О́ńirdegi balalarǵa qosymsha bilim berýdiń jańa dáýiriniń bastalýynyń aıshyqty nysanyna aınalǵan Oral qalasyndaǵy Balalar tehnıkalyq shyǵarmashylyq ortalyǵy aýqymdy jańartýdan ótken soń bilim alýshylarǵa qaıtadan esigin aıqara ashty. Bul joba Ortalyq basshysy Baqytjan Máýlenovtiń bastamasyna Parlament Májilisiniń Zańnama komıtetiniń tóraıymy Snejanna Imashevanyń, sondaı-aq Ortalyqty jóndeý men jańartýdy tolyq qarjylandyrǵan «NNEF» Qoǵamdyq qory men «Halyq» qaıyrymdylyq qorynyń qoldaý jasaýy arqasynda júzege asyrylǵan bolatyn.
«Elimizde bilim berýdi damytý – bizdiń Qor qyzmetiniń basty baǵyttarynyń biri. Biz halyqtyń áleýmettik osal toptarynan shyqqan daryndy balalarǵa granttar beremiz, mektepterdi materıaldyq-tehnıkalyq jabdyqtarmen qamtamasyz etemiz, muǵalimderge qoldaý kórsetemiz jáne oqýshylarǵa kásipkerliktiń negizderin úıretemiz. 2016 jyldan bastap bizdiń Qor bilim berý salasyn damytýǵa shamamen 10 mıllıard teńge bóldi, onyń 60 mıllıony Oraldaǵy Balalar tehnıkalyq shyǵarmashylyq ortalyǵyn jańartýǵa baǵyttaldy. Biz elimizdiń balalarynyń zamanaýı tehnologııalarǵa teń dárejede qol jetkizýine jáne bolashaqta laıyqty básekege túse alýyna kúsh salatyn bolamyz», dep atap ótti «Halyq» qorynyń dırektory Saǵynbek Shúńkeev.
2006 jyldan bastap Ortalyq Oqýshylar saraıynyń bólme-jaılaryn jalǵa alyp keledi. Kórsetilgen demeýshilik kómektiń arqasynda Ortalyqtyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy jańartylyp, munyń ózi zaman talabyna saı jabdyqtardy satyp alýǵa múmkindik berdi.
«Bólingen qarjynyń 14,5 mıllıony ǵımarat pen shatyrdy jóndeýge jumsaldy, al qalǵan qarajat 36 Spike Prime robottehnıka jıyntyǵy, 30 monoblok jáne joǵary jyldamdyqty FPV drondary sııaqty zamanaýı jabdyqtardy satyp alýǵa jumsaldy. Jabdyqtardyń jańartylýy oqýshylardyń oqý sapasynyń artýyna jáne olardyń bilim jarystaryna daıyndyǵyn jaqsartýǵa múmkindik beredi. О́tken jyly Ortalyqtyń tárbıelenýshisi Danııl Kazymov Qazan qalasynda ótken Dúnıejúzilik oıyndarda jetinshi orynǵa ıe bolyp, óńirdegi tehnıkalyq shyǵarmashylyqty damytýdyń joǵary deńgeıi men bolashaqtaǵy múmkindikterin pash etti», dep pikir bólisti oblystyq balalar tehnıkalyq shyǵarmashylyq ortalyǵynyń dırektory Baqytjan Máýlenov.
Tipti aýdan ortalyǵynan alys jerde turatyn balalarǵa da tıisti jaǵdaı jasalǵan. 69 jastaǵy eńbek ardageri Qambar Sarmalaevtyń aıtýynsha, ol qaladaǵy osy aýdannyń ortalyǵynan bir jarym saǵattyq jol júretin jerde turady. Al ol jaqta turatyn balalar munda joldyń alystyǵynan kele almaıdy. О́ıtkeni olar bir jarym saǵat jol júrip keledi, sodan soń bir saǵat jıyrma mınýt sabaqqa qatysady da, keri qaraı taǵy da bir jarym saǵat jol júredi. Olardyń munda kelgeni tıimsiz. Sondyqtan qaı muǵalim qalanyń qaı aýdanynda tursa, sol aýdandaǵy mekteptiń dırektory men osy aýdandaǵy mekteptiń dırektory kelisimshartqa otyrady. Osy qujatqa sáıkes, ol mekteptiń dırektory muǵalimderge bir bólme belgilep beredi, basqa da qajetti jaǵdaılardy jasaıdy. Osynyń ózi balalardyń úlgerimin barynsha arttyrýǵa járdemdesedi.
«Bir kezderi biz jumysty bastaǵanda mundaı zamanaýı tehnıkalyq múmkindikter joq bolatyn. Bizder bárin qoldan jasadyq, annan-munnan alyp qurastyrdyq. Al qazirgi balardyń múmkindigine qarap otyryp, qyzyǵasyń. Osy múmkindikterdiń arqasynda qazir balalardyń jetistikteri de joǵary. Bul – óte qýanyshty jaǵdaı», dep óz oıymen bólisti ol.
Ortalyqty jańǵyrtý
Bólingen qarajatqa «NNEF» Qoǵamdyq qory Balalar tehnıkalyq shyǵarmashylyq ortalyǵynda aýqymdy jóndeý jumystaryn júrgizdi. Ortalyq 3D prınterler men 3D skanerlerdi, kvadrokopterlerdi, ekshn-kameralardy, qajetti baǵdarlamalyq jasaqtamasy bar monobloktardy jáne robottardy qurýǵa jáne baǵdarlamalaýǵa arnalǵan bilim berý jıyntyqtaryn qosa alǵanda, túrli zamanaýı jabdyqtar aldy. Bul jańa jabdyqtar balalarǵa drondar ushyrý daǵdylaryn damytýǵa, beınemazmundar jasaýǵa jáne jarystarǵa qatysýǵa múmkindik beredi. Kompıýterlik synyptardy jabdyqtaý stýdentterge robottehnıka, ınjenerııa jáne baǵdarlamalaý negizderin is júzinde úırenýge múmkindik beredi. 1998 jylǵy 15 jeltoqsanda qurylǵan «NNEF» qory – bóbekjaıdan bastap joǵary oqý oryndaryna deıingi barlyq deńgeılerdi qamtıtyn «Lifelong learning» úzdiksiz bilim berý júıesin belsendi túrde damytyp, ilgeriletip kele jatqanyn atap ótken jón.
«NNEF» qorynyń qyzmetkerleri qajetti jabdyqtar men kompıýterlik tehnıkany tańdaý jáne satyp alý boıynsha keńes berdi, ǵımaratty jóndeý jumystaryn uıymdastyryp, júrgizdi. Qordyń IT ýnıversıtetteri Ortalyq pedagogteri úshin biliktilikti arttyrý kýrstaryn uıymdastyryp, oqytýshylar men bilim alýshylarǵa ýnıversıtetterdiń resýrstary men saraptamalyq bilimderin paıdalanýǵa múmkindik berýge daıyn», dep atap ótti «NNEF» qorynyń bilim bóliminiń basshysy Marııa Kópjasarova.
Parlament Májilisiniń depýtaty Snejanna Imasheva balalardyń bilimin arttyrýǵa qajet zamanaýı tehnıkalyq jabdyqtar máselesiniń sheshilýine qoldaý kórsetken Qor jumysyna sáttilik tiledi.
«Búgingi zamanaýı tehnıkanyń múmkindigimen balalardyń qol jetkizetin jetistigi – elimizdiń erteńine qosylatyn orasan úles ekeni anyq», dedi ol.
Tarıhı mańyzy men bolashaǵy
1956 jyly qurylǵan Oraldaǵy Balalar tehnıkalyq shyǵarmashylyq ortalyǵy búginde shyn mánindegi mańyzdy bilim berý mekemesine aınaldy, onda balalar tehnologııalar men tehnıkalyq shyǵarmashylyq salasyndaǵy darynyn damyta túsedi. Jaqynda júrgizilgen jańartý jumystarynyń arqasynda Ortalyq óz oqýshylarynyń bilimin jetildirip, oı-órisin keńeıtý isin jalǵastyra bermek. Munyń ózi jas jetkinshekterge bolashaq mamandyq tańdaý týraly sheshim qabyldaýǵa jáne tabysty keleshektiń negizin qalaýǵa kómektesedi.
Osy rette Qazaqstandaǵy ómir súrý sapasy men bilim berýdi jaqsartý jónindegi bastamalarǵa belsendi qoldaý kórsetip kele jatqan «Halyq» qaıyrymdylyq qorynyń úlesin atap ótken jón. Qor 120-dan astam áleýmettik jáne qaıyrymdylyq jobalardy iske asyrýda, osy maqsatqa 85 mıllıard teńgeden astam qarajat bólip otyr.