• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Oqıǵa 23 Tamyz, 2024

Akýlanyń tisi tabyldy

1680 ret
kórsetildi

Atyraý oblysynyń aýmaǵynda kók zeńgirmen talasqan bıik taý kezdespeıdi. Biraq Aqkegershin, Aqtolaǵaı, Qoıqara, Imanqara, Shólqara atalatyn taýǵa bergisiz jotalar bar.

Bul jotalardyń jasyrǵan syry áli tolyq zerttele qoıǵan joq. Sol sebep­ten, Atyraý oblystyq ta­rıhı-ólketaný mýzeıi 7-18 ta­myz aralyǵynda paleon­tologııalyq ekspedısııa uıymdastyrdy. Atalǵan ekspedısııa jetekshisi, geografııa ǵylymdarynyń kandıdaty, professor Qajymurat Ahmedenovtiń aıtýynsha, Jylyoı aýdanyndaǵy taý jotalarynyń bor mas­sıvterine zertteý júrgizilipti.

«Zertteý jumysyna da­lalyq jáne kameralyq pa­leontologııalyq ádisterdi qol­­dandyq. Jotalarǵa zert­teý júrgizý kezinde 511 paleofaýna men paleoflora úlgileri jınaldy. Onyń ishinde omyrtqaly tu­qymdastardyń 259, omyrt­qasyzdar sanatynyń 229, tasqa aınalǵan 18 aǵash úlgisi bar. Ekspedısııa músheleri mezozoı dáýiriniń joǵarǵy bor kezeńindegi biregeı qaz­ba qaldyqtaryn tapty. Ási­rese 160 mıllıon jyl buryn ómir súrgen baýy­ry­men jorǵalaýshylardyń omyrt­qalary men paleo­gen aký­lalarynyń tis­teri men omyrtqalary, ba­lyq­tardyń quıryq qanat­tary, tasqa aınalǵan aǵash­tar­dyń úlgilerin, 50 mıllıon jyl burynǵy iri otodus akýlalarynyń tisterin qun­dy jádiger retinde baǵa­laý­ǵa bolady. Sondaı-aq be­lem­nıtterdiń, qosjarnaqty malıýs­kalar men teńiz kirpileriniń bólikteri tabyldy», deıdi Q.Ah­medenov.

Ǵalymnyń deregine qara­ǵanda, paleofaýnanyń biregeı orny – Jylyoı aýdanyndaǵy Shól­qara taý jotasy. Bul aý­ma­q aýdan ortalyǵy – Qul­­sary qalasynan ońtús­tik-shyǵysqa qaraı 130 shaqyrym qashyq­tyqta ornalasqan.

«Bul jotalar ár kezeńde ǵa­lymdardyń nazaryn aýdaryp keledi. Máselen, 1931 jyly paleontolog A.Rıabınınniń Qoı­qara qyratynan erte bor dáýirindegi dınozavrdyń omyrt­qalaryn tapqany qy­zyǵýshylyq týdyrdy. Ony Embazavr dep sıpattaǵan ǵoı. Bul «Emba kesirtkesi» degendi bildiredi. Biz Embazavrdy Aty­raý oblysynyń paleon­tologııalyq brendi, álemdik ǵylym úshin biregeı olja dep sanaımyz. Endi ekspedısııa materıaldary óńdelip, onyń nátıjeleri boıynsha ǵylymı tujyrym jasalady. Aldaǵy ýaqytta Atyraý ob­lysynyń aýmaǵynda mıllıondaǵan jyl buryn ómir súrgen janýarlardyń túr­­le­rin anyqtaý, odan ári zert­­teý jumystaryn júrgizý jal­­ǵasady», deıdi Qajymurat Ahmedenov.

 

Atyraý oblysy 

Sońǵy jańalyqtar