Qyrkúıektiń 8-13 kúnderi aralyǵynda Astanada V Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndary ótedi. Baıraqty básekede 21 sport túrinen jarys ótetin bolsa, sonyń ishinde ulttyq quramamyz kókpar, teńge ilý, jamby atý, aýdaryspaq, toǵyzqumalaq, qusbegilik pen báıge syndy ulttyq oıyndardan baq synamaq. Dúbirli dodada el namysyn qorǵaıtyn kókpardan ulttyq quramanyń músheleri osy kúni Jańashar aýlyndaǵy olımpıadalyq oqý-jattyǵý alańynda daıyndyq sharalaryn kúsheıtip jatyr.
Tań bozarǵannan atqa qonǵan kókparshylar uzyndyǵy – 220, eni 70 metrlik aýmaqta jattyǵýlaryn bastap ketken. At sportyna bıyl alǵash ret arnaıy jasaqtalyp, qum tóselgen alańnyń shańyn shyǵarǵan kókparshylardyń tańǵy jattyǵýlary qyzǵan. Saıdyń tasyndaı iriktelgen taqymy myqty, bilekti de júrekti jigitterdiń jigerli oıyndary, tartysqa toly qımyl-qozǵalystary qyzyqtyryp qana qomaı, delebe qozdyrady. Kók «serkeni» taqymdaǵan kókparshylardyń dodaly jarysta top jaryp, úzdik shyǵýyna kókpardan ulttyq quramanyń bas bapkeri Aqylbaı Mankeev, tájirıbeli jattyqtyrýshylar Erkebaı Omarbek pen Nurdáýlet Momynov birlese shyńdap, shıratyp jatyr. Sóıtip, elorda tórinde ótetin tartysty básekede elimizdiń abyroıyn asqaqtatyp, ulttyq sporttyń upaıyn tolyqtyrýdy dittegen saıypqyran sportshylardyń jattyǵý jumystaryna jan-tánimen kiriskeni baıqalady.
«Bul – bizdiń besinshi jattyǵýymyz. Eki aıdan beri belsendi daıyndalyp jatyrmyz. Sportshylarymyz tańǵy saǵat 6-dan sportzalda jattyǵýlaryn bastaıdy. Odan keıin attaryn baptaıdy, taraıdy, denesin qyzdyryp, júrgizedi. Tústen keıin taǵy da 2 saǵattyq jattyǵýlaryn jasap, fızıkalyq turǵyda shynyǵady. Búgin kókparǵa daıyndyqty tańǵy 5-ten bastadyq, sebebi kún qyzyp ketse, attarǵa qıyn bolady», dedi kókpardan Qazaqstannyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy Nurdáýlet Momynov.
Alańda ulttyq quramanyń 24 múshesi jattyǵyp júr. Olardyń 12-si kókparǵa, ıaǵnı sheńberge shapsa, ekinshi jartysy – qazandyqqa salym salatyn kókbóriden synǵa túsetinder. At jalynda oınaıtyn sportshylar ulttyq oıynnyń osy 2 túri boıynsha alma-kezek sheberlikterin shyńdap, jattyǵady. Dese de oıynǵa qatysatyn at pen adamdy baptap júrgen bapkerlerdiń kóńilin alańdatatyn másele joq emes.
«Sheńberge shabatyn quramda eń myqty sportshylarymyz bar. Kókpardyń bul túri bizge yńǵaıly, 10 jyldan beri oıynshylarymyz soǵan tóseldi. Al qyrǵyz baýyrlardyń kókbórisine «osaldyq tanytyp alamyz ba?» degen oı qylań bermeı qalmaıdy. Sebebi 2016 jyly sońǵy ret kókbórige qatystyq, sodan beri bul oıynnan qol úzip qaldyq. Oǵan qosa attarymyz da qazandyqqa baryńqyramaıdy, beıimdelmegen. Soǵan barynsha áreket etip, attardy úıretip jatyrmyz. Bizdiń qurama eń birinshi qazandyq oıyny bastalǵan kezde qyrǵyz aǵaıyndardan 3 jyl jeńilgenbiz. О́ıtkeni atymyz daıyn bolmady, at úıretý qıynǵa soqty. Sodan soń ǵana jeńiske jetken edik. Qazandyqqa at keltirý óte mańyzdy. Osy sebepti kókbórige qatysatyn oıynshylar quramy Ulan Baıtóreev, Asqar Ońǵarbaev, Bekbolat Shekerbekov syndy ardager-shabandozdarmen tolyǵyp, qarsylastarǵa ese jibermeýge kúsh salady», dedi N.Momynov.
El namysyn qorǵaıtyn ulttyq quramadaǵy sportshylardyń eń úlkeni 45-te bolsa, kishisi Ernat Málimbaı – 23 jasta. Búginde esimi elge tanylǵan, ulttyq quramanyń maqtanyshyna aınalǵan kókpardan Azııa chempıony shabýylshy Qurmanbek Turǵanbek, kókpardan Qazaqstannyń eńbek sińirgen sport sheberi Abylaıhan Nyshanbek, sondaı-aq Arman Jamalbekov, Meırambek Ábdý, Esjan Qurmanbaı, Dáýlet Aıtan bastaǵan qorǵanystaǵy, jartylaı qorǵanystaǵy, jekpe-jektegi shashasyna shań juqtyrmas shabandozdardyń qaı-qaısysy da osal emesin, rýhtanǵanda kentavr keıpine enetin qaısarlyǵyn tilge tıek etken jattyqtyrýshy N.Momynov jeńiske jetý úshin, eń aldymen, aýyzbirlik, óz-ózine senimdilik, tabandylyq pen ór minez keregin ashyp aıtty.
Jylqy janýary óte sezimtal ekeni beseneden belgili. Olardyń kóńil kúıi men qas-qabaǵyna, jaı-kúıine qarap, babyn keltiretin Murat Japanov bastaǵan 5 seıis qaramaǵyndaǵy attardy jarysqa jaratyp júr. Kúndelikti jem-shóbin berip, ýaqtyly sýarý, denesin tarap, aıaǵyn jýý syndy sharýalaryn shashaý shyǵarmaı atqaryp keledi.
«Shabys attaryna aıryqsha kútim kerek. Kókpar kezinde urylyp-soǵylǵannan kóp jaraqat alady. Sińiri sozylyp, aıaqtary kesiletin kezderi bolady. Ýaqtyly kómek kórsetilip, em-dom jasalady. Ázirge ondaı problema joq. Attardyń jattyǵýǵa shyǵýy men odan sońǵy tynyǵýynyń da ózindik erejesi bar. Ony shabandozdar jaqsy meńgergen, mysaly, shabystan soń attyń júrek soǵysy bir qalypqa kelgenshe júrisin toqtatýǵa bolmaıdy. Jarysqa shyǵar aldynda mólshermen azyqtandyrý qajettigin qaperde ustaımyz. Jarystan soń attardyń azyǵyna tabıǵı qorektik dárýmender qosyp, kúsh-qýatynyń qalpyna kelýine kómektesemiz», deıdi 5 jyldan beri qyzmet etip kele jatqan veterınar Erbolat Aıdaraly.
Babyndaǵy at baq jandyrary sózsiz. Jaraýy kelisken júırikter men tizgin ustaǵan qaısar shabandozdarymyz V Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynda kók týymyzdy kókte jelbireterine senimimiz zor.
Almaty oblysy