Áýrege bastaıtyn áýestik

Jyl basynan beri esirt­ki aınalymynan 200 kılo 776,57 gramm tár­kilengen. Zańsyz esirtki aınalymynan alynǵan zattardyń ishinde marıhýana – 190 kılodan asa, geroın – 1,06, gashısh – 275,5721, sıntetıkaly 1 kılo 8,7292 gram tár­ki-lengen.

Polısııa qyzmetkerleri esirt­kige shaldyqqandardyń jasy jyl ótken saıyn jasaryp keletinin aıtyp, dabyl qaǵyp otyr. «Jas­tardy aldaıtyn da, arbaıtyn da esirtkini zańsyz satýshylar men ósirýshiler. Jasóspirimder ara­syndaǵy nashaqorlyqqa salyný­dyń sebepteri san túrli. Esirtkini zańsyz satqandar men úıinde ósir­gender qamaýǵa alynyp jatsa da, ózgelerge sabaq bolmaı otyrǵany qynjyltady», deıdi A.Býrhanov.

– Esirtkisiz qoǵam qurý – eldegi árbir azamattyń aldyndaǵy min­det. Esirtkiniń, onyń ishinde sın­tetıkalyq esirtki zattarynyń taralýy bolashaq urpaqtyń ál-aýqatyna qaýip tóndiretini bári­ńizge belgili. Osyǵan oraı mektepterde esirtkige qatysty túrli is-shara kóptep ótkizilip keledi. Jasóspirimderge esirtkiniń zııa­ny týraly aıtylatyn paıdaly jıyndardy ótkizý arqyly olardyń esirtkige táýeldi bolmaý joldarynyń aldyn alýǵa bolady. Búginde oblystyq bilim berý oshaqtarynda túrli semınar, dáris, dóńgelek ústel, sondaı-aq ata-analardyń qatysýymen is-sharalar uıymdastyrý dástúrge aınalǵan. Biz kúsh biriktirýdiń arqasynda óskeleń urpaqqa oń yqpal etip, salamatty bolashaqty qamtamasyz etýge umtylýymyz qajet, – dedi ol óz sózinde.

Ata-anasy aýqatty jas­óspi­rimderdi esirtkige áýestendirý – nashaqorlar men esirtki satý­shy­lardyń basty kózdegeni osy. Olar aldymen nasha shegýdi nemese esten tandyratyn dári ishýdi usynady. Eliktegish jastar bastapqyda tek dám tatyp kórýi múmkin. Olardyń biri qyzyq kórýdi qalasa, ekinshisi basqalardan qalmaýdy, taǵy biri ózin eresek kórsetkisi kelse, endigi biri qıyndyqtan qashyp, lázzat alamyn dep oılaıdy. Bara-bara jasóspirim nashaqorǵa aınalady.

– Jastar arasyndaǵy esirtki­ge áýestik kóbinde bilmestikten bas­talady. Jasóspirimder qorshaǵan ortasynyń keri áserine ılanǵysh keledi. Is-áreketiniń saldaryn durys boljamaý, jeńiltektik, minez-qulyq pen dúnıetanymnyń tolyq qalyptaspaýy, sengishtik, elikteý – esirtkiniń dámin kórýdi týdyratyn sebepter. «Toptyq psıhologııa» degen uǵym bar. Jastar arasynda bireýi esirtki nemese sharaptyń dámin tatqan bolsa, ýaqyt óte toptyń ózge músheleri de esirtki men alkogolge áýestene bastaıdy, – deıdi A.Býrhanov.

Jaqynda tártip saqshylary skýter mingen jigitten mefedron­nyń 200-den asa dozasyn tárkile­gen. Jedel-izdestirý sharalary barysynda sıntetıkalyq esirtki qoıyp ketýshi – Shymkent qala­synyń turǵyny ustalady. Jedel ýákilder skýter mingen jigit­ti tek­serý kezinde onyń sóm­kesi men qaltasynan 130-dan asa sınte­tıka­lyq esirtki salynǵan orama tapqan. Al kúdiktiniń úıin tintý kezinde sıntetıkaǵa, sondaı-aq gashısh pen marıhýanaǵa uqsas untaq zaty bar 8 orama tabylǵan. Tárkilengen sıntetıkalyq esirtki mefedronnyń 200 dozasyn qu­raıdy. Qazirgi ýaqytta bul fakti boıynsha qylmystyq is qozǵalyp, tergeý júrgizilip jatyr.

«Qazirgi tańda, jastar tasymaldaý qyzmetinde jumys istep aqsha tabýǵa áýes. Jumysqa alǵan adam alǵashynda qandaı zatty tasymaldaıtynyn aıtpaýy da múmkin. Árbir zatty aparyp, jasyryp qoıyp ketkenine qomaqty qarjy alyp júrgen jetkinshek erteńgi kúnin oılamaıdy. Esirtki zatyn tasymalaǵany úshin zań aldynda jaýap beretinin esinen shyǵaryp alyp jatatyn jastar da bar», deıdi mamandar.

Osyǵan oraı óńirlik tártip saqshylary oqýshylar men stýdentter arasynda esirtkiniń zııany ja­ıynda túsindirme jumysyn udaıy qolǵa alyp keledi. Sonymen qa­tar esirtkige qatysty qylmys pen quqyq buzýshylyqtardy anyq­taý maqsatynda ınternet keńistigin­de monıtorıng júrgizilip keledi. Sonyń ishinde habarlama jiberý arqyly psıhobelsendi zattardyń jarnamasyn taratý faktilerin anyqtaýǵa erekshe nazar qoıylyp otyr. Osyndaı júıeli jumys­tyń nátıjesinde sıntetıkalyq esirtki taratqan 150 aqparattyq saıt bu­ǵattalsa, aldyn alý is-sharalary barysynda esirtkige táýeldilerdiń sany tómendegen.

Raýshan NARBEK

Túrkistan oblysy