TALAI MÁSELE ShEShILETINI ANYQ

Densaýlyq saq­taý salasyn da­my­týdyń 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵ­darla­manyń joba­sy búgingi kúni qo­ǵam­­dyq sarapta­ma­dan ótýde desem, ót­­­ken mamyr aıyn­da “Ulttyq me­dı­sınalyq qoǵam­dastyq” res­pýb­lı­kalyq qoǵam­dyq birlesti­giniń bas assambleıasy ótti. “Densaý­lyq quqy­ǵy” taqyryby bo­ıynsha onda baǵdarlamanyń jobasy keńinen talqylandy. Osy jobanyń aldyńǵy joba­lar­dan aıyrmashylyǵy – jobany iske asyrý úshin alǵash ret memle­ket­tik emes uıymdardy, kásibı medısına­lyq qaýymdastyqty keńi­nen tartý josparlanǵan. Endi áriptestik tıimdi bolý úshin áleý­mettik tapsyrys sheńberinde osy jobany o­ryndaýǵa bıýdjetten qar­jy­landyrýdy oılas­tyrý kerek. Qoǵamdyq birlestikterdiń kadr­lyq jáne ıntellektýaldyq áleýe­tin paıdalanýdyń saýatty tetik­terin ázirleý medısınalyq qaýym­dastyqqa buryn mınıstrlik atqar­ǵan qyzmettiń bir bóligin berý ǵana emes, az ýaqyt ishinde pozı­tıv­ti nátıjeler alýǵa múm­kin­dik bere­di. Shynynda da damy­ǵan elderdegi ult­tyq medısınalyq qaýymdas­tyq­tar memlekettiń densaýlyq saqtaý saıasatyn qalyp­tastyrýda senimdi seriktester bolyp tabylady. Qoǵamdyq saraptaý barysynda baǵdarlama jobasynyń profılak­tı­kalyq baǵyty, halyqqa sapaly medısınalyq kómekti jaqyn­datýǵa umtylys maquldandy. Asa nazar aýdaratyn nárse – aýylǵa, mektep­ke deıingi jáne mektep jasyndaǵy balalarǵa arnalǵan profılaktıka­lyq medısınany, joǵary deńgeıde jumys isteıtin medısınalyq pýnktterdi qurý máselesi. Kadr saıasaty máselesine de úlken kóńil bólinip otyr, sebebi medısına kadrlarynyń jetispeý­shi­ligi medısı­nalyq kómek kór­setý­diń sapasyna keri áser etedi. Medı­sı­nalyq bilimi joq maman­dar (volon­terler, parame­dıkter, áleý­mettik qyzmetkerler, medı­sınalyq bilimi joq zerthana­shy­lar, psıho­logtar, reabılıtolog­tar, aqparat­tyq tehno­logııalar boıynsha jáne t.b. ma­mandar) jumys isteı alatyn sala­dan medı­sınalyq kadrlardy bosatý jónin­de usynyl­ǵan meha­nızm maqul­dandy. Qazirgi ýaqytta bilim berý, den­saýlyq saqtaý uıymdaryn akkre­dıt­teý bastaldy. Baǵdarla­manyń joba­synda kásiptik medı­sı­na qaýym­dastyqtaryna akkre­dıt­teý, attestat­taý, sertıfıkat­taý, medı­sınalyq joǵary oqý oryn­darynda emtıhan komıssııa­laryna qatysý, medısına­lyq kómek sapasyna táýelsiz sarap­tama júrgizý sııaqty keıbir fýnk­sııalardy tapsyrý kózdelgen. Sondaı-aq jobada qazirgi zaman­ǵy tehnologııalardy engizý týraly aıtylady, bul iriń jáne grıbok aýrýlarynyń aldyn alýǵa baǵyttal­ǵan ǵylym salasyndaǵy jetistikter retinde bakterııaǵa qar­sy shynyny engizý problema­syn alǵa shyǵardy. Ári medısına­lyq jabdyqty jóndeý jáne jınaý boıynsha medısınada keńinen qol­da­nylatyn elektron­dy tehnıkany tereń biletin maman­dardy daıar­laýdyń proble­masyn ózekti etip otyr. Baǵdarlama ár túrli mınıstr­likter men vedomstvolardyń ókil­derin strategııalyq mindet­terdi iske asyrý úderisine keńinen tartýdy kózdeıdi. Bul bastama medısına qyzmetkerlerinen keń qoldaý tapty, sebebi búgin medı­sına pasıentterdi emdeýdiń kádim­gi túsiniginen tys shyqty. Kıber­netıka, mehanıka, gendik ınjene­rııa, kvantty fızıka, psı-ener­gııa­­ny, bıotehnologııany zerdeleý jáne qoldaný, bıoteh­nologııalar ǵasyrynda jetistik­ter­di jedel jáne tıimdi engizý, sondaı-aq ja­ńa ǵylymı-zertteý ınstıtýt­taryn qurý úshin ǵalym­dar men praktık­terdiń salaaralyq ózara is-áre­ketine membaǵdarla­manyń usyn­ǵan jobasyn baǵyttaý kerek. Apat medısınasy qyzmetin jetil­dirý jónindegi bólim densaý­lyq saqtaý salasy qyzmetker­leriniń erek­she qyzyǵýshylyǵyn týdyrdy. Menshik túrine qaramas­tan, medı­sına mekemeleriniń ult­tyq tir­keli­min, sondaı-aq kadr­lardyń ult­tyq tirkelimin qurý birqatar máse­lelerdi sheshýge (so­nyń ishinde medı­sınalyq kúshter men quraldar­dyń esebimen tez áreket etýdiń elektrondy karta­syn ázirleýge) múmkindik beredi. Jobada adamnyń psıhıkalyq densaýlyǵy jáne jalpy qoǵam­nyń densaýlyǵyna al­ǵash ret úlken kó­ńil bólinip otyr. Sondaı-aq me­dısına qyz­met­kerin áleýmet­tik qorǵaý prob­le­­masy da kóp kóńilinen shyq­qany anyq. Aıjan SADYQOVA,Ulttyq medısına qaýymdastyǵynyń prezıdenti.