Búginde týrızmniń álemdik jalpy ónimdegi úlesi 9 paıyzdan asyp, koronavırýs pandemııasyna deıingi deńgeıge jaqyndap qaldy. Al bizdiń elde osy salany damytýǵa mol múmkindik baryna qaramastan, onyń ishki jalpy ónimdegi úlesi keıingi tórt jylda 3,7 paıyzdan 3,2 paıyzǵa deıin azaıyp ketken. Dúnıejúzilik ekonomıkalyq forýmnyń baǵalaýyna qaraǵanda, Qazaqstan týrızm salasyndaǵy iskerlik ortany damytý boıynsha 119 eldiń ishinde 70-orynda tur. Bul elimizde týrızm bıznesimen aınalysýǵa qolaıly jaǵdaı jasalmaǵanyn kórsetedi.
Budan birneshe jyl buryn «Kókshetaý» memlekettik ulttyq tabıǵı parkiniń Shalqar fılıalyna qarasty demalys oryndaryn aralap, olardyń ıelerimen týrızmdi damytý týraly áńgimelesken edik. «Sizder jazda týrısterge shaǵyn aǵash úıshikterińizdi usynǵansha, nege keminde úsh juldyzdy qonaqúı salyp, jyl boıy qyzmet kórsetpeısizder?» degen suraǵymyzǵa jergilikti kásipkerler: «Jalǵa alyp otyrǵan jerge qonaqúı salý úlken táýekelge barý dep sanaımyz. Jer ózińdiki bolmaǵan soń, bir kúni sheneýnikter «Bul jerdi bosat» demesine senim joq. Eger jer jekemenshigimizge berilse, úsh juldyzdy túgil, bes juldyzdy qonaqúı salýǵa da qarjy tabar edik», dep jaýap bergen edi. Naq osy másele elimizde týrızmniń turalap turǵanynyń basty sebebiniń biri bolsa kerek.
Osy oraıda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy 13 maýsymda týrızmdi damytý jóninde ótkizgen keńeste ulttyq parkter men orman qoryna tıesili aımaqtarda jer telimin bólý máselesi zań turǵysynan qıyndaǵanyna baılanysty bıznes ókilderi tarapynan shaǵym túsip jatqanyn, munyń ózi uzaqmerzimdi ınvestısııa salý jáne týrızm ınfraqurylymyn damytý múmkindigin shekteıtinin atap aıtty. Memleket basshysy Úkimetke týrızm salasyn qarqyndy túrde damytý úshin shuǵyl ári júıeli sharalar qabyldaýdy tapsyrdy.
Osy maqsatpen byltyr Týrızm jáne sport mınıstrligi qurylǵany málim. Bul memlekettik organ týrızmdi damytýda basymdyq beriletin 20 aýmaqty aıqyndapty. Olar – Batys Qazaqstan oblysyndaǵy Hanordasy, Aqtóbe oblysyndaǵy Qarǵaly sý qoımasy, Qostanaı oblysyndaǵy týrıstik keshen, Aqmola oblysyndaǵy Shýche-Býrabaı kýrorttyq aımaǵy, Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy Imantaý-Shalqar kýrorttyq aımaǵy, Pavlodar oblysyndaǵy Baıanaýyl kýrorttyq aımaǵy, Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy Katonqaraǵaı kýrorttyq aımaǵy, Abaı jáne Jetisý oblystaryndaǵy Alakól kýrortty aımaǵy, Almaty taý klasteri, Jambyl oblysyndaǵy «Kóksaı resort» týrıstik ortalyǵy, Qaraǵandy oblysyndaǵy Balqash kýrorttyq aımaǵy, Túrkistan týrıstik aımaǵy, Qyzylorda oblysyndaǵy Baıqońyr ǵarysh aılaǵy, Ulytaý oblysyndaǵy Ulytaý aýly, Mańǵystaý oblysyndaǵy jyly jaǵajaı, Atyraý oblysyndaǵy Saraıshyq qalashyǵy, Shymkent qalasyndaǵy Gastronomııalyq týrızm ortalyǵy jáne Astana qalasynyń týrıstik aýdany. Alaıda Memleket basshysy Úkimettiń bir mezgilde barlyq óńirde 20 týrıstik aımaqty damytý josparyn synǵa alyp, mundaı tıimsiz tásil memlekettiń shekteýli resýrsyn zaıa ketiretinin aıtty. Prezıdent Qazaqstan týrızminiń álemdik deńgeıdegi tólqujatyna aınalýǵa laıyq anaǵurlym perspektıvti nysandardy qysqa merzim ishinde retke keltirýdi tapsyrdy. Bul – Almaty taý klasteri, Shýche-Býrabaı kýrorttyq aımaǵy jáne Mańǵystaý jaǵajaı týrızmi.
Osy oraıda Ulttyq statıstıka bıýrosynyń myna málimeti nazar aýdararlyqtaı: byltyr elimizdiń kýrorttyq aımaqtary 6 361 619 týrısti qabyldaǵan bolsa, onyń 3 418 266-sy Almaty taý klasterin tańdaǵan. Shýche-Býrabaı kýrorttyq aımaǵyn 1 201 262 týrıst tamashalaǵan. Mańǵystaý kýrorttyq aımaǵyna 357 298 týrıst at basyn tiregen. Alakól kýrorttyq aımaǵynyń Abaı oblysyna qarasty jaǵy 267 417 týrısti, Jetisý oblysyna qarasty jaǵy 85 699 týrısti qabyldaǵan. Baıanaýyl kýrorttyq aımaǵynda – 226 968 týrıst, Túrkistan týrıstik aımaǵynda – 121 417 týrıst, Almaty kýrorttyq aımaǵynda – 111 139 týrıst, Saryaǵash kýrorttyq aımaǵynda – 110 888 týrıst, Balqash kýrorttyq aımaǵynda – 109 944 týrıst, Zerendi kýrorttyq aımaǵynda – 73 622 týrıst, Altaı kýrorttyq aımaǵynda – 73 229 týrıst, Imantaý-Shalqar kýrorttyq aımaǵynda – 62 803 týrıst, Buqtarma kýrorttyq aımaǵynda – 52 480 týrıst, Katonqaraǵaı kýrorttyq aımaǵynda – 20 663 týrıst, Qostanaı kýrorttyq aımaǵynda 16 728 týrıst tynyqqan. Osy derekterge qarap-aq Memleket basshysynyń elimizdegi kýrorttyq aımaqtardyń ishinde qaısylaryn birinshi kezekte damytý jaıly paıymymen kelisýge bolady.
Al Almaty qalasy Qazaqstan týrızmin damytýdyń basty ortalyǵy sanalady. «Ońtústik astananyń» qonaqúılerinde byltyr 2 084 578 týrıst aıaldaǵan. Biraq búginde megapolıstiń týrıstik ınfraqurylymy jetkiliksiz bolyp otyr. Demalys jáne mereke kúnderi Shymbulaqqa barýshylar sany onyń týrısterdi qabyldaý múmkindiginen 2,5 esedeı asyp túsedi. Osyǵan baılanysty Memleket basshysy Almaty taý klasterin Almaty oblysyndaǵy Túrgen shatqalynda jyl boıy jumys isteıtin taý kýrortyn salý arqyly odan ári damytýdy tapsyrdy.
«Qazaqstannyń Shveısarııasy» atanǵan Shýche-Býrabaı kýrorttyq aımaǵynyń tamyljyǵan tabıǵaty men tarıhı-mádenı eskertkishteri otandyq jáne sheteldik týrıster úshin óte tartymdy. Ásirese demalys kúnderi Býrabaıǵa bet túzeıtin astanalyqtar leginde tolas joq. О́kinishke qaraı, osy kýrorttyq aımaqtyń ınfraqurylymyn damytý barysy máz emes. 2012 jyly qabyldanǵan Shýche-Býrabaı kýrorttyq aımaǵyn damytý jospary áli kúnge tolyq iske asyrylǵan joq. Demalys oryndarynda tazartý qondyrǵylary ornatylmaǵan, sondaı-aq sý qubyrlary men jylý kózderiniń qurylysy da aıaqtalmaǵan. Sebebi josparlanǵan 126 mlrd teńgeniń is júzinde 35 mlrd teńgesi, ıaǵnı 28 paıyzy ǵana bólingen. Bul fakti de bıýdjet qarjysyn áýeli áleýeti zor nysandarǵa salý qajettigin aıǵaqtaıdy. Osyǵan oraı Memleket basshysy Úkimet pen Aqmola oblysynyń ákimdigine Shýche-Býrabaı kýrorttyq aımaǵyn damytý josparyna engizilgen jobalardy qysqa merzimde aıaqtaýdy tapsyryp qana qoımaı, osy kýrort mańynda ornalasqan Aqbýra, Jókeı kóli, Qatarkól, Tekekól jáne basqa da jańa týrıstik aımaqtardy damytý, Býrabaı kýrortyna Astana, Qaraǵandy, Pavlodar, О́skemen qalalarynan jedel qatynaıtyn poıyzdardy iske qosý mindetin de qoıdy.
Prezıdent Mańǵystaý jaǵajaı týrızmin damytý maqsatynda Úkimetke Mańǵystaý oblysynyń ákimdigimen birlesip, Kaspıı teńizi jaǵalaýyndaǵy týrızm ınfraqurylymynyń sapasyn arttyrý úshin Dýbaı men Baký qalalarynyń tájirıbesin eskere otyryp, Aqtaý qalasynyń bas josparyn qaıta qaraýdy tapsyrdy. Buǵan qosa Aqtaýǵa Almaty, Aqtóbe, Shymkent jáne Atyraý qalalarynan qatynaıtyn áýe reısteriniń sanyn arttyrý, «Jyly jaǵajaı» aýmaǵyndaǵy jobalardy bıyl jyl sońyna deıin aıaqtaý, Kendirli demalys aımaǵyn damytý isin jedeldetý mindetin júktedi.
Qazaqstannyń týrızm salasyn damytýdyń 2019-2025 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasynda týrızmniń ishki jalpy ónimdegi úlesin 2025 jyly 8 paıyzǵa deıin jetkizý basty maqsat retinde belgilengen. Alaıda onyń qazirgi oryndalý barysy kóńil kónshitpeıdi. Sonymen qatar respýblıkanyń týrıstik salasyn damytýdyń 2023-2029 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasynda 2029 jyly týrızm salasynda jumyspen qamtýdy 800 myń adamǵa deıin ulǵaıtý, ishki týrıster sanyn 11 mln adamǵa, shetelden kelýshi týrıster sanyn 4 mln adamǵa jetkizý, saıahat jáne týrızmdi damytýdyń jahandyq ındeksi boıynsha Dúnıejúzilik ekonomıkalyq forým reıtınginde 50-orynǵa kóterilý kózdelgen. Demek Úkimet týrızmdi damytýǵa sony serpin beretin pármendi sharalardy qabyldaýǵa tıis. Sonyń ishinde osy salany órkendetýge baılanysty árqaısysyna ártúrli mindet júktelgen memlekettik organdardyń jumysyn júıeli túrde úılestirip otyrý qajet. Máselen, Býrabaı kýrortyna kórshiles Reseıdiń Omby oblysynan jazǵa qaraı jeńil kólikterimen aǵylyp keletin týrıster Qazaqstan shekarasynan ótip, respýblıkalyq mańyzy bar Bıdaıyq – Kishkenekól – Kókshetaý avtomobıl jolyna túsken soń Soltústik Qazaqstan oblysynyń Aqjar aýdanyndaǵy Dáýit aýlyna deıin oıdym-oıdym joldan mashaqat shegedi. Osy uzyndyǵy 115 shaqyrymdaı joldy qalpyna keltirý 3 jylǵa sozylmaqshy. Eger Kólik mınıstrliginiń joǵary laýazymdy sheneýnikteri týrızmdi damytýǵa múddeli bolsa, onda osy jol ýchaskesin ári salǵanda eki jyldyń ishinde jóndep bitirer me edi degen oı keledi. Sondyqtan da áıgili mysaldaǵydaı, týrızm salasynda «Aqqý – kókke, shortan – kólge, shaıan – shólge» tartqandaı kereǵar jaǵdaı qalyptasýyna jol bermegen jón.