Táýelsiz elimizdiń ekonomıkasyn qaryshty damytyp, álemdik deńgeıge kóteretin basty da myqty tirekterdiń biri – otandyq ónim. Memleketimizdiń Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýine kepildik beretin birden-bir alǵysharty bolyp sanalatyn da osy ózimizdiń qazaqstandyq tańbamen shyǵarylǵan taýarlar. Mine, halyqaralyq standartqa saı ónim óndiretin kásiporyndar arasynda «Shymkentqus» JShS oıyp turyp oryn alady. Egemendigimizdiń alǵashqy kezeńinde tap bolǵan qıyndyqtardan da toqyramaı ótip, turaqty jumys istep kele jatqanyna bıyl 43 jyl tolatyn bul baıyrǵy kásiporyn oblystyń ishki naryǵyn qamtýda osy kúnde de ýaqyt talabyna sáıkes ilkimdilik tanytyp otyr. Kánigi kásiporyn qazirgi qýattylyǵymen 7 túrli kategorııamen táýligine 400 myń, jylyna 140 mln. dana jumyrtqa shyǵarady. Áıgili kompanııanyń aty óziniń sapaly taýarymen oblys halqyna etene tanys desek, artyq aıtqandyq emes. Qyryq úsh jyldan beri ishki naryqty berik «jaýlap» alǵan «Shymkentqus» óniminiń ereksheligi nede? Birinshiden, onyń jumyrtqasy óndirilgen boıda oblys ortalyǵynyń tutynýshylaryna jóneltiledi. Iаǵnı, qoımada saqtalmaıdy. Kásiporynmen berik qatynas ornatqan myńdaǵan saýda orny kúnbe-kúngi taýardy lezde taratyp alyp ketedi. Osy kezge deıin bazardan qaıtqan sáti bolmapty, demek ótpeı qalǵan kezi joq. «Shymkentqus» óniminiń taǵy bir artyqshylyǵy – onyń syrtynda qaı kúni óndirilgeni jáne kásiporynnyń aty jazylǵan belgi (shtamp) birden kózge uryp turady. Budan jumyrtqanyń shyqqan mezgilin bilýge bolady. Bul arqyly tutynýshylar satylymdaǵy ónimniń qanshalyqty jańalyǵyn, eskiligin ajyratýǵa múmkindigi bar. Atalǵan taýar sertıfıkaty jónindegi ereje boıynsha ol óndirilgennen keıin jeti kúnde dıetalyq, odan asqan soń ashanalyq bolyp sanalady. Bul – bizge alystan tasylatyn, eki ortada qansha «jol júrip keletin» ónim emes, qalaǵa tıip turǵan kásiporynda óndiriletin jáne jańa kúıinde kúnbe-kún halyqqa jetkiziletin taǵam. Shahar irgesindegi «Shymkentqus» taýarynyń ózgesheligi de osynda. Otandyq ónim shyǵarýda «Altyn sapa», «Jyl tańdaýy» eldik baıqaýlary men jyl saıyn ótkiziletin «Qazaqstanda jasalǵan» forýmynyń respýblıkalyq kórmelerine qatysyp, talaı márte júldeger atanǵan kásiporynnyń tól ónimimizdi tórge ozǵyzyp, tutynýshylardyń ornyqty suranysyna ıe bolýynyń taǵy bir syry – onyń sapalylyǵynda, qunarlylyǵynda, dámdiliginde. Eń bastysy, azyq-túlik qaýipsizdigine tolyq jaýap beretindiginde bolsa kerek. «Shymkentqustyń» eńbekkerleri joǵary sapaly ónim shyǵarýǵa jáne tól taýarynyń toqtaýsyz ótimdiligine qalaı qol jetkizip keledi? Álbette, bul jetistik kózi óndiris barysyna osy zamanǵy úlgidegi ozyq tehnologııany batyl engizýde jatqany anyq. Kásiporynda ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etýde jyldan-jylǵa órleý aıqyn baıqalady. – Bizdiń kásiporynda 16 seh bar. Olardyń 5-eýinde shóje ósiriledi. 9-ynda jumyrtqalaıtyn taýyq baǵylady. Qalǵan ekeýinde ónim suryptalady jáne tutynýshylarǵa jóneltý úshin qalypqa salynady. Taýar ótimdiligi syrtqy qaptamasyna, ıaǵnı jumyrtqa jaıǵastyrylatyn túrli qoraptardyń bezendirilýine de tikeleı baılanysty. Negizinen olardy kelisimshartpen Shymkenttiń sýper-gıpermarketteri men úlken dúkenderi alady. Eń aldymen san emes, sapaǵa basty kóńil bólemiz. Bizdegi óndiris osy salada álemdik básekelestikte teńdesi joq Germanııa, Gollandııa tehnologııasymen atqarylatynyna kóp jyl boldy. Al shóje ashatyn joǵary surypty jumyrtqany Reseıdiń Ekaterınbýrg qalasynan ákelemiz. Ony Leńgirdegi ózimizdiń sehta ashtyramyz. «Bul jumys nege negizgi kásiporynnan qashyqta, ońasha júzege asyrylady?» degen saýal bizge jıi qoıylatyny ras. Munyń sebebi – qustyń jańa dúnıege kelgen, ıaǵnı óte názik kezinde túrli aýrýlarǵa ushyramaýynyń aldyn alý maqsatynan týyndaıdy. Onda 21 kúnde temirqanat bolyp jetilgen balapan osynda jetkizilip, taǵy 150 kún baǵylady. Qysqasy, ol 171 kúnde jumyrtqalaı bastaıdy. Qusqa jemdi de ózimizdegi arnaıy sehta ázirleımiz. Jalpy, kompanııada búginde 350-den astam adam jumys isteıdi. Bári de óz kásibin jetik meńgergen jergilikti mamandar. Olardyń eńbek belsendiligin yntalandyrýda tıisti sharalar josparly túrde jasalynady, – dedi «Shymkentqus» kompanııasy bas dırektorynyń óndiris jónindegi orynbasary Asylbek Dospýlov. – Taǵy bir aıta ketetin jaıt, JShS basshysynyń keńesshisi, osy kásiporynnyń negizin qalaǵan Ábilqasym Úsipbaıulynyń bastamasymen oblystyń birqatar aýdandarynda jumyrtqa óndiretin shaǵyn kásiporyndardyń ashylýyna qolushyn berdik. Olarǵa jabdyqtar qoıyldy. Mundaǵy maqsat – aýyldyq jerlerdiń turǵyndary da kúndelikti qus ónimin paıdalanýyna múmkindik bolsyn degendik. Jergilikti halyqty qaýipsiz jáne otandyq azyq-túlikpen qamtamasyz etýge aıryqsha úlesin qosyp kele jatqan kásiporyn taýaryn satýdy kásip etetin birneshe adammen áńgimelestik. Olardyń bári de «Shymkentqustyń» ónimi ótimdi ekenin, sonyń arqasynda kúnkórisin arttyryp, turmysyn túzep júrgenderin rızalyqpen aıtty. Al ózimizde jumyrtqa óndiretin kompanııadan taýar alyp taratatyn sondaı saýda núkteleriniń ıeleri qalada 1000-nan asady. Bul shyn máninde irgeli kásiporynnyń sapaly ónim óndirýimen ishki naryqqa tereń engendigin baıqatsa kerek.
Jeńis BAHADÚR. Ońtústik Qazaqstan oblysy.