Grýzııanyń Kýtaısı qalasynda ótken EuPhO-2024 Eýropalyq fızıka olımpıadasynda Qazaqstan quramasynyń qorjyny taǵy tórt medalmen tolyqty. Jyl saıyn dástúrli túrde ótetin bul bilim báıgesi bıyl segizinshi ret uıymdastyrylyp otyr. Halyqaralyq fızıka saıysyna osy jyly 55 elden 256 oqýshy qatysyp, baq synaǵan. El namysyn qorǵaǵan oqýshylarymyz eki kúmis, eki qola medalǵa qol jetkizip, atalǵan saıysqa qatysqan 55 eldiń arasynda jalpykomandalyq toǵyzynshy oryndy ıelendi.
Eýropalyq fızıka olımpıadasy jyl saıyn joǵary synyp oqýshylary arasynda ótedi. Byltyr da bizdiń balalar Germanııanyń Gannover qalasynda ótken olımpıadada tórt birdeı júldeni jeńip alǵan edi. Bıyl úzdik nátıje kórsetken Qazaqstan komandasynyń quramynda Almaty qalasyndaǵy fızıka-matematıka baǵytyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń 11-synyp oqýshysy Bekasyl Elýbaı, Astana qalasyndaǵy Respýblıkalyq fızıka-matematıka mektebiniń 10-synyp oqýshysy Altaır Aqanov, N.Nurmaqov atyndaǵy Qaraǵandy oblystyq mamandandyrylǵan mektep-lıseı-ınternatynyń 9-synyp oqýshysy Nurgúl Egenbergenova, Atyraý qalasynyń № 1 «Bilim-ınnovasııa» mektep-ınternatynyń 10-synyp oqýshysy Nurasyl Barlybaev bar.
«Eýropalyq fızıka olımpıadasy – bul ǵylymǵa, tanymǵa qyzyǵýshylyq tanytqan daryndy oqýshylarǵa arnalǵan halyqaralyq bilim báıgesi. Atalǵan saıys alǵash ret 2017 jyly Estonııada ótti. Al Qazaqstan qurama komandasy Eýropalyq fızıka olımpıadasyna 2020 jyly tuńǵysh ret qatysyp, joǵary nátıje kórsetti. Ol kezde saıys qashyqtan ótkizilgen edi. Olımpıadanyń qorytyndysy boıynsha oqýshylarymyz bir altyn, eki kúmis, bir qola medalǵa, sondaı-aq bir qurmet gramotasyna ıe boldy», deıdi Daryn respýblıkalyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Nurlan Jumageldi.
Qurama komandanyń jetekshisi Gúlııa Nurbaqovanyń aıtýynsha, olımpıada teorııalyq jáne eksperımenttik eki kezeńnen turǵan. Onyń árqaısysy 20 upaıǵa baǵalanǵan. Iаǵnı barlyq suraqqa durys jaýap bergen oqýshy 40 upaıǵa ıe bolady.
«Endi bir qyzyǵy, altyn medalǵa 29,6 ball jınaǵan oqýshy qol jetkizedi. Al bizdiń Bekasyl Elýbaı 29,5 upaı jınap, ıaǵnı birinshi orynǵa bar-joǵy 0,1 upaı jetpegendikten, kúmis medaldy qanaǵat tutty. Biraq bul nátıje Bekasyldyń jigerin jasytqan joq, kerisinshe namysyn qaırap, kózindegi otyn odan ári laýlata tústi. Jalpy, Qazaqstan qurama komandasy 4 oqýshydan quraldy. Olardy 2022-2023 oqý jylynda ótken respýblıkalyq olımpıadadaǵy nátıjelerine qarap, iriktep aldyq. Sodan beri jas daryndarymyz daıyndyqtaryn shyńdap, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýnıversıtetiniń fızıka-tehnıkalyq fakýlteti bazasynda úsh ret oqý-jattyǵý jıyndarynan ótti. Minekeı, olımpıada nátıjesinde tórt oqýshymyzdyń tórteýi de júldeli bolyp, naqtyraq aıtsaq, 2 kúmis jáne 2 qola medalǵa qol jetkizip el úmitin aqtady. Aldaǵy ýaqytta oqýshylarymyz budan da jaqsy nátıje kórsetip, elimizdiń qorjynyn altyn medalmen de tolyqtyratynyna senimim mol», dedi Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýnıversıtetiniń fızıka-tehnıkalyq fakýlteti, teorııalyq jáne ıadrolyq fızıka kafedrasynyń dosenti G.Nurbaqova.
Ádette bul saıysqa Eýropa elderinen otyzǵa jýyq el qatysatyn. Alaıda osy jyly jarysqa túsýshiler qatary kúrt ósip, Eýropadan bólek Azııa, Amerıka elderi qosylyp, qatysýshy elder sany 55-ke jetken. 256 oqýshynyń arasynan ekinshi orynǵa ıe bolǵan Bekasyl Elýbaıdyń aıtýynsha, bul básekede óz-ózin temirdeı tártipke baǵyndyra alǵan balalar ǵana top jarady.
«Fızıka olımpıadasyna úsh jyl tynbaı daıyndaldym. Mine, bıyl sol eńbektiń jemisin halyqaralyq dodalarda kórip otyrmyz. Máselen, maýsym aıynda ótken Azııa olımpıadasynda qola medaldy enshilesem, búgin Eýropa olımpıadasynda kúmis medalǵa qol jetkizdim. О́kinishke qaraı, birinshi orynnyń tuǵyrynan kórinýime 0,1 upaı jetpeı qaldy. О́kinish ózekti órtese de, sol bir qateligimnen sabaq alyp, biraz shyńdaldym. Aldaǵy ýaqytta olımpıadaǵa daıyndyqty odan ári kúsheıtip, elimizdiń qorjynyna altyn medal ákelemin dep oılaımyn jáne soǵan bek senimdimin», deıdi ol.
Al osy saıysta úshinshi oryn alǵan Nurgúl Egenbergenovanyń aıtýynsha, teorııalyq bilimmen qatar praktıkalyq bilimniń de mańyzy zor.
«Kýtaısı Halyqaralyq ýnıversıtetinde ótken olımpıadada biz bilimimizdi shyńdap qana qoımaı, qalanyń tarıhı-mádenı oryndarymen tanystyq. Al saıysqa kelsek, teorııalyq kezeńnen súrinbeı ótsem de, eksperımenttik kezeńde birshama qınalǵanym ras. Biraq sonyń arqasynda aldaǵy ýaqytta qalaı, qaı baǵytta izdenýim kerektigimdi bildim. Odan bólek, osy bes kún ishinde shetelden kelgen bilim alýshylardyń tájirıbesine qanyq boldyq», deıdi Nurgúl Egenbergenova.
Oqýshylardyń osynaý jetistigi birneshe jylǵy eńbeginiń jemisi ekeni anyq. Biz de jas fızıkterdi jeńisterimen quttyqtaımyz ári halyqaralyq dodalarda tolaǵaı tabystarǵa jetip, top jara berýlerine tilektespiz!