Toǵyzynshy synypty kileń bestikpen bitirgen Áseldiń sporttaǵy jetistigi de tolaıym. Mektebiniń mereıin asyryp, ata-anasy men ustazdarynyń qýanyshy bolyp júr. Alaıda byltyr 16 jasqa tolǵan Áselge quzyrly oryn jeke kýálik berýden bas tartty. О́ıtkeni Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty emes eken. Ony 16 jasynda bir-aq bilgen balanyń qandaı kúı keshkenin sózben aıtyp jetkizý qıyn.
2023 jyldyń qarasha aıynda Ásel Saǵıdollaeva HQKO-ǵa baryp, jeke kýálik berý jóninde ótinish jazǵysy keletinin aıtady. Al qyzmet kórsetý ortalyǵynyń mamandary Áseldiń kóshi-qon polısııasynan Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty ekenin rastaıtyn anyqtama alyp kelýin suraıdy. Rýdnyı qalalyq polısııasyna barǵan Ásel «Siz Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty emessiz» degen jaýap alady.
Áseldiń anasy Janat Káribaeva 2008 jyly memlekettik baǵdarlama boıynsha Qaraǵandy oblysyndaǵy Temirtaý qalasyna О́zbekstannan qonys aýdarǵan. Ákesi otbasylyq jaǵdaımen О́zbekstanda qalady. Janat oralman mártebesine qujat tapsyrǵanda, Temirtaý qalalyq kóshi-qon bólimi bir jasar qyzy Áseldiń qujatyn qabyldamaıdy. Ákesi kelgen soń, sonyń atyna tirkeledi degen ýáj aıtady.
Alaıda alty aıdan keıin Janattyń kúıeýi Ǵarıfolla Srajov kelip, áıeli men qyzyn О́zbekstanǵa kóshirip alyp ketedi. Otbasy ol jaqta tórt jyl turady. 2011 jyly Aqerke atty taǵy bir qyz bala ómirge keledi.
2012 jyly Janat Káribaeva eki qyzyn alyp, ata-anasy turyp jatqan Qostanaı oblysy Rýdnyı qalasyna ekinshi ret qonys aýdarady. Rýdnyıǵa kelgen soń qalalyq kóshi-qon bóliminiń mamandary kezinde Temirtaýda oralman mártebesin alǵany, biraq memlekettik járdemaqy almaǵany týraly anyqtama ákelip tapsyrýdy talap etedi. Janat bul talaptyń barlyǵyn oryndaıdy jáne qyzdaryn ózimen birge tirketip, 2013 jyldyń 11 aqpanynda Qazaqstan azamattyǵyn jeńildetilgen túrde alady.
«Men kóshi-qon polısııasyndaǵylar talap etken qujattyń bárin toltyryp bergenmin. Saýalnama málimetterine, odan ózge de qujattarǵa eki qyzymnyń aty-jónin atap kórsettim. Alaıda Temirtaýdaǵy kóshi-qon mamandary qyzdaryma azamattyq berý jóninde jeke ótinish berý kerek ekenin túsindirgen joq. Men zańdy tolyq bilmeımin ǵoı, kóshi-qon qyzmetiniń mamandary maǵan quqyqtyq turǵyda aqyl-keńes berý kerek edi. Olardyń mindeti ǵoı bul. Endi Rýdnyıdyń quzyrly oryndary «siz ózińizge ǵana ótinishhat bergensiz, qyzdaryńyzdy azamattyqqa qospaǵansyz» dep otyr. Atamekenge osy qyzdarymnyń keleshegi úshin qonys aýdardym. Balalarymdy baǵyp-qaǵyp ósirdim. Kishkentaıynan balabaqshaǵa, mektepke bardy. Rýdnyı qalasyndaǵy emhanada tirkeýde tur. Jeke sáıkestendirý nómiri de bar. Muny az deseńiz, 2022 jyldyń 13 sáýirinde men eshqandaı kedergisiz eki balamnyń da О́zbekstan bergen týý týraly kýáligin Qazaqstan kýáligine aýystyryp aldym. Eki qyzymnyń da esepshotyna «Ulttyq qor – balalarǵa» baǵdarlamasynyń alǵashqy qarjysy tústi. Ásel esh kedergisiz oblystyq, respýblıkalyq sport jarystaryna qatysty. Sonda muny qalaı túsinýge bolady? 2023 jyldyń 10 qarashasynda Rýdnyı qalalyq PB bastyǵynyń atyna aryz jazyp edim, qyzym Ásel Saǵıdýllaeva Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty emes degen jaýap aldym», deıdi Janat.
Munymen kelispegen Janat Qostanaı oblystyq polısııa departamentiniń basshysyna aryzdanady. Odan qaıyr bolmaǵan soń, Ishki ister mınıstrligine shaǵymdanady. Mınıstrlik shaǵymdy oblystyq departamentke qaıtaryp jiberedi.
Qandastarǵa quqyqtyq qoldaý kórsetetin «Qutty meken» kommersııalyq emes jekemenshik mekemesiniń basshysy, zańger Talǵat Ahmetovtiń aıtýynsha, Ishki ister mınıstrliginiń shaǵymdy oblystyq departamentke qarasty qalalyq basqarmanyń qaraýyna jiberýi orynsyz. Zańǵa sáıkes mınıstrlik oblystyń quzyryna ótinishti ǵana jibere alady, al túsken shaǵym sol jerde qaralyp, onyń mán-jaıy tekserilýi kerek.
«Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyǵy týraly» Zańnyń 16-babynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda zańdy negizde keminde bes jyl turaqty turatyn ne Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattarymen keminde úsh jyl nekede turatyn adamdar qabyldanady» dep taıǵa tańba basqandaı anyq kórsetilgen. Sondaı-aq atalǵan zańnyń Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyǵyna jeńildetilgen tártippen qabyldaý sharttary kórsetilgen 16-1 babynda: «Jeńildetilgen tártippen Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyǵyna turý merzimine qaramastan, Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda zańdy negizderde turaqty turatyn qandastar qabyldanýy múmkin» degen tarmaq bar. Bul az deseńiz, osy zańnyń 23-babynda «Eger ata-anasynyń bireýi Qazaqstan Respýblıkasy azamattyǵynan shyǵyp, al ekinshisi Qazaqstan Respýblıkasynyń azamaty bolyp qala berse, 14 jasqa deıingi bala Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyǵyn saqtap qalady» dep kórsetilgen. Osynyń bári Áseldiń azamattyq alýǵa tolyq quqy bar ekenin meńzep tur», deıdi zańger.
Janat Káribaeva sotqa da júginip kórgen eken, biraq odan da taýy shaǵylǵan. Quzyrly organdar siltegen bir ǵana jol bar. Ol – О́zbekstan elshiligine baryp, Áseldiń О́zbekstan azamaty ekeni týraly anyqtama alý.
«Osydan bir aı buryn Astanaǵa О́zbekstan elshiligine baryp, 50 myńdaı memlekettik alym tólep, balam О́zbekstan azamaty ma, joq pa degen másele boıynsha suraýhat jazyp keldim. Qazir sonyń jaýabyn kútip otyrmyn. Qolymnan basqa eshteńe kelmeıdi. Elshilik qandaı jaýap qaıtaratynyn bilmeı alańdap otyrmyn. Bárinen buryn balama qıyn boldy. Byltyr 9-synypty qyzyl attestatqa bitirip, «Altyn belgiden» úmitker bolyp otyr. Kelesi jyly 11-synypty aıaqtap, joǵary oqý ornyna túskisi keledi. Azamattyq ala almasa, osynyń bári jaıyna qalyp, balamnyń bolashaǵyna balta shabylaıyn dep tur. Temirtaýǵa barǵanymyzda Ásel bir jasta edi. Memlekettik qyzmet salasynda reforma áli júrmegen kez. Ol ýaqytta kóshi-qon bólimine kirýdiń ózi muń bolatyn. Mamandar bizge keńes bermek túgili, durystap sóılespeıtin. Sol kezde ketken qatelik bul. Men Rýdnyıǵa kelgen soń, eki balamdy ózimmen birge tirketip, osymen is bitti dep oılap, jaıbaraqat júre bergenmin», deıdi Janat.
Elshilik anyqtama bermese, Áseldiń ókshesin basyp kele jatqan sińlisi Aqerkeni de osyndaı jaǵdaı kútip tur. Jaraıdy, quzyrly oryndardyń talaby durys, eki qyzdyń anasy quqyqtyq saýaty joq adam, kezinde óreskel qatelik jiberdi delik. Biraq qarshadaı eki qyz О́zbekstannyń emes, ózimizdiń balamyz ǵoı. О́z balamyzdy ózekke tepkende ne utamyz? Adamnyń taǵdyryn qurǵaq zańǵa tirep qoıýǵa bola ma? Eresekter jibergen qateliktiń aýyrtpalyǵyn artqan qarshadaı balanyń jazyǵy ne?
Qostanaı oblysy,
Rýdnyı qalasy