Qazirgi kúni elimizdegi eń tómengi jalaqy (ETJ) naqty medıandyq jalaqy jáne kásiporyndardyń tólem qabilettiligin kórsetetin eńbek ónimdiligi boıynsha statıstıkalyq derekter negizinde eseptelip júr. Degenmen jýyrda «Ashyq NQA» portalynda eńbekti tóleý saıasatyna eleýli ózgeris ákeletin zań jobasy jarııa talqylaýǵa shyqty. Osylaısha, el Úkimeti Halyqaralyq eńbek uıymynyń Damýshy elder erekshe eskeretin eń tómengi jalaqyny belgileý týraly 131-konvensııasyn ratıfıkasııalaýǵa nıetti.
Halyqaralyq eńbek uıymyna (HEU) qosylǵan memleketter adamnyń negizgi quqyqtaryna qatysty qaǵıdattardy, onyń ishinde 1970 jyly qabyldanǵan eń tómengi jalaqy týraly konvensııany saqtaýǵa tıis. Iаǵnı bul konvensııa ekonomıkalyq qyzmettiń barlyq salasyn jáne jumysshylardyń búkil sanatyn qamtıtyn eń tómengi eńbekaqy somasyn aıqyndaıdy. Qazir qujatty 54 el ratıfıkasııalaǵan. Al burynǵy keńestik respýblıkalardyń ishinde bul tizimde tek Armenııa men Ázerbaıjan bar. Eńbek mınıstrligi zań jobasyn qabyldaý teris áleýmettik-ekonomıkalyq saldarǵa ákelmeıtinine, kerisinshe, azamattardyń ál-aýqatynyń jaqsarýyna yqpal etip, eń tómen jalaqynyń ádil deńgeıin ornatýǵa múmkindik beretinine senimdi. Bul baǵytta qujat halyqaralyq standarttardy odan ári engizýdi qamtamasyz etip, elimizdiń shyn máninde osy saladaǵy álemdik normalardy ustanatynyn resmı túrde rastaıdy.
131-konvensııaǵa sáıkes, ony qabyldaıtyn el ETJ aıqyndaý kezinde qyzmetkerler men olardyń otbasylarynyń qajettilikterin, jalaqynyń jalpy deńgeıin, eldegi ómir súrý qunyn jáne basqa da mańyzdy faktorlardy eskerýge mindetti. ETJ zań kúshine ıe jáne tómendetýge jatpaıdy. Bul erejeni qoldanbaý jaýapty tulǵalarǵa sanksııalar salýǵa ákep soǵady. Baptyń 1-tarmaǵynyń erejeleri saqtalǵan jaǵdaıda ujymdyq kelissózder júrgizý erkindigi tolyq qurmetteledi. Konvensııanyń negizgi erejeleriniń biri – ETJ belgileý úderisine barlyq múddeli tarapty tartý. Olardyń qataryna jumys berýshilerdiń, qyzmetkerlerdiń ókilderi, sondaı-aq eńbek ekonomıkasy salasynda tanylǵan quzyreti bar táýelsiz sarapshylar kiredi. Bul tásil máseleni neǵurlym teń jáne ádil sheshýdi qamtamasyz etedi.
ETJ anyqtaý tásilderi el ekonomıkasynyń, eńbek naryǵynyń erekshelikterine jáne basqa faktorlarǵa baılanysty. Qazirgi kezde álemdik tájirıbe ETJ-niń durystyǵyn baǵalaý úshin ártúrli kórsetkishterdi paıdalanady. Eń kóp taraǵan Keıs ındeksin (ETJ-niń eldegi ortasha jalaqyǵa paıyzdyq qatynasy) Halyqaralyq eńbek uıymy el úkimetterine 50 paıyz deńgeıinde ustaýdy usynady. Sonymen qatar kóptegen áleýmettik baǵdarlanǵan elder bul kórsetkishti ulǵaıtyp ta jatyr. Mysaly, keıbir Eýroodaq elderinde Keıts ındeksi 60-70 paıyzǵa deıin jetse, Latyn Amerıkasynda 88 paıyzdan asady. Bizde 85 myń teńgeni quraıtyn ETJ-ǵa Keıs ındeksin qoldansaq, ol shamamen 30 paıyzdy kórsetedi eken. Halyqaralyq qujatty qabyldaýmen ETJ somasy eń tómengi kúnkóris deńgeıi negizinde emes, júıelik standarttardy basshylyqqa ala otyryp aıqyndalady. Demek, elimiz 131-konvensııaǵa qosylyp, Keıs ındeksi ortasha jalaqynyń keminde 50 paıyzyn quraıtyn bolsa, onda ortasha jalaqy shyn máninde qansha bolýy kerektigin esepteý ońaı. Osy jyldyń basynda jalaqynyń medıandyq máni 259 463 teńgeni qurady. Iаǵnı konvensııa qabyldansa, respýblıkamyzda eń tómengi jalaqy aıtarlyqtaı ósip, 130 myń teńge mánine teńesedi.
ETJ kórsetkishiniń ósýi halyq tabysynyń artýyna aıtarlyqtaı serpin beredi. Sarapshylardyń baǵalaýynsha, bul ósim jaldamaly jumys isteıtin kem degende 2 mıllıon adamnyń jáne bıýdjettik uıymdardyń jumysshylarynyń kirisine oń áser etedi.