Zańǵa baǵynǵan qoǵam alǵa basady

Elimizdegi konstıtýsııalyq refor­manyń arqasynda azamattar ózderi­niń quqyqtary men bostandyqta­ry­na tikeleı áser etetindeı deńgeıde ­nor­ma­lardyń Konstıtýsııaǵa sáı­kes­tigin ózderi daýlaý múmkindigine ıe bol­dy. Onyń naqty mysaly – Konstıtý­sııalyq sottyń ashylyp, jańa for­matta qyzmet ete bastaýy. Ol azamat­tardyń konstıtýsııa­lyq kepildik­te­rin júzege asyrýǵa qatys­ty qoǵamdy tol­ǵandyratyn prob­le­malardy anyqtaýǵa, ulttyq zań­na­many jetildirýge yqpal etýge múm­kindik beredi.

Konstıtýsııalyq sot óziniń árbir sheshiminde Konstıtýsııanyń adam quqyqtary men bostandyqtary zańdar men basqa da normatıvtik-quqyqtyq aktilerdiń mazmuny men qoldany­lýyn anyqtaıdy degen erejelerine nazar aýdarady. Memleket jeke tulǵa­nyń quqyqtaryn jarııalap qana qoı­maı, olardy qamtamasyz etýge kepildik beredi, bul úshin barlyq qajetti jaǵdaıdy jasaıdy.

Burynǵy Konstıtýsııalyq keńes, endi qazirgi Konstıtýsııalyq sot shekteý sharalarynyń negizderi men aıasy Konstıtýsııanyń 39-babynyń 1-tarmaǵyna sáıkes kelýge tıis ekenin atap ótedi. Oǵan sáıkes adam men azamattyń quqyqtary men bos­tan­dyqtary konstıtýsııalyq qurylysty qorǵaý, qoǵamdyq tártipti, adamnyń quqyqtary men bostandyqtaryn, halyq­tyń densaýlyǵy men adam­ger­shilik normalaryn qorǵaý maqsatynda qajet shamada ǵana tek zańdarmen shek­telýi múmkin.

Konstıtýsııanyń 14-babynda belgi­lengen zań men sot aldyndaǵy bar­lyǵynyń teńdigi, sondaı-aq shyǵý tegine, áleýmettik, laýazymdyq jáne múliktik jaǵdaıyna, jynysyna, ná­siline, ultyna, tiline, dinge kózqa­ra­syna, nanymyna, turǵylyqty jeri­ne nemese kez kelgen ózge de mán-jaı­larǵa baılanysty eshkimdi qandaı da bir kemsitýge bolmaıtyny týraly konstıtýsııalyq ereje jeke tulǵanyń quqyqtary men mindetteriniń teń­digin, memlekettiń osy quqyqtardy teń qorǵaýyn jáne jeke tulǵanyń zań aldyndaǵy jaýapkershiligin bildiredi.

Konstıtýsııalyq sot osy ustanymdy damyta otyryp, qabyldanǵan zańdarda adamdardyń quqyqtarynda obek­tıvti jáne aqylǵa qonymdy negizdemesi ­joq aıyrmashylyqtar belgilenbeı­tinin anyqtady. Teń jaǵdaılarda qu­qyq sýbektileri teń quqyqtyq jaǵ­daıda bolýǵa tıis.

Joǵaryda keltirilgen mysal­dar múmkindikterdi, sondaı-aq bizdiń aza­mattardyń quqyqtar men bostan­dyq­tardy zańdy túrde qorǵaýǵa degen um­tylysyn kórsetedi, osylaısha ádi­letti qoǵam qurýǵa múmkindik beredi. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev­tyń bekitýi boıynsha zań ústemdik etetin jáne ómirdiń barlyq salasynda quqyq ústemdigi qaǵıdaty saqtalatyn ádil qoǵam eldiń údemeli progresiniń irgetasy bolýǵa tıis.

Erlan SÁRSEMBIEV,

Konstıtýsııalyq sot sýdıasy