Eki jyldan beri, Aýyl sharýashylyǵy mınıstri S.Mamytbekovtiń kóterip júrgen máseleleriniń biri de biregeıi, ol aýyl sharýashylyǵynyń ónim óndirýshilerine memleketten materıaldyq jáne qarjylyq járdem berýdiń ońdy da tıimdi joldary, olarǵa tikeleı qarjylaı járdem bergennen, shyǵyndarynyń edeýir bóligin memlekettik sýbsıdııa esebinen tólep berý bolatyn. Endi mine, byltyr osy másele ońdy sheshimin taýyp, «Agroónerkásiptik keshen sýbektisi ınvestısııalyq salynymdar kezinde jumsaǵan shyǵystarynyń bir bóliginiń ornyn toltyrý boıynsha sýbsıdııalaý qaǵıdalaryn bekitý týraly» Úkimettiń qaýlysy qabyldandy, sóıtip, aýylsharýashylyq keshenderi sýbektileri shyǵyndarynyń biraz bóligin memlekettik sýbsıdııa esebinen tólep berýdiń jańa erejesin bekitti. Bul qaǵıdalar «Agroónerkásiptik keshendi jáne aýyldyq aýmaqtardy damytýdy memlekettik retteý týraly» 2005 jylǵy 8 shildedegi zańǵa sáıkes ázirlengen jáne jańa óndiristik qýattardy qurýǵa nemese jumys istep turǵandaryn keńeıtýge baǵyttalǵan ınvestısııalar kezinde agroónerkásiptik keshen sýbektisi jumsaǵan shyǵystardyń bir bóliginiń ornyn toltyrý (ınvestısııalyq sýbsıdııalar) tártibin aıqyndaıdy.
Investısııalyq salynymdar kezinde AО́K sýbektilepi jumsaǵan shyǵystardyń bip bóliginiń ornyn toltyrý boıynsha sýbsıdııalaýdyń negizgi maqsaty kapıtal syıymdylyǵyn tómendetý jáne salynǵan ınvestısııalardyń ótemdiligin arttyrý jolymen AО́K-tiń basym baǵyttarynda (sektorlarynda) ınvestısııalyq jobalardy icke asyrý sheńberinde taýarlardyń, jumystardyń jáne kórsetiletin qyzmetterdiń qoljetimdiligin arttyrý bolyp tabylady. Egerde osy qaýly is júzinde oryndalsa, onda, aýyl sharýashylyǵynyń tamyryna qan júrip, sharýashylyqtar sharýasy damı bastaıdy, sebebi, osy sýbektilerdiń ónim óndirýge ketken shyǵyndarynyń 20-dan 80 paıyzǵa deıingi qarajatyn sýbsıdııa esebinen jabý qarastyrylǵan, bul jaǵdaıda ónim óndirýshiler azdap bolsa da paıdaǵa kenelip, olardyń óndiriske degen qyzyǵýshylyǵy artady.
Memleket birinshi ret agroónerkásip kesheni sýbektilerine, shyǵyndaryn jabý úshin 20-dan 80 paıyzǵa deıin sýbsıdııa bermekshi. Bul sharýalarǵa óte tıimdi, naqtylaı járdem bolady. Mundaı tásilder damyǵan memleketterde burynnan bar. Endi bizdiń memlekette de qoldanysqa enbegi óte quptarlyq qýanyshty jaǵdaı, ıaǵnı memleket aýyl máselesine de tolyq kóńil bóle bastady dep aıta alamyz. Munyń barlyǵy da jalpy aýyl sharýashylyǵyna memleket tarapynan bólinetin qarjynyń kólemine baılanysty. Máselen, Reseıde aýyl sharýashylyǵyna bólinetin jalpy qarjynyń kólemi, ishki jalpy ónimniń 16 paıyzyn qurasa, ol kórsetkish Belorýssııada – 24 paıyz, al Qazaqstanda qazirgi kúni áli de 5 paıyzǵa jetpeı otyr.
Qaýlynyń qaǵıdalarynda oryndaý joldary naqtylanyp, qosymshalarynda jobanyń pasporty, maqsaty aıqyn anyqtalyp, fermerlik qojalyqtarǵa tehnıka men jabdyqtar satyp alýda, olardyń ataýy jáne tehnıkalyq sıpattamalary kórsetilip, bir birlikke barynsha ruqsat etilgen qundaryna deıin naqty jazylǵan.
Bul aýyl sharýashylyǵynyń negizgi túrlerin damytýǵa, aýqymyn keńeıtýge, alǵa jyljýyna úlken múmkindikter týǵyzýdyń birden-bir tıimdi joldary. Osy múmkindikterdi endi ónim óndirýshiler durys jáne tezirek tıisti qujattaryn daıyndap, memlekettiń sýbsıdııa úshin bólingen qarajatyn tıimdi paıdalanyp qalýy kerek.
Men ózim aýyl sharýashylyǵyna elý jyldan astam ýaqyt eńbek sińirgen azamatpyn, áli de eńbek etýdemin. Odaq kezinde keńsharda maman bolyp jıyrma jylǵa jýyq qyzmet jasadym, al endi egemen el bolyp eńsemizdi kótergeli beri de aıanbaı eńbek etip, osy salanyń damýyna qyzmet jasap, múmkindigimizdi sarqa paıdalanyp, bilimimizdi, tájirıbemizdi táýelsiz memleketimizdiń órkendeýine, jumsap, shama-sharqym kelgenshe atsalysyp kelemin. Meniń bul jerde qadap, naqtylap aıtpaǵym, dál mundaı memlekettik qamqorlyq egemendik alǵanǵa deıin de, odan keıin de, aýyl sharýashylyǵynda buryn-sońdy bolmaǵan edi. Elimizdiń ekonomıkasy damyp, Elbasymyzdyń salıqaly saıasatynyń arqasynda, osyndaı salmaqty, salıqaly, aýqymdy, eń bastysy, taýar óndirýshilerge óte tıimdi qarjylyq járdem beretin qaýlynyń qabyldanýy, aýyl sharýashylyǵynda eńbek etip, onyń qıynshylyqtaryna tózip, ata-baba kásibin tastap kete almaı qınalysta júrgen ultymyzdyń janashyrlary, qaıtpas qajyrly halqymyzdyń ókilderi úshin úlken serpilis beredi.
Ol úshin Elbasymyzǵa rahmetimdi aıta otyryp, aǵaıyndy aýyldyq jerlerde ata kásibimizdi damytýǵa úles qosýǵa shaqyramyn.
Nurmahanbet AITÝǴANOV,
aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń kandıdaty, Memlekettik syılyqtyń
laýreaty.
ALMATY.