Denniń saýlyǵy men uzaq ómir súrýdi oılaǵan azamattar búginde durys tamaqtaný tásiline kóshken. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń deregine súıensek, ár adam táýligine 500 gramm mólsherinde kókónis pen jemis-jıdek túrin paıdalanýǵa tıis eken. Osy oraıda elimizde kókónis ósirýmen aınalysatyn sharýashylyqtardyń da kóbeıip kele jatqanyn aıtý oryndy. Tutynýshylar talǵamyna saı adam aǵzasyna asa paıdaly, dárýmenge baı balǵyn kókónis ósirýmen aınalysatyn kásiporyndardyń jumys yrǵaǵy men jyldyq tabys kórsetkishteri de arta túsken. Sonyń biri ári biregeıi – Talǵar aýdanyndaǵy «Green Eco» dep atalatyn erekshe jylyjaı kesheni. Munda jaıqalǵan jasyl salattarǵa qysy-jazy suranys joǵary.
Batavııa, frıze, bazılık sııaqty askóktiń 30-dan astam túrin ósiretin kompanııa qazir ızraıldik úlgidegi sýarý júıesin paıdalanyp otyr. «Aǵymdyq gıdroponıka» dep atalatyn bul ádistiń ózindik ereksheligi men artyqshylyǵy jetip-artylady. Al gıdroponıka degenniń anyqtamasyna úńilsek, ol – ósimdikterdi topyraqsyz, jasandy ortada – qorektik zattardyń sýdaǵy eritindisinde ósirý ádisi eken.
«Jylyjaıdy salý kezinde kompanııa dırektory Roman Borısovıch Shnaıderman mamandardyń halyqaralyq tobyn shaqyrdy. Danııa, Nıderland jáne Izraıl mamandary keldi. Sondyqtan bizdegi tehnologııany «mıks» dep aıtýǵa bolady. Al aǵymdyq gıdroponıkanyń ózine keler bolsaq, bul júıe – Izraıl tehnologııasy. Ereksheligi – bir qatarda turǵan ósimdikterdiń astynda qubyr bar. Sý qubyr arqyly joǵarydan tómen qaraı júrip otyrady. Sol sebepti, ylǵal úzilmeıdi. Osy sýarý júıesiniń kómegimen bir qatardaǵy 125 qumyranyń barlyǵyn esh qıyndyqsyz tolyqtaı sýaryp shyǵady», deıdi «Green Eco» jylyjaı kesheniniń marketıng dırektory Ekaterına Karmysheva.
Sý resýrsynyń tapshylyǵy seziletin qazirgi ýaqytta aǵymdyq gıdroponıkanyń mańyzy artyp tur. Sýdy únemdeýmen qatar, ónimdilikti eseleýge taptyrmas tehnologııa. Jylyjaıdaǵy barlyq ósimdikti qorektendiretin sý arnaıy basseınde tazartylady. Nátıjesinde, bir ret paıdalanylǵan sý qaıta óńdelip, jylyjaı egistigine qaıtady.
Taǵy bir ereksheligi – jylyjaıǵa qoldanylatyn sý 250 metr tereńdiktegi artezıan sýy. Onyń tazalyǵy men adam aǵzasyna paıdasy aıtpasa da túsinikti. Súzbeli haýyzda jerastynan alynǵan sýdy tazartyp, keıin qubyrlar arqyly jylyjaıǵa jiberiletinin tilge tıek etken maman, askóktiń 30-dan astam túri ósiriletin jylyjaıǵa sýdyń jetkilikti kelýi mańyzdy ekenin aıtady.
«Bizdiń jylyjaıda hımııalyq qospa múldem qoldanylmaıdy. О́simdikter sý jáne qajetti dárýmendermen ǵana qorektenedi. Barlyǵy tabıǵı, taza qospalar. «Green Eco» jylyjaı kesheni aı saıyn 500 myń qumyra kókónis ósiredi. Bul shamamen 60 myń tonna askókke aınalady. Tańdaıǵa tatymdy balǵyn ósimdikterimiz elimizdegi 10 shaqty qala men iri saýda ortalyqtarynyń, áleýmettik dúkenderdiń sórelerine jóneltiledi», deıdi Ekaterına Karmysheva.
«Green Eco» jylyjaı kesheninde Talǵar aýdanynyń eldi mekenderinen 150-ge jýyq adam eńbek etip, turaqty nápaqasyn taýyp otyr. Kásiporyn basshylyǵy jergilikti jurtty jumyspen qamtyp, alańsyz eńbek etýine qolaıly jaǵdaı da jasap bergen. Ortasha aılyq 120-130 myń teńgeden bastalady. Joǵary bilimdi mamandardyń eńbekaqysy biliktiligi men jumys ótiline qaraı ósip otyrady.
«Green Eco» jylyjaı kesheninde «shaǵyn kókónis tehnologııasy» degen ádispen askók ósirý jolǵa qoıylǵan. Munda kókónister kún nurymen ósiriledi. Bul jerde 10-nan asa ósimdik túri bar. «Shaǵyn kókónis tehnologııasymen» otyrǵyzylǵan ósimdik 10-12 kún aralyǵynda ósip, daıyn bolady. Odan keıin dúkenderge jiberiledi.
Taqyrypqa tuzdyq bolǵan «Green Eco» – basqa jylyjaılardan zamanaýı deńgeıde jabdyqtalýymen, jumys úderisiniń avtomattandyrylýymen erekshelenedi. Jylyjaıda jyl boıyna jańa tehnologııalar arqyly adam densaýlyǵyn nyǵaıtyp, ımmýndyq júıesin jaqsartýǵa asa paıdaly salattyq kók shópter men dámdeýishter ósiriledi. Jylyna 4 mln baılam salattyq shópter ósire alatyn jylyjaıda jumys yrǵaǵy qalypty jolǵa qoıylǵan.
Sondaı-aq jylyjaı óndirisin damytýǵa yntaly kásip ıelerimen áriptestik baılanysta jumys jasap, bul baǵytta tanymdyq týrlar ótkizý dástúrge aınalǵan. Ásirese mektep oqýshylary men stýdent-jastar jıi kelip, kókónis ósirýdiń qyr-syrymen tanysyp, durys tamaqtanýdyń mańyzdylyǵy jóninde de habardar bolyp keledi.
Almaty oblysy,
Talǵar aýdany