Búginde kez kelgen kózi ashyq adam medısınalyq mekemelerdiń dertti der kezinde anyqtap, emdeý maqsatynda turǵyndardy jasyna qaraı josparly tekserýden ótkizip, skrınıng júrgizip jatatynyn biledi. Bastapqyda tosyndaý estilse de, bul termınderge jurttyń qulaǵy úırene bastady. Alaıda mundaı josparly shara týraly jurttyń bári habardar deı almaımyz. Aqıqatyna kelgende, bul – emdeý mekemeleriniń nasıhat jumysyn qanshalyqty yqylaspen, al halyqtyń óz densaýlyǵyna qanshalyqty yjdaǵatty qaraıtynyna baılanysty. Biraq nátıjesi de joq emes.
Máselen, bıyl 1-3 tamyz aralyǵynda elimizdegi onkologııalyq ortalyqtarda ókpe isiginiń aldyn alý baǵytynda Ashyq esik kúnderi ótip, alǵashqy tekserilýde 68 adam qaterli isikke shaldyqty degen kúdikke ilindi. Endigi jerde dıagnozdy túpkilikti rastaý úshin olar ári qaraı tereńirek dıagnostıkaǵa jiberiletini aıan. Jalpy, aksııa barysynda Qazaqstannyń onkologııalyq ortalyqtarynda 2 897 naýqas onkologterdiń keńesin aldy. Bul bastama Dúnıejúzilik ókpe obyryna qarsy kúres kúnine oraı qolǵa alynǵan edi. Sondyqtan Ashyq esik kúnderinde onkologtiń keńesi qajet bolǵan jaǵdaıda ókpeniń tómen dozaly kompıýterlik tomografııasy (NDKT) barlyq azamat úshin tegin boldy.
Sondaı-aq tekserýler barysynda 83 isikaldy aýrýlary men ózge de 712 kesel túri anyqtalyp, 836 KT, ÝDZ, bıopsııa syndy zertteý men taldaýlar júrgizildi. Bul is-sharalar bir-birimen baılanysty bolǵandyqtan, medısına qyzmetkerleri úshin 13 oqytý vebınary, medısınalyq uıymdarda 297 leksııa men semınarlar ótkizilgen. Bilim berý uıymdary men eńbek ujymdarynda 170 áńgimelesý men dáris júrgizildi.
Oraıy kelip turǵanda, ókpeniń qaterli isigi elimizde beleń alǵan onkologııalyq dertterdiń qataryna jatatynyn, jyl saıyn shamamen 3 500 adamda obyrdyń osy túri tabylatynyn aıta ketken jón. О́kpe qaterli isiginiń qozýyna birinshi kezekte temeki shegý sebep bolady. Bul faktor shamamen 90%-dy quraıtyndyqtan, otandyq onkologter 45-69 jas aralyǵyndaǵy shylymqorlarǵa jyl saıyn ókpeniń tómen dozaly kompıýterlik tomografııasy tekserýinen ótip turýǵa keńes beredi. Bul ádis qaterli isikti asqyndyrmaı anyqtaýǵa, odan ári qaraı tıimdi em-dom júrgizýge jol ashyp, naýqastyń tez qalpyna kelý múmkindigin aıtarlyqtaı arttyrady.
Taıaýda Parlament Májilisiniń Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń tóraǵasy Ashat Aımaǵambetov pen «Qazaqstan halqyna» qorynyń basqarma tóraǵasy Bolat Jámishev Almatydaǵy Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtyna (QazORǴZI) keldi. Sapar barysynda elimizdegi jetekshi ǵylymı-medısınalyq, uıymdastyrý-ádistemelik onkologııalyq ortalyqtyń basshysy, medısına ǵylymdarynyń doktory Dılıara Qaıdarova atqarylyp jatqan jumystardy alǵa tartyp, ınstıtýt izdenisteri týraly baıandady.
QazORǴZI basshysy «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qory arqyly elimizdegi onkologııalyq kómektiń sapasy jaqsaryp, el azamattaryna zamanaýı dıagnostıka men emdeý ádisteriniń qoljetimdiligi artyp jatqanyn atap ótti. Mysaly, 2023 jyldyń kúzinde QazORǴZI-da qaterli isikterine joǵary tehnologııalyq operasııalardy jasaýǵa arnalǵan StealtStation S8 Premium neıronavıgasııalyq júıesi paıdalanýǵa berildi. Qazirgi ýaqytta Ethos sáýlelik terapııa keshenin jáne Siemens SOMATOM go.Sim kompıýterlik tomografyn ornatý jumystary aıaqtalyp qaldy. Jańa qural-jabdyqtyń joǵary dáldigi men beıimdelgishtigi arqyly em-dom sharalary jyldamdatylyp, naýqastar burynǵydaı uzaq kútpeıdi. Buǵan qosa pasıentterdi sáýlelik terapııamen qamtý ulǵaıyp, medısınalyq mekemelerge túsetin júktemeni azaıtady.
Sol sııaqty quny 19,8 mlrd teńgeni quraıtyn «QH onkologııalyq qyzmetterdi jabdyqtaý boıynsha damytý» qaıyrymdylyq jobasy aıasynda Almaty, Astana qalalarynda, Soltústik Qazaqstan, Qaraǵandy, Abaı oblystarynda onkologııalyq ortalyqtarǵa ozyq zamanaýı júıelerdi satyp alyp, ornatý josparlanyp jatyr.
ALMATY