Parıj tórinen qandaı syı buıyrady?

Ashylý saltanatynyń ereksheligi

Uıymdastyrý komıteti 26 shildede Parıj Olımpıadasy Sena ózeninde buryn-sońdy bolmaǵan ashylý saltanatymen bastalatynyna sendirip otyr. Júzdegen qaıyq myńdaǵan sportshy men ónerpazdy Sena ózeni boıymen tasymaldaıdy. Aýsterlıs kópirinen bastalatyn parad Notr-Dam de Parı sobory arqyly ótip, Eıfel munarasyna jaqyn jerden, kópirler men shlıýzderden, sonyń ishinde Pon de Art pen Pon Noıftyń astynan jáne Fransııa astanasynyń kóptegen kórnekti ornynyń janynan ótedi.

Atalǵan shoý 12 bólimnen turady. Olar­dyń keıbireýleri Fransııa týraly kórinistermen erekshelenedi. Paradqa sportshylarmen birge óner adamdary da qatysady. Saltanatty is-shara jergilikti ýaqytpen 19.30-da bastalyp, shamamen tórt saǵatqa sozylady. Qaýip­sizdikti qamtama­syz etýge 45 myńǵa jýyq polısııa jumyl­dyrylady.

Ashylý saltanatyna 100-den asa memleket pen úkimet basshylary qatysady jáne ony 300 myńnan asa kórermen ózen jaǵasynan tamashalaıdy. Sonymen qatar uıymdastyrýshylar jol boıynda 80-ge jýyq alyp ekran ornatylatynyn habarlady. Jazǵy oıyndarǵa shamamen 10 500 sportshy qatysatyny málim boldy.

Sportshylar paradqa túgel qatyspaıdy

Qazaqstan quramasy sapynan 80 sportshy jazǵy Olımpıada oıyndaryna qatysatyny belgili. Biraq onyń barlyǵy 26 shilde kúni ótetin ashylý saltanatyna bara almaıdy. Nege? Sebebi ár sport túri boıynsha saıys­tyń ótý merzimi ártúrli kúnge jos­parlanǵan.

26 shildege deıin Fransııa astanasyna tek akademııalyq eskek esý, sadaq atý, boks, nysana kózdeý, tennıs, ústel tennısi, sporttyq gımnastıka, semserlesý, júzý, badmınton, dzıýdo, tasjoldaǵy velosporttan óner kórsetetin sportshylarymyz ǵana baryp úlgeredi. Olardyń sany – 47 sportshy ǵana. Jeńil atletıkadan qatysatyn otandastarymyz 29 shilde kúni Fransııaǵa attanady. Alaıda Olga Safronova saltanatty sherýde tý ustaıtyndyqtan, ózgelerden birneshe kún erte barady.

Erkin kúres sheberleri tek 5 tamyzda ǵana Almatydan attansa, breıkıngten synǵa túsetin Ámir Zakırov 8 tamyzda Parıjge jetedi. Keri baǵytta elimizge birinshi bolyp, 4 tamyz kúni akademııalyq eskek esý men dzıýdodaǵy sportshylarymyz oralady.

Osy oraıda Olımpıada oıyndaryn Qazaqstan aýmaǵynda kórsetý quqyǵyn otan­dyq 5 telearna ıelengenin aıta ketken jón. Kórermender Jazǵy oıyndardy «Qazaqstan», «Habar», «Qazsport», «El arna» jáne «Jibek Joly» telearnalarynan tikeleı efırde tamashalaı alady. Oıyndardyń ashylý saltanaty atalǵan arnalarda 26 shilde kúni saǵat 22.25-te tikeleı efırde kórsetiledi.

Saıystyń 25 túrinen 92 joldama bar

Qazaqstan Ulttyq Olımpıada komıteti Parıj Olımpıadasynyń irikteý jáne reıtıngtik jarystary aıaqtalǵannan keıin qorytyndy shyǵardy. Nátıjesinde, bizdiń olımpıadalyq quramǵa sporttyń 25 túrinen 92 joldama jeńip alǵan 80 sportshy endi. Bul sıfr aldyńǵy Olımpııa oıyndarynyń qatysýshylarynan tómen. Salystyrmaly túrde buǵan deıingi Tokıo Olımpıadasynda 96 qatysýshy júldege talasty. Biraq ol sátte sý dobynan erler quramasy (13 sportshy) qatyssa, bıyl komandalyq saıys túrinen joldama buıyrmady. Al eń jo­ǵary kórsetkish 2008 jyly Beıjiń Olımpıadasynda tirkelgen. Ol kezde 132 sportshymyz el namysyn qorǵaǵanymen, komandalyq gandbol men voleıboldan 27 otandasymyz óner kórsetken edi. Bul rette Týrızm jáne sport mınıstri Ermek Mar­jyqpaev sannan sapaǵa mán beretinin aıtty.

– Bizdiń basty maqsatymyz – Tokıo Olımpıadasynda kórsetken nátıjeni jaqsartý. Bul jerde mynany uǵyný kerek. 10 500 sportshy qatysatyn dúbirli dodaǵa kil myqtylar jınalady. Sol sebepti biz sportshylarymyzdy tek fızıkalyq turǵydan da­­ıyn­dap qana qoımaı, psıhologııalyq jaǵy­nan da jumys istedik. Ol úshin shetel­den mamandar aldyrttyq. Parıj Olımpıa­dasyna daıyndyq úshin arnaıy top qurdyq. Azııa oıyn­darynan keıin kúrdelenip qalǵan birneshe máselemen jumys istedik. Endi joǵary nátıje kútemiz, – dedi vedomstvo basshysy.

О́zbekstan san jaǵynan basyp ozdy

Kórshi memleketterdiń joldamasyna kóz júgirtsek, О́zbekstan sportshylarynyń sany jóninen bizden alda, olar 86 sportshysyn attandyrǵaly otyr. Alaıda ala taqııaly aǵaıyndardyń fýtbol quramasy (18 fýtbolshy) da alǵash ret qatysqaly otyrǵanyn eskergen jón. Qyrǵyzstan 5 sport túrinen 15 ókilin, Tájikstan 4 sport túrinen 11 saıypqyranyn qosady. Túrikmenstan 2 sporttan 3 otandasyna ǵana senim artady.

Qazaqstan tuńǵysh ret Olımpıada baǵdarlamasyna jańadan engen sport túr­leri, atap aıtqanda, breık-dans jáne badmınton boıynsha qatysady. Ámir Zakırov syndy álemde kóshbasshy qatarynda júrgen breık-dansshyǵa úlken úmit artyp otyr. Sondaı-aq eń jas sportshy taekvondodan Batyrhan Tóleýǵalı (17 jas) bolsa, eń egde sportshy semserlesýden Elmır Álimjanov (37 jas) tirkeldi.

Ár Olımpıada – sabaq

О́kinishke qaraı, ár Olımpıada saıy­n jeńil atletterimizdiń sany qysqaryp keledi. Eń kóp júlde (48) úılestiretin jeńil atletıkada nebári 7 sportshymyzǵa 8 ǵana joldama buıyrdy. Onyń ekeýi – kenııalyq, búginde Qazaqstan azamattyǵyn alǵan Nora Jerýto men Deızı Jepkemeı. 2022 jyly AQSh-ta ótken álem chempıonatynda Nora 3000 metr­ge kedergimen júgirýde qashyqtyqty 8:53.02 ýaqytpen eńserip, Qazaqstanǵa tuńǵysh altyn júlde ápergen edi. Biraq 2023 jyly dopıng daýyna baılanysty bir jyldaı resmı jarystarda boı kórsetpeı, tek 2024 jylǵy AQSh-taǵy USATF Los Angeles Grand Prix týrnırinde 9:22.45 nátıjesimen joldamany ıelendi. Bul – óte nashar kórsetkish. Parıj Olımpıadasynda jelaıaǵymyz qalpyna kelse, chempıondyqqa basty úmitker bolmaq.

Aýyr atletıkadan alǵash ret Qazaqstan júldege aralasa almaıdy. Esterińizde bolsa, Tokıo Olımpıadasynda dopıngke baılanysty bir-bir er men áıelge qatysýǵa ruqsat berilip, Igor Son men Zúlfııa Chınshanlo qola júldeger atanǵan edi. 2022 jyly Ko­lýmbııa astanasy Bogotadaǵy álem chempıo­natynda 73 kg salmaqta Alekseı Chýrkın men 96 kg salmaqta Nurǵısa Ádiletuly júl­deger­ler tuǵyrynan kórinip, ájeptáýir úmit syı­lady. Alaıda 2022 jyldan beri 34 aýyr atle­­timiz dopıngke baılanysty sporttan shet­tetildi.

Kúres túrlerinen nebári 8 joldamaǵa ıelik etti. Bul týraly aldaǵy nómirde tolyq jarııalaımyz. Tennısten 5 sportshymyz qatysyp otyr. Solardyń arasynda chempıondyqqa basty úmitkerlerdiń biri retinde 2022 jylǵy «Ýımbldon» básekesiniń chempıony, álemdik reıtıngte 4-orynda turǵan Elena Rybakınaǵa senim artylady. Tokıo Olımpıadasynyń jartylaı fınalısi Elena keıingi úsh jylda «Ýımbldonda» úsh jyl qatarynan shırek fınal, 2024 jyly «Australian Open» jarysynda fınalǵa, «Roland Garros» úlken dýlyǵasynda ¼ fınalǵa deıin jetti. Búginde mamandardyń paıymdaýynsha, Elena Rybakına – chempıon atanýy múmkin sportshylardyń tiziminde. Iýlııa Pýtınseva men Aleksandr Býblık te bıylǵy maýsymdy óte sátti ótkerip, jeke reıtıngte rekordtaryn jańartty.

Dzıýdoshylarda 8 joldama bar. Basty úmit – 27 shilde kúni Parıj tórinde tatamıge shyǵatyn 48 kıloda álem chempıonatynyń eki márte qola júldegeri Ábıba Ábýjaqynova men 60 kg salmaqta Olımpıadanyń eki dúrkin júldegeri Eldos Smetovte.

Boksshylarǵa senim zor

Ár Olımpıada saıyn boksshylarǵa zor senim artylatyny túsinikti. Bıyl erler quramasy úshinshi márte Olımpıadaǵa tolyq quramda barady. 2023 jyly Tashkentte ótken álem chempıonatynda 4 altyn, 1 kú­mis alǵannan keıin jankúıerler de tek jo­ǵary oryndardy talap etedi. Biraq so­qyr jerebe bolǵandyqtan, barlyǵy baq pen tóreshilerdiń de sheshimine tikeleı qa­tysty bolady. Bas bapker Myrzaǵalı Aıt­janovtyń aıtýynsha, boks­shylar 1 altyn, 1 kú­mis jáne 1 qola medal alýdy meje etip otyr.

Parıj Olımpıadasyna baratyn sport­shylardyń ishinde nysana kózdeýshiler sany jaǵynan boksshylardan keıin ekinshi orynda tur. 15 júlde jıyntyǵy sarapqa salynatyn básekede 9 otandasymyz júldege talasady. Tokıo Olımpıadasynda nebári úsh ǵana sportshymyz óner kórsetken edi. Bul saıysta sonaý 1996 jyly Atlanta Olımpıadasynda vıntovkamen atýdan Ser­geı Belıaev pen Vladımır Vohmıanın júlde­gerlerdiń qataryna kirdi.

Semserlesý sportynan erler quramasy irikteý kezeńinde óte jaqsy óner kórsetip, 2023 jyly Túrkııadaǵy álem Kýboginiń kezeńinde komandalyq saıystan chempıon atansa, Italııadaǵy álem chempıonatynda Rýslan Qurbanov qola júldege qol sozdy. Komandalyq saıysta 8 ǵana memleket qaty­satyndyqtan, júldegerler qataryna ený múmkindigi joǵary. Jeke saıysta 35 sport­shy­nyń arasynan úsh jerlesimiz júl­dege umtylady.

Sporttyq gımnastıkadan Mılad Ka­rımıdiń bir ózi eń kóp, 7 saıysta baq synaı­dy. 2023 jyly Mılad Belgııadaǵy álem chempıonatynda kópsaıystan qola júlde alǵandyqtan, úmit kútemiz. At snarıadyndaǵy jattyǵýdan álem Kýboginiń kezeńderinde top jaryp júrgen Narıman Qurbanov ta Parıj tórinde aıanyp qalmasy anyq.

Erler men áıelderdiń úlesi

Parıj Olımpıadasynda alǵash ret erler men áıelderdiń úlesi 50/50 paıyzdy quraıdy. Alaıda elimizdegi 80 sportshynyń 54-i erlerden quralsa, tek 26-sy ǵana áıel­derdi qamtıdy.

Qazaqstan óz tarıhynda jazǵy Olım­pıada oıyndarynda 71 júlde alsa, onyń tek 18-in názik jandylar jeńip alǵan. Áıelder arasynan alǵashqy júldeni 2000 jyly Sıdneı Olımpıadasynda 100 metr­ge ke­dergimen júgirý saıysynan Olga Shı­shıgına ıelendi. Eń kóp medaldy úsh qarǵyp sekirýden Olga Rypakova aldy. Eń kóp 5 júldeden aýyr atletter men kúreske buıyrdy.

• 1996 jyl. Atlanta Olımpıadasy.96 qatysýshy (72 er, 24 áıel) 11 júldeni de erler aldy.• 2000 jyl. Sıdneı Olımpıadasy. 130 qatysýshy (86 er, 44 áıel) 6 júldeni er jáne áıelder arasyndaǵy alǵashqy júlde Olga Shıshıgınaǵa tıesili.• 2004 jyl. Afına Olımpıadasy.114 qatysýshy (71 er, 43 áıel) 8 júldeni erler aldy. • 2008 jyl. Beıjiń Olımpıadasy. 130 qatysýshy (60 er, 70 áıel) 6 júldeni erler, 3 júldeni áıelder en­shiledi. • 2012 jyl. London Olımpıadasy. 113 qatysýshy (73 er, 40 áıel) 7 júldeni erler, 4 júldeni áıelder enshiledi. • 2016 jyl. Rıo Olımpıadasy. 101 qatysýshy (55 er, 46 áıel) 10 júldeni erler, 8 júldeni áıelder en­shiledi. • 2021 jyl. Tokıo Olımpıadasy. 97 qatysýshy (64 er, 33 áıel) 6 júldeni erler, 2 júldeni áıelder enshiledi.

Olımpıada eldegi óńirdegi sporttyń kórsetkishi retinde esepteletindikten, bul jaǵyn da mán bermeı óte almadyq. Bıyl, ókinishke qaraı, Qostanaı, Ulytaý, Mań­ǵystaý oblystarynan birde-bir sportshy Olımpıadada baq synamaıdy.

Búginde dúbirli jarysqa tyńǵylyqty daıyndalǵan sportshylarymyzdyń baby nashar deı almaımyz. Al sportshylarymyzdyń baby men baǵy qatar shapsa, joǵary nátıjege qol jetkizemiz degen úmit mol.