Stansıonnyı kenti qalanyń quramdas bóligi sanatynda. Eki jarym myń turǵyny bar eldi meken qalamen salystyrǵanda áleýmettik-turmystyq deńgeıi shamamen otyz jylǵa artta qalǵan dese de bolady. Dárihana, bankomat, balabaqsha joq.
Qala turǵyndary aýyzeki tilde kentti «Kókshetaý-2» dep te ataıdy. Bul ataýdy kent turǵyndary jaqtyra bermeıdi, sebebi oblys ortalyǵynyń quramyna kirgenimen, enshisi ádil bólinbegen jetim balanyń keıpin kıip otyr. Sál ǵana taratyp aıta ketelik, kent turǵyndary kúndelikti turmysqa qajetti zattaryn alý, dárigerlerge qaralý, bankomattan aqsha alý úshin Kókshetaýǵa barýǵa májbúr. Bir jaqsysy, jumys bar. Úsh birdeı elevator astyq qabyldaýda.
Erterekte kenttiń keıpin ózgertip, áleýmettik-turmystyq jaǵdaıyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan birneshe joba jasalǵan. Jyldar ótkenimen, aq túıeniń qarny jarylǵan jaqsylyq bola qoıǵan joq. Birneshe jyl buryn sport zaly, kitaphanasy jáne ártúrli balalar úıirmesi ornalasatyn aýmaǵy atshaptyrym klýbtyń jobasy jasaldy. Eskız sulbasyn kórdik. Kóztartarlyq záýlim, saltanatty. Kent turǵyndaryn kól-kósir qýanyshqa bólegen joba «Amanat» partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasyna da engizilgen edi. 2021 jyly kúrdeli qurylystyń bastalýyna respýblıkalyq bıýdjetten 700 mıllıon teńge qarajat bólindi. Biraq belgisiz sebeptermen qurylys keıinge qaldyrylyp, bólingen qarajat keri qaıtaryldy. Endi kentte mádenıet oshaǵy da, kitaphana da joq. Shaǵyn kitaphana ózderi ázer syıyp otyrǵan ákimdik ǵımaratynyń tar bólmesine ákelip toǵytylǵan. Syımaǵan kitaptar syz basqan jertólede saqtaýly. Osy kentte 45 jyl boıy turyp kele jatqan Orazhan Shúlenbaevtyń aıtýyna qaraǵanda, sheshimin tappaǵan másele shashetekten. Eń bastysy, kent jastarynyń bos ýaqyttarynda kóńil kóteretin oryndary joq. Qas qaraıysymen Kókshetaýmen eki ortada sergeldeńge túsip júrgenderi. Al oblys ortalyǵynan qatynaıtyn sońǵy avtobýs saǵat 20.40-ta toqtaıdy. Odan keshikseń, baǵasy ýdaı qymbat taksı jaldaısyń. Aqshańdy qımasań, oblys ortalyǵynda qonyp qalýǵa májbúrsiń.
Kenttegi taǵy bir jaqsy joba – jańa qazandyq salynady degen umtylys edi. Eski qazandyq 1979 jyldan beri jumys istep tur. «Kókshetaý jylý» seriktestiginiń balansynda. Kent ákimi Álibek Tólebaevtyń aıtýyna qaraǵanda, on jyl buryn kónergen, ábden tozyǵy jetken qazandyqty aýystyryp, ornyna jańa avtomattandyrylǵan qazandyqtar ornatpaq bolǵan. Jańa qazandyqtar kentke jetkizilgen. Áıtse de, «qyrsyqqanda qymyran irıdi» demekshi, dál osy ýaqytta oblystyń ózge bir eldi mekeninde apat bolyp, tyǵyryqtan shyǵar jol tabýǵa umtylǵan oblys basshylyǵy jańa qazandyqtardy alyp ketken.
– Jańa blokti-modýldik qazandyq óte qymbat, – deıdi kent ákimi Álibek Tólebaev, – qazandyǵymyz eski bolǵanymen, qys maýsymynda turǵyndar tarapynan eshbir shaǵym aıtylǵan emes. Oblys ortalyǵynda jylý-elektr ortalyǵy salynbaqshy. Qazandyq ornatqannan kentke deıin jylý qubyryn tartý arzanǵa túsedi. Eski qazandyq keńes kezinde jasalǵan. Myqty. Ot jaǵýshy shydasa, qazandyq ázirge shydap tur.
Osy arada qazandyq kómeıine kómir qolmen toǵytylatynyn aıta ketýimiz kerek. Kún kúrt sýytqanda bir táýlikte 15-20 tonna kómir kún salynady eken. Ákim ot jaǵýshynyń syný-synbaýy týraly ázildegenimen, kún saıyn jıyrma tonna kómir salý qıyn sharýa ekendigi belgili. Taǵy bir aıta keterligi, ákimniń ózi ot jaǵýshylardyń neshe adam ekendigin, tabysynyń qansha ekendigin bile bermeıdi.
Kent balalary qala balalary sııaqty jaqsylyq kórip otyrǵan joq. Temirjoldyń arǵy betindegi shaǵyn aýdanda turatyn balalar ortalyqtaǵy jańa fýtbol alańyn jaqsy kóredi. Birde jasóspirimderdiń bireýi vagondardyń ústinen ótip bara jatyp, elektr toǵyna urynyp qalyp, arty qaıǵyly qazaǵa ulasqan. Sóz arasynda aýyzeki tilde PMS dep atalatyn temirjoldyń arǵy betindegi aýdanda fýtbol alańyn salýǵa qarajat bólingendigin de aıta ketelik. Biraq jol qaýpi áli de qalýda. Kenttiń irgesinen ótetin qalaaralyq kúre joldyń boıy jaryqtandyrylmaǵan sebepti qysqy maýsymda eki jaıaý júrginshi apatqa ushyrady. Mine, sodan keıin ǵana shetin sharýa qolǵa alyndy. Osyndaı jaıǵa qarap bir nárse túzelýi úshin mindetti túrde apat bolýy kerek pe degen oıǵa qalasyń.
Kent turǵyndarynyń ókpesin qara qazandaı etip otyrǵan jaıdyń biri – jańa dárigerlik ambýlatorııa salýǵa qatysty. Kent turǵyndaryna medısınalyq qyzmet kórsetý máselesi ondaǵan jyldar boıy sheshimin tappaı keledi. Jergilikti bılik bolashaq medısınalyq mekemege jer telimin bólgenimen, qurylys jumysy bastalmaǵan. Kent ákiminiń aıtýyna qaraǵanda, kópshiliktiń narazylyǵyn týdyryp kele jatqan bul sharýa taıaýda ońynan sheshilmek. Bıznes ókilderimen kelissóz júrgizilip jatqanǵa uqsaıdy. Al zeınetkerlerdiń bankomattan aqsha alýy úshin tabandarynan taýsylyp oblys ortalyǵyna baratyn máselesi tipti tez sheshilýi múmkin.
Keıingi úsh jylda keıbir kóshelerde asfalt jamylǵysy tóselgen. Úsh fýtbol alańynyń ekeýi jasandy shóppen jabylǵan. Áıtse de qıyndyq bar. Máselen, ekiqabatty úsh turǵyn úıdiń sý jelisi júıesi ózgeriske ushyraǵan. 1990 jyldary keıbir turǵyndar magıstraldy qubyrlarǵa ózdiginen qosylyp, sý men jylýdyń yrǵaǵyn buzǵan. Endi ony qalpyna keltirý kerek. Qosymsha qanshama shyǵyn?! Bıyl mektep sport zaly jóndeýden ótkizilýde. Jeke kásipker óz qarajatynan meshit salyp jatyr.
Taǵy bir jaǵymdy jańalyq bar, kent turǵyndarynyń úlbiregen úmit otyn jaǵatyn osy jaı. Bolashaqta jeke turǵyn úı qurylysyn júrgizý úshin 1 300 jer telimi bólinbek. Eger ár otbasynda ortasha eseppen tórt adamnan bar dep boljasaq, kent halqynyń sany birden 4-5 myń adamǵa kóbeıedi. Jer telimderiniń ınfraqurylymy da tartylǵan. Elektr qýaty jáne sýmen jabdyqtaý jelileri bar. Tek sýdy alatyn jer joq. Qazir kentti aýyzsýmen qamtamasyz etetin eki uńǵyma jumys istep tur. Eger onyń sýyn jańa aýdanǵa beretin bolsa, burynǵy úıler sýsyz qalady. Sýy men qysymy jetpeıdi. Qazir geologııalyq zertteý júrgizetin merdiger anyqtalyp otyr. Olar jerasty sýlaryn izdestirýde. Qashan tabylatyny beımálim.
– Aldaǵy ýaqytta avtobýs baǵyttaryn uzartý úshin búkil kentti aınalyp ótetin jol salamyz, – deıdi kent ákimi Álibek Tólebaev, – jolaýshylar qatynasy sol kezde jolǵa qoıylady.
Kent qalanyń qosymsha bóligi sanalǵandyqtan, mektep muǵalimderi men medısına qyzmetkerleri qosymsha aqy almaıdy. «Dıplommen – aýylǵa!» memlekettik baǵdarlamasy arqyly jas mamandardy tartý da múmkin emes. Osylaısha, keleńsiz jaı qordalanyp qalǵan Stansıonnyı kentiniń bolashaǵyn tarazy basyna tartqanda kósegesi qashan kógerer eken dep te oılaısyń.
KО́KShETAÝ