Bir áýletten taraǵan urpaq bir shoǵyr til janashyrlary, ulaǵatty ustazdar. Sátimen sabaqtalǵan eńbek dástúri talaıdy tánti etkendeı. «Bilim baǵynyń baǵbandary» atanǵan áýlettiń eńbek ótili – 108 jyl.
О́zgege ónege bolarlyq osy bir sabaqtastyq týraly syr shertkende aldymen, Jumabıke Súleımenovadan bastaǵan durys. Jumabıke apaı 1973 jyly Qaraǵandy memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtyn aıaqtap, qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi atanǵan. Aqmeshit aýylyndaǵy bilim oshaǵynda tabany kúrekteı 52 jyl jas urpaqqa bilim bergen. Osy arada ulaǵatty ustazdyń óz isine myǵym, meılinshe eńbekqor bolǵandyǵyn aldynan dáris alyp shyqqan shákirtteri men aýyldastary jyr qylyp aıtady. Izdenimpaz ustaz ár sabaǵyna shyǵarmashylyq daıyndyqpen ázirlenip, sheberliktiń shyrqaý shyńyna shyqqandyǵy da anyq. Osy arada berilgen baǵaǵa dálel keltirý úshin keıingi jyldary joǵary synyp oqýshylaryn ulttyq biryńǵaı testileýge daıyndaý barysynda aıta qalarlyqtaı jetistikterge jetkendigin, júz paıyzdyq bilim sapasyn qamtamasyz etkendigin aıtsaq ta jetkilikti. 2018–2019 oqý jyldarynda oqýshylarynyń ekeýi Altyn belgige ıe boldy. Árdaıym bilim berý salasyndaǵy jylt etken jańalyqty qyraǵy kózinen tasa qylmaıtyn ustaz birneshe márte aýdan muǵalimderiniń semınarlary men ádistemelik, pedagogıkalyq keńesterde mazmundy baıandamalar jasap, uzaq jylǵy mol tájirıbesimen bólisti. Aýdan boıynsha qazaq tili birlestiginiń jetekshisi bolyp qyrýar eńbek etti. Ana tilin tereńdetip oqytý maqsatynda «Qazaq tilin tereńdetip oqytý» baǵdarlamasyn jasady. Eńbeginiń ıgiligin jalǵyz ózi ǵana emes, aýdandaǵy ustazdar da kórdi. Aýdandyq, oblystyq bilim konferensııalarynda baıandama jasap, is júzinde jetildirýge umtyldy. Eńbegi elenbeı qalǵan joq. Astanadaǵy Sáken Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıtetinde qatarynda birneshe jyl qabyldaý komıssııasynyń tóraıymy boldy. Elimizge aty shyqqan aǵa oqytýshy Qanıpa Bitibaevanyń mektebinen shaqyrtý alyp, oqý ádistemesin jetildire tústi.
Týǵan tilimniń tuǵyryn bıiktetsem degen yntyzarlyqqa toly ustaz aldynda tálim-tárbıe alǵan oqýshylardyń boıyndaǵy tabıǵat syılaǵan talantyn ushtaýǵa bar kúsh-jigerin jumyldyrdy. Talapty oqýshylary respýblıkalyq jas aqyndar aıtysyna qatysyp, «Sıqyrly qazan» baıqaýlarynda baq synady. Bilim saıysynda bir oqýshysy jaqsy bilim deńgeıin kórsetip, Eýrazııa ýnıversıtetine joldama alsa, ekinshisi Túrkııada tegin bilim alý múmkindigine ıe boldy. Osyndaı jetistikteri úshin Jumabıke Súleımenova «Aǵa oqytýshy», «Ádisker muǵalim» ataqtaryna ıe boldy. Oqýshylary da talaby tas jarǵandaı yntaly, alǵyr. Olar «Muqaǵalı oqýlary», «Farıza oqýlary» tárizdi til ýyzy elekten óter kezeńderde top jaryp, birneshe márte bas júldelerge ıe boldy.
О́negeli ustazdyń qyzy Aınagúl Bákıeva da qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi. Shákirtteri aýdandyq, oblystyq, respýblıkalyq, halyqaralyq baıqaýlardyń júldegerleri. Aınagúl Oljabaıqyzy bilimin jetildirýge qushtar. Jańa lep, sony soqpaqsyz jas talaptyń ósýi, jetilýi qıyn. Ustaz óz boıyndaǵy bilim deńgeıin kóterýge de jaýapkershilikpen qaraıdy. Aýdandyq, oblystyq konferensııalarǵa úzbeı qatysady. 27 jyl boıy oqý isiniń meńgerýshisi bolyp minsiz qyzmet atqaryp keledi. Selınograd pedagogıkalyq ýchılıshesin 1993 jyly aıaqtap, bastaýysh synyp muǵalimi retinde eńbek jolyn bastaǵannan keıin 1999 jyly L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetin támamdap, qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi atandy. 31 jyl taban aýdarmastan áýel basta júrek qalaýymen tańdaǵan mamandyǵyna adal eńbek etýde. 31 jyl ishinde ustazdyq eńbegi úshin kóptegen marapatqa ıe boldy. Ekinshi qyzy Nazgúl Oljabaıqyzy Astana qalasyndaǵy №59 mektep-lıseıinde jıyrma jyl boıy qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi bolyp eńbek etedi.
– Orys tilinde bilim beretin synyptarǵa qazaq tilinen sabaq berý barysynda birshama jetistikke jettim, – deıdi Nazgúl Oljabaıqyzy, – ana tiliniń qasıeti kez kelgen jerde shákirt boıyna bilim nárin sińirip, qalyptastyrýǵa qajetti qural deýge bolady. О́z basym urpaq tárbıeleýge úles qosyp jatqanymdy maqtan tutamyn.
Bul áýlettiń nemereleri de ustazdyq joldy qalaǵan. Máselen, Jumabıke apaıdyń nemeresi Jolaman Ardaquly mýzyka pániniń muǵalimi. Astana qalasyndaǵy gýmanıtarlyq kolledjge túsip, mýzykalyq bilim berý mamandyǵyn ıgergen. Pavlodar pedagogıkalyq ýnıversıtetin 2022 jyly aıaqtaǵan. Qazir Aqmeshit bilim oshaǵynda mýzyka pániniń muǵalimi.
– Oqýshylarymdy óner baıqaýlaryna úzbeı qatystyrýǵa tyrysamyn, – deıdi Jolaman Ardaquly, – mundaı dodalar talapkerlerdi qanattandyra túsedi. Mektepte buryn bolmaǵan dombyra úıirmesin ashtym. Shákirtterimniń darqan dalanyń bar danalyǵyn, kóne tarıhyn shanaǵyna syıǵyzǵan kıeli aspapqa degen ynta-yqylasy janarlarynan kórinip turady.
Ustazdyń aıtýyna qaraǵanda, salamatty ómir saltyn dástúrge aınaldyrǵan, at jalynda oınaıtyn oǵlan kókpardy jaqsy kóredi. Birneshe márte respýblıkalyq deńgeıdegi dodalarǵa qatysqan. Astana qalasyndaǵy kókpar komandasynyń beldi múshesi. Ekinshi nemeresi Nazerke Ardaqqyzy da qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi. О́z aıtýyna qaraǵanda, ilkiden jalǵasyp kele jatqan eńbek dástúri jas júregin jaýlap alǵan. Jalǵyz Nazerke ǵana emes, nemeresi Erkebulan Ardaquly mýzyka mamany. Bar ǵumyryn bilim salasyna arnaǵan Jumabıke apaıdyń tálim-tárbıesi tekke ketpepti. «Uıada ne kórseń, ushqanda sony ilersiń» degendeı, bútin bir áýlettiń eseli eńbegi bilim salasyna móp-móldir jylǵa bolyp quıylyp jatqanyn kórgende, kókiregińdi qýanysh kerneıtini bar.
Aqmola oblysy,
Selınograd aýdany