Germanııanyń Bavarııa jerindegi Elmaý qorǵanynda álemniń jetekshi jeti eli basshylarynyń basqosýy ótti. Álem jurtshylyǵy oǵan aıryqsha qyzyǵýshylyqpen nazar aýdardy. Qashanda myqtylardyń sózi ótimdi. Basqalar oǵan qulaq asady.
Buryn segiz edi, endi jeteýge túsip qaldy. Odan Reseıdiń shyǵyp qalǵany da jurttyń esinde. Oǵan Germanııa kansleri Angela Merkel jaýap berdi: «G-7 – demokratııa men zańdylyq sııaqty qundylyqtardy qurmetteıtin elderdiń toby. Bizdiń qaǵıdattarymyzǵa, sondaı-aq, halyqaralyq quqyq normalaryn jáne shekaralardyń myzǵymaıtyndyǵyn qorǵaý da kiredi. О́ıtkeni, bular álemdik tártiptiń negizi sanalady. Al Reseıdiń Qyrymdy anneksııalaýy sol halyqaralyq tártipke qaıshy». Osynaý jetekshi degen jeti elde álem halqynyń 10 paıyzy ǵana turady eken. Osy jeti elge sol shyǵyp qalǵan Reseıdi, sondaı-aq, Qytaı men Úndistandy qossa, 10 degen tutqaly sıfr ǵana shyǵyp qoımaı, ol álem halqynyń jartysyna jýyǵynyń pikirin bildirmes pe edi deısiń. Sóıtse de, júıeli ótip turatyn G-20 toby da bar ekenin oılap, myna «jetiliktiń» sammıtinde ne aıtylǵanyna oıysasyń. Basqosýda ne aıtylatyny aldyn ala-aq ańǵarylǵan. Oǵan qatysýshylar kúni buryn emeýrinmen bildirgeni óz aldyna, sarapshylar, sholýshylar, resmı adamdar da pikirlerin, usynystaryn jarııalaǵan. Bul rette Eýropalyq keńestiń tóraǵasy, Polshanyń burynǵy premer-mınıstri Donald Týsktiń pikiri qatqyldaý estildi. Ol Ýkraınadaǵy jaǵdaıǵa baılanysty Reseıge qatysty sanksııa qataıa túsedi, bul jóninde Eýroodaq elderi óz basqosýynda biraýyzdyq bildiredi degen. Sammıt jabyq ótti. Keıbir syrtqa shyqqan habar kózine qaraǵanda, Ýkraınadaǵy jaǵdaı, oǵan Reseıdiń qatysy kóp sóz bolǵan kórinedi. Biraq kansler Angela Merkel jýrnalıstermen kezdeskende Reseıdi kóp sóz etkenimiz joq degendi aıtqan. Árıne, az aıtyp-aq belgili jaı týraly sheshim qabyldaýǵa bolady. Barak Obamanyń málimdeýinshe, sanksııalardan Reseıdiń ekonomıkasyna aıtarlyqtaı zardap tıgen, jaǵdaı ońǵa ózgermese, sanksııalar jalǵasa bermek. Jasyrmaı, ashyq aıtylǵan máseleler terrorızmmen kúres, klımat jaıynda boldy. «Islam memleketi» terrorısterin aýyzdyqtaý, oǵan qarsy kúsh biriktirý eshqandaı daý týdyrǵan joq. Jetekshi elder klımattyń jylýyn 2 gradýstan asyrmaý jóninde kelisimge jetti. Onyń basty kózi retinde elektr qýatyn óndirýde qazbaly ónimderdi shekteýge mán berilgen. Osy ǵasyrdyń aıaǵyna deıin odan múlde bas tartý mindeti qoıylyp otyr. Jetekshi elder osyǵan baılanysty damýshy elderge kómek retinde arnaıy qor ashpaq. Bul jóninde naqty usynystar jyl aıaǵynda Parıjde ótetin BUU konferensııasynda aıtylmaq. Qor demekshi, jetekshi jeti el basshylary damýshy elderge eńbek qaýipsizdigin jaqsartý jóninde de memlekettik jáne jeke qarjylardy tarta otyryp, qor ashpaq. Sondaı-aq, juqpaly aýrýlarmen kúres qoryn qurý jóninde de sheshim qabyldanǵan. Oǵan kimniń qansha qarjy qosary keıin belgilenbek. Árıne, munyń bári aıtylyp qoıa salatyn sóz emes, kúni buryn ólshep-pishilgen, zerttelgen sharýalar. Myqtylar aýzynan shyǵatyn sóz jaı aıtylmaıdy. Onyń oryndalý-oryndalmaýy bedelge tıedi. Bedel demekshi, sammıtte onyń da aıtylǵany anyq. G-20 tobyn bylaı qoıǵanda, qazir BRIKS sııaqty, basqa da memleketterdiń qaýymdastyǵy bar. Onda da jahandyq máseleler sóz bolady. «Jetilik» toby óz bedelinen aıyrylyp qalmas úshin onyń sheshimderi jáne olardyń nátıjeleri naqty da pármendi bolýǵa tıis. Bul úshin olar aıanbaıdy. Bedel kerek.