Ulan-ǵaıyr atyrap, sol atyrapta kezdesetin ań-qustar, ósimdikter, qybyrlaǵan jándikterine deıin bári-bári bizdiń baılyǵymyz. Al baılyq degendi ońdy-soldy shashpaı, ózimizdiń, keleshektiń qamy úshin saqtap, qyzǵyshtaı qorýymyz kerek. Ásirese tabıǵatta joıylýdyń az-aq aldynda turǵan janýarlardyń hali bizdi ǵana emes, álem halyqtaryn tolǵandyrady. Endi mine, sol tabıǵatta kezdesetin ań-qustarǵa qyzyǵatyn, alańdaıtyn taraptardyń qoldaýymen «Qazaqstannyń tumsa tabıǵaty» dep atalatyn saıt ashyldy.
Baǵyty aqparattyq saıttardan bólek mýtımedıalyq derekter bazasynyń tanystyrylymy Astanada ótip, taqyrypqa saı fotokórme ashyldy. Saıttyń ataýymen uıymdastyrylǵan kórmede jobanyń derekqoryna engen ań-qustardyń jaqynnan alynǵan fotosýretteri tizilgen. Kórmeniń ashylý saltanatyna osy jobany úılestirý úshin el-jer aralap, taý-tas kezgen kásipqoı fotograftar da qatysty. Endi sapaly sýretter toptastyrylǵan kórmeni qala turǵyndary men qonaqtary «Saryarqa» oıyn-saýyq ortalyǵynyń 2-qabatynda 25 qyrkúıekke deıin tamashalaı alady.
Joba avtorlarynyń aıtýynsha, saıt zoologııa baǵytynda talaptanyp júrgen jastardyń ǵylymǵa qyzyǵýshylyǵyn oıatyp qoımaı, elimizdiń bıologııalyq alýan túrge baı faýnasyn saqtaýdyń mańyzyn jurtshylyqqa nasıhattaıtyn taptyrmas qural bolýǵa tıis. Jobany «EcoForming» ekologııa jáne bilim berý qory «Shevron» kompanııasynyń demeýshiligimen, Qazaqstannyń Zoologııa ınstıtýty jáne «National Geographic Qazaqstan» jýrnalynyń qoldaýymen iske asyrady.
Avtorlar osy saıt arqyly elimizde meken etetin janýarlar dúnıesin tabıǵatqa janashyr qaýymǵa jaqynyraq tanytyp, ańdar men qustardyń biregeı fotolaryn usynady. Saıtta árbir tirshilik ıesiniń túr-sıpaty men erekshelikterin tanytatyn joǵary sapaly portrettik fotolardan bólek, ensıklopedııalyq shaǵyn aqparattar usynylady. Fotogalereıa joba barysynda áli san túrli jańa fotosýrettermen tolyǵady.
«EcoForming» qorynyń ókili Qanat Abashevtyń aıtýynsha, «Qazaqstannyń tumsa tabıǵaty» veb-saıty keleshekte stýdentter men oqýshylarǵa ǵana emes, elimizdiń faýnasyn zertteýge qyzyǵatyndar úshin de kórnekti ári baǵaly derekqor qyzmetin atqarady.
– Iá, bul saıt uzaqmerzimdi joba. Saıtqa elimizdiń ár aımaǵynda kezdesetin janýarlardyń tabıǵatta túsirilgen sapaly portrettik fotosýreti shaǵyn aqparattarmen qosyp jarııalanyp otyrady. Jobaǵa kásibı sheber fotograftar qatysty. Olardyń eńbekterin kórip tánti bolasyń, súısinesiń. Saıt áýeldegi maqsattan aınymaı, damı beredi degen úmittemiz, – deıdi Q.Abashev.
Derekter bazasy endi ashylyp, alǵashqy fotosýretter jýyrda ǵana jarııalanǵanymen, jobanyń jumysy odan erterek bastalyp ketken. Aldymen kásibı fotograftar eldegi eń iri sanalatyn Almaty men Qaraǵandy qalasyndaǵy haıýanattar baǵyna barǵan. Onda kásibı mamandar joıylýdyń aldynda turǵan, óte sırek kezdesetin ańdardy túsirgen. Fotograftar munymen toqtamaı, Aqmola oblysyndaǵy «Qorǵaljyn» qoryǵyndaǵy qustardy apta boıy baqylaǵan. Keıin Alakól, Zaısan, Ile-Balqash rezervattaryna, «Altynemel» Ulttyq tabıǵı parkine baryp, ań-qustardyń beınesin meılinshe jaqynnan alýǵa tyrysqan. Sóıtip, fotograftar 150-den astam ań men qustyń sapaly sýretin saılaǵan. Osynyń ishinde shamamen 70-ke jýyq fotosýret jańadan ashylǵan saıtqa jarııalanǵan.
– Saıt qazaq, orys, aǵylshyn tilinde oqyrmandarǵa qoljetimdi. Qurylymy sútqorektiler, qustar, baýyrymen jorǵalaýshylar, qosmekendiler, balyqtar, jándikter dep, 6 sanatqa bólingen. Iаǵnı munda elimizde kezdesetin árbir ań-qus, jándikter bıologııalyq túrge qaraı bólek-bólek toptastyrylǵan. Mysaly, saıtta súrqorektilerdi ashatyn bolsańyz, monıtorǵa sútqorektilerdiń túr-túri shyǵa keledi. Olardyń túrin, qaıda mekendeıtinin, sanyn bári-bárin ensıklopedııalyq aqparattan oqyp qanyǵa alasyzdar. Bul – oqyrmandardyń belgili bir janýar túrin lezde tabýyna járdemdesedi. El aýmaǵynda uıa basatyny bar, jyl qustary, ótpeli qustar – bárin qosqanda 500-den asa qustyń túri kezdesedi eken. Al oǵan dalanyń ańdaryn qossaq, taǵy birazǵa baryp qalady. Biz sol ań-qusty túgendep, sapaly fotosýretterin jarııalaýǵa kiristik. Áli alda atqaratyn jumys kóp. Kópshilikke qoljetimdi saıt oqýshylarǵa, stýdentterge jáne jalpy tabıǵat janashylaryna paıdaly bolady degen úmittemiz, – deıdi belgili jýrnalıst, «National Geographic Qazaqstan» jýrnalynyń jaýapty redaktory Aıbyn Shaǵalaq.
Eskeretin jaıt, saıtqa tek eldiń aımaǵynda kezdesetin ań-qustardyń sapaly fotosy men derekteri jarııalandy. Joba úılestirýshileri alda saıtty taǵy kóptegen fotosýretpen kómkerip, damytyp, joǵary sapaly beınejazbalarmen tolyqtyramyz dep otyr. Elimizde alǵash ret ashylǵan baǵyty, maqsat-muraty bólek saıt qoldaýshylar men qoldanýshylar úshin tabysty bolsyn dep tileımiz.