Temirtaýdaǵy Qazaq metallýrgııa zaýyty – Qazaqstan qara metalynyń tuńǵyshy. Sol sebepti Temirtaý qara metallýrgııanyń qadirli Otanyna aınaldy. Al Balqash ken-metallýrgııa kombınaty alǵash mys bulaǵyn aǵyzǵannan beri el ekonomıkasynyń kúretamyryna aınaldy. Osy eki alpaýyt mys shaharynda júrip, qurysh quıyp, bolat balqytqan metallýrgter mereıli merekeleri qarsańynda qurmetke bólenip, memlekettik nagradalarǵa ıe boldy. Memleket basshysynyń Jarlyǵymen óndiristegi ónimdi eńbegi úshin birqatar sala qyzmetkerine mártebeli marapattardy aımaq basshysy Ermaǵanbet Bólekpaev tapsyrdy.
Memlekettik marapatty «Qarmet», «Kazakhmys Smelting», «Sary Qazyna», «Qońyrat» mys kompanııasynyń 49 eńbekkeri aldy. Olardyń 8-i «Qurmet» ordenimen, 14-i III dárejeli «Eńbek Dańqy» ordenimen, 20 metallýrg «Eren eńbegi úshin» medalimen, taǵy jeteýi el Prezıdentiniń Qurmet gramotasymen marapattaldy.
О́ńir basshysy saltanatty rásim kezinde metallýrgterge eren eńbegi úshin alǵysyn bildirdi.
– Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev elimizde kásibılikke saýatty kózqaras qalyptastyrý qajet ekenin, el baılyǵy eńbek adamy ekenin birneshe ret aıtqan edi. Bizdiń oblys tabıǵı resýrstarmen ǵana emes, talantty adamdarmen, joǵary sanatty kásibı mamandarymen, naǵyz eńbekkerlermen de tanymal. Qaraǵandy – elimizdegi eń iri tústi metallýrgııa ortalyǵy. Bul salada eńbek etken ardagerlerdiń eńbegi zor. Solardyń eren eńbegi arqyly búginde alyp kompanııa elimizdegi metallýrgııanyń alǵashqy alpaýytyna aınaldy. Bizdiń kombınat Qazaqstanda shyǵatyn bolattyń basym úlesin óndiredi. Sonymen qatar kombınat Qazaqstanda óndiriletin ónerkásip ónimderiniń 25 paıyzyn qamtamasyz etedi. Mundaǵy eńbekkerlerdiń barlyǵy qazaqstandyq Magnıtkanyń damýyna úlesin qosyp jatyr, – dep lebizin bildirgen Ermaǵanbet Qabdýlauly.
Marapattalǵandardyń qatarynda tájirıbeli qyzmetkerler men jas mamandar da bar. Jalpy, bul sala metallýrgter áýletimen de tanymal. Ásirese Temirtaýdaǵy «Qarmet» óndiris oshaǵynda óte kóp. Máselen, Bergter áýletiniń jalpy eńbek ótili 150 jyldan asady.
Aleksandr Bogdanovıch 1956 jyly Qazaq metallýrgııa zaýytynyń elektrosehyna elektroslesar bolyp jumysqa ornalasady. Áýlettiń eńbek joly osydan bastaý alady. Áskerdegi boryshyn ótep kelgennen soń joǵary oqýyn támamdap, mamandyǵy boıynsha jumysyn ári qaraı jalǵaıdy. Marten sehyndaǵy ekinshi bolat sheberi, bolat quıýshy, balqytýshy, aýysym bastyǵy, Marten peshterin jóndeý boıynsha aǵa sheber qyzmetterin satylap kelip, 1978 jyly №2 Marten sehy bastyǵynyń mindetin atqarýshy bolyp taǵaıyndalyp, bes jyldan keıin sehty ózi basqarady. Zeınetkerlikke shyqqanǵa deıin Aleksandr Berg sortty ılemdeý óndiris sehyn basqardy.
Osylaısha, Bergter áýletiniń ómir joly kombınat tarıhymen bite qaınasqan. Metallýrg mamandyǵyn urpaqtar sabaqtastyǵymen ádemi jalǵastyryp kele jatqan shańyraqtan qazir zaýytta Aleksandr Bergtiń eki uly men kelini eńbek etip júr. Alekseı men Andreıdi ákesi bala kezde óndiris basyna jıi ákelip turypty. Keıin olar ákege qarap boı túzegen. Qazir Alekseı – metalldy myryshtaý sehynyń basshysy. Al kombınattyń barlyq sehynda jumys istep, óndiristi bes saýsaǵyndaı meńgergen Andreı – qazir bolat balqytý departamentiniń basshysy.
Mártebeli metallýrg mamandyǵyna bek adal Bergter otbasy syndy kombınatta qazir 300-den asa eńbek áýleti jumys isteıdi. Munyń ózi Temirtaýdyń óndiris negizinde qurylǵan qala ekenin bildiredi. Quryshty qalanyń eńbekqor turǵyndary osylaısha el ekonomıkasyna eselep úles qosyp júr.
«Qurmet» ordenin omyraýyna taqqan Vladımır Fılıppovtyń kombınattaǵy eńbegine elý jyl tolypty. Alǵash jumysqa qarapaıym jumysker bolyp qabyldanǵan ol – josparlaý jáne jedel basqarý jónindegi dırektory.
– Mektepti bitirgennen keıin birden ákem meni kombınatqa alyp keldi. Sodan keıin úsh jyl áskerge baryp qaıttym. Áskerden keıin kombınatqa qaıta kelip, úzdiksiz óńdeý qondyrǵylaryn basqarý postynyń operatory bolyp jumysqa turdym. Jumys istep júrip joǵary oqý ornynyń keshki bóliminde oqydym. Sodan beri eńbekten qashpadyq. Belortasynda júrdik. Bolattaı shyńdaldyq. Eńbegimdi baǵalaǵanyna qýanyshtymyn, – deıdi «Qurmet» ordeniniń sý jańa ıegeri.
Dastan Ahmetov kombınatqa jumysqa turǵanyna úsh jyl ýaqyt qana bolsa da eńbegimen, tájirıbesimen kózge túsken. Jas maman konverter sehynyń qyzmetin basqarady.
– Meniń marapatym – búkil komandanyń eńbegi. Ári bul bizge júktelgen jaýapkershilik dep bilemiz. Metallýrgııa – úlken qajyrly eńbekti qajet etetin kúrdeli mamandyq, – deıdi marapat ıesi.
Qaraǵandy oblysy