyn ázirleý jobasy aıasynda 15 derbes­tendirilgen karta túri ar­­qyly jeńildikpen jol jú­rý quqyǵy bar aza­mat­­tardyń sanattary sıfr­landyryldy.

Sonymen qatar qoǵam­dyq kóliktiń ortasha paıdalaný merzimin 2016 jylǵy 13 jyldan 2023 jyldan bastap 3 jylǵa deıin qys­qartý jáne jyljymaly quramdy jańartý boıynsha Qazaqstan tájirıbesi usynyldy. Bul rette jyljymaly quramnyń sany artyp keledi. Bıyl ortasha paıdalaný merzimi 2,5 jyldan aspaıtyn avtobýs­tar sanyn 4 myń birlikke deıin jetkizý josparlanyp otyr.

Sondaı-aq qaýipsizdikti qamta­ma­syz etý sharalaryna nazar aýdaryldy. Met­ro stansalary men aıal­damalardaǵy beıneka­me­ra­lardyń jazbalaryn kórý­ge bolatyn Almaty qala­synyń biryńǵaı beıne­baqylaý júıesi tanystyryldy.

Jumys sapary bary­synda taraptar bıyl naý­­ryz aıynda ashylǵan «Yan­­dex Qazaqstan» kompa­nııa­­­sy­nyń jańa keńsesine bar­dy. Bul – búginde «Iаn­dekstiń» Ortalyq Azııadaǵy eń úlken keńsesi. Kásiporyn belsendi túrde lokalızasııalanýda. Qazirgi ýaqytta Qazaqstanda 750-den astam qyzmetker jumys isteıdi.

Úkimet basshylaryna qazaqstan­dyq paıdalanýshylar men bıznes-sektordyń qajettilikterine sáıkes beıimdelgen izdeý júıeleri, kartalar, kólik servısteri sekildi qyzmet túrleri tanystyryldy. «Yandex» halyqaralyq IT-kompanııasy jıyntyqty tehnologııalarǵa, qazaq tilinde sóıleý sıntezine, ınternetten aqparat izdeý men jasandy ıntellektini damytýǵa ınvestısııa salady. Sondaı-aq «Alısamen» qazaq tilindegi ınteraktıvti áńgime tanystyryldy.

Qazaq tilinde qoıylǵan suraqtar­dyń 68%-y bilim berý máselesine baǵyt­talǵany atap ótildi. Osy­ǵan baılanysty byltyr Qazaqstan jastaryna qol­jetimdi bolýy úshin 15 mln maqala memlekettik tilge aýdaryldy.Buǵan qosa taksıdegi baǵa algorıtmine erekshe nazar aýdaryldy.

«Lumiere Hall» jańa medıa salasyndaǵy mádenı-bilim berý ortalyǵynyń mysa­lynda kreatıvti ın­dýs­trııany damytý máse­lesi talqylandy. Mýl­tımedııalyq mýzeı – ǵy­lym, tehnologııa jáne óner salalarynyń toǵysqan jobasy.

«Lumiere Hall» mýltı­me­­dııalyq mýzeıiniń quryl­taıshysy Polına Egarmın kórmede sırek kezdesetin kartınalar, sonyń ishinde Salvador Dalıdiń túpnus­qadaǵy jumystary, sondaı-aq mýzeıdiń basqa da bilim beretin jáne mádenı bastamalary, kelýshilerge tıisti atmosfera quryp, óner álemine saıahat jasaýǵa múmkindik beretin tehnologııalar kópshilikke usy­nyl­ǵanyn aıtty. Mýzeı eksponattaryn sıfrlandyrý mádenı murany jurt­shylyqqa barynsha qolje­timdi etedi.