Bul eldegi saılaýdan jurttyń, eń aldymen, bıliktiń kútkeni basqa edi. Bıliktegi Ádildik jáne damý partııasy (ÁDP) qolyn uzarta túsedi degen. Kerisinshe boldy. Olar saılaýshylar daýysynyń 41 paıyzyn ǵana alyp, parlamenttegi biraz ornynan aırylyp qaldy.
Bıliktegi partııanyń jeńisi eń aldymen, Redjep Taıyp Erdoǵanǵa kerek edi. Ol ózi beıresmı kósemi sanalatyn partııanyń arqasynda prezıdenttik bılikke kóship, óz quzyrlyǵyn kúsheıtpek bolǵan. Bul eldegi zań boıynsha, parlamenttiń sheshimimen konstıtýsııaǵa ózgeris engizile beredi. Ol úshin depýtattardyń úshten ekisi qoldasa, jetip jatyr. Al myna saılaýdan keıin oǵan jetpek túgil, jaı úkimet jasaqtaýǵa qajet mandattarǵa da ıe bola almady.
Eldiń ekonomıkalyq turǵyda qaryshtap damýy, saıası bedeliniń artýy sońǵy on jyldyqta júzege asty desek, bul kezeń parlamenttik bılik júıesine saı keledi. Qısynǵa salǵanda, odan bas tartýdyń jóni joqtaı da. Bıliktegi jańa júıe elden buryn Erdoǵanǵa kerek boldy. Áńgime mynada. Buǵan deıin bılik parlament belgileıtin úkimet qolynda bolsa, ony on jyldaı premer-mınıstr Erdoǵan ustady. Taǵy da zańǵa baılanysty úkimet basqarý merzimi aıaqtalǵan soń, Erdoǵan prezıdenttikke aýysty da, bar bılikti ózimen birge ala ketkisi kelgen. Al myna saılaýdan keıin oǵan múmkin bolmaı otyr. Partııadan buryn sarapshylar muny Erdoǵannyń jeńilisi sanaıdy. Tipti, onyń tek bılikke qatysty reforma jasamaq nıeti ǵana emes, sońǵy jyldardaǵy júrgizgen ishki, syrtqy saıasaty da halyqtyń birshama bóliginiń narazylyǵyn týǵyzǵan. El ishinde kóptegen jaý «tabylyp», áskerılerdi, quqyq qorǵaý salasyndaǵy adamdardy qamaýǵa alý jalpy, halyqtyń júıkesine salmaq túsirgeni anyq. Syrtqy saıasattaǵy el basshylyǵynyń ustanymy da qaıshylyqqa toly. Bir kezdegi jaqsy qarym-qatynastaǵy eldermen op-ońaı arazdasa salý parasattylyqqa qaıshy. Mundaı áreketter senimnen aıyrady. Bul tipti odaqtastarynyń da kóńilderine qaıaý túsiredi. Saılaýdyń nátıjesi – Túrkııadaǵy búgingi jaǵdaıdyń kórinisi. Ony áste de syrtqy kúshterdiń yqpalynan kórýge bolmaıdy. ÁDP basqalardan kóbirek daýys alsa da, burynǵy bedelinen aıyrylǵan. Onyń qazir parlamentte 255 orny ǵana bar. Burynǵymen salystyrǵanda tym az. Bireýden ketken nárse ekinshilerine barady. Zaıyrly solshyl sentrıstik Halyqtyq-respýblıkalyq partııa (132 oryn) men Ulttyq qozǵalys partııasy (82 oryn) jaǵdaılaryn birshama jaqsartsa, Halyq demokratııasy partııasynyń (80 oryn) 10 paıyzdyq belesten asyp, parlamentke ótýi – úlken jańalyq. Bılik partııasyna tıgen soqqynyń eń aýyrynyń biri – osy. Bul partııa qoǵamdaǵy azshylyqtyń múddesin qorǵaıdy. Osynyń barlyǵy aldaǵy ýaqytta parlamenttegi kúrestiń jeńil bolmaıtynyn ańǵartady. Túrkııa – álemde ózindik orny bar el. Túrki dúnıesi úshin aǵalyq orny óz aldyna, Batys pen musylman áleminiń arasyndaǵy kópir de ispetti. Sodan da oǵan kóz tigetin jurt kóp. Bireýler jetistigine qýanar, qıyndyǵyn kórip, tabalaıtyndar da tabylatyny anyq. Biz de sol jaqqa qarap, kóńilimiz alańdaıtyn jurtpyz.
Mamadııar JAQYP, jýrnalıst.