Bir jaǵy bilim salasynda júrgendikten bolar, Memleket basshysynyń halyqqa qaratyp aıtqan barlyq Joldaýynan habardarmyz desek te bolady. Biraq osy úndeýdegi kókeıimnen shyqqan sózderdi quzyrly oryndar tyńdap, keleli sheshimder qabyldasa eken degen tilekpen, únsiz qala almadym.
Endi solardyń keıbireýlerine ishinara toqtala ketsem, Prezıdent: «Memleket qarjysynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýdiń birden bir joly – kórpege qaraı kósilý. Sondyqtan bıýdjet qarajatyn strategııalyq mańyzy joq, asa shuǵyl emes sharýalarǵa ońdy soldy shashýdy doǵarý kerek», dedi. Tolyqtaı kelisemin. Máselen, Almaty qalasynda búp-bútin turǵan asfalt joldardy, jıektastardy (bordıýrler), beton aryqtardy qıratyp, qaıtadan salyp jatady. Jylda kóretinimiz osy kórinis. Esesine dál qazir Almatynyń irgesinde, qala shekarasynan bir shaqyrym jerdegi Qarasaı aýdany Jańaturmys aýylynda jyldar boıy joldary asfalttalmaı keledi. Aýyl turǵyndary osynyń sebebi nede ekenin túsinbeýmen keledi.
Sonymen birge Memleket basshysynyń: «Iri kásip ıeleri osy eldiń azamaty retinde el ıgiligine jaraıtyn mektep, aýrýhana, stadıon, mýzeı jáne basqa da áleýmettik-mádenı nysandar salýǵa qomaqty qarjy bólýge mindetti. Mundaı kásipkerlerdiń esimi jomart jandardyń «altyn tizimine» jazylady. Al odan bas tartqan nemese sózbuıdaǵa salǵan kásipkerlerge qatysty áńgime basqasha bolady», degen sózi de kókeıge qondy.
Prezıdent agroónerkásip keshenin damytýǵa baılanysty tyń oılaryn aıtty. О́te oryndy. Máselen, aýyl sharýashylyǵyn damytýǵa bólingen sýbsıdııany shyn máninde dala tósinde eńbektenip jatqandar emes, sheneýniktermen jeń ushynan jalǵasqan pysyqaı deldaldardyń alyp ketetini týraly ishinara estip qalamyz.
Osy turǵyda bizdiń kafedranyń ǵalymdary da aýyl sharýashylyǵyn damytý úshin qajetti, mańyzdy ǵylymı jobalarmen aınalysyp jatqanyn aıtqym keledi. Atap aıtqanda, túrli aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń, ózge de ósimdikterdiń (mysaly, sekseýil) uryqtaryn polımer úldirmen oraý arqyly alǵashqy egilgen kezde olardyń túrli zııankesterge, tabıǵı synaqtarǵa tótep berýine qol jetkizýge bolady. Áıtpese, búgingi tańda dúkenderde satylatyn kókónis uryqtarynyń barlyǵy derlik ózge elderden kelgen.
Prezıdenttiń «Aýyl turǵyndaryna óz ónimderin óńdeýge jáne satýǵa múmkindik beretin ınfraqurylym qurý óte mańyzdy» degen sózi de kóńilden shyqty. О́ıtkeni, astyq óndirýshilerdiń kúzde óz ónimderin sata almaıtyny jóninde jıi estımiz. Al dál sol kezde jerde bir kún de jumys istemegen, jeń ushynan jalǵasyp, memleketten shet elge astyq satýǵa lısenzııa alǵan pysyqtar astyqty dıhandardan barynsha arzan baǵaǵa satyp alyp, syrt memleketterge ústeme baǵamen satady eken. Osydan keıin mańdaı teri aqtalmaıtyn qarapaıym eńbek adamynyń jumys isteýge qaıdan zaýqy bolady?
Memleket basshysy munaı-gaz-hımııa salasyn odan ári damytý – mańyzdy mindet ekendigine toqtaldy. Osy turǵyda, bizdiń kafedrada bıoydyraıtyn polımer úldirler alý úshin ǵylymı izdenister, jumystar jasalyp jatqanyn aıta ketken jón dep bilemin.
Iá, Memleket basshysynyń ekonomıka, ekologııalyq ahýal, densaýlyq saqtaý, bilim berý salasy, elde zań men tártiptiń saqtalýy t.b. máselelerge qatysty aıtqan oılarynyń barlyǵy da quptarlyq.
Memleket basshysy Joldaýdaǵy mindetterdi oryndaýǵa bar kúsh-jigerimdi salamyn dedi. Endeshe, biz de óz salamyzda nátıjeli eńbek etip, elimizdiń damýyna úlesimizdi qosqanymyz abzal.
Perızat ÚRKIMBAEVA,
ál-Farabı atyndaǵy QazUÝdyń dosenti