Shyny kerek, buryn óńirdiń keıbir adamy týrızmdi «beıit basyndaǵy bıznes» sekildi kóretin. Máselen, Almatyǵa barǵanda el aralap, jer kórip, tanym kókjıegin keńeıtip júrgen týrısterdi baıqasaq, óńirge kelgen sheteldikterdi Aısha bıbi mazarynyń qasynan ǵana kóz shalatyn. Onyń ózinde asa kóp emes. Kózimizge bótendeý kórinetin úndi, arab sekildi birneshe ult ókilin baıqaǵan kezimiz bar, áıteýir...
Keıin týrızm salasyna tam-tumdap bolsyn jan bitkendeı kórindi. О́ńir tizginin Asqar Myrzahmetov ustaǵan tusta «Jambyldyń óz «Shymbulaǵy» bolady. «Qaralma» taý-shańǵy kesheni salynady. Demalys aýmaǵyna tek jambyldyqtar ǵana emes, elimizdiń ár qıyrynan meımandar at basyn burady, tynyǵady», degen daqpyrty kóp áńgime bastalǵan. Alaıda Qordaı oqıǵasynan keıin Asqar Myrzahmetov qyzmetinen ketti. Al onyń izin basqan ákimder iri jobaǵa bas aýyrta qoıǵan joq.
El «Qaralma» qashan ashylady?» dep júrgende Jýaly jaqta «Kóksaı» etnotýrıstik demalys aımaǵy ashyldy. Jurt arasynda mega joba retinde daqpyrty jaıylǵan «Qaralma» sol kúıi qaraýsyz qalǵandaı kórindi. Marqum Berdibek Saparbaev pen Nurjan Nurjigitov ákim bolyp turǵan shaqta nazardan tys qalǵan «Qaralmanyń» qurylysy Erbol Qarashókeevtiń tusynda aıaqtala ma?
Keri sheginis jasasaq... «Aıta-aıta Altaıdy, Jamal apa qartaıdy» demekshi, jyldar boıy «jyrlanǵan» «Qaralmanyń» áńgimesi byltyrdan beri saıabyrsı bastaǵandaı kóringen edi. Alaıda Erbolat Saýryqov bastaǵan Májilis depýtattary osy jyldyń naýryz aıynda mega jobaǵa qatysty Úkimet basshysynyń orynbasary Roman Sklıarǵa depýtattyq saýal joldap, umyt bola bastaǵan taqyrypty qaıta tiriltti. Sodan beri «Qaralmanyń» áńgimesi qaıta jandanǵan sekildi.
«Uly Jibek joly» boıynda ornalasqan Jambyl oblysynyń damý josparynda týrızmdi damytýǵa basty nazar aýdarylýy kerek dep esepteımiz. Osy salany damytý arqyly oblysqa qosymsha ınvestısııalar tartý múmkindikteri paıda bolatyny belgili. О́kinishke qaraı, týrızmge baılanysty kóp máseleler áli de sheshimin tappaı otyr. Sonyń bireýi – Jýaly aýdanyndaǵy «Qaralma» taý-shańǵy týrızm kesheni.
Bizdiń málimetter boıynsha, atalǵan joba 2018 jyly sol kezdegi oblys basshysy Asqar Myrzahmetovtiń usynysymen bastalǵan. Jambyl oblysynyń jurtshylyǵy bul usynysty qýana maquldady. Jobanyń ınvestory – «TarazStroı-2004» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi. Sol ýaqyttaǵy smetasy – 6,3 mlrd teńge. Keshen qurylysy 2018 jyldyń tamyz aıynda bastalǵan.
Qurylys jumystary 2020 jyldyń 1 toqsanynda joba bastaýshysynyń jeke qarajatynyń tapshylyǵyna baılanysty toqtaǵan. Búgingi kúni ýaqyttyń sozylýyna baılanysty jobanyń quny qaıta eseptelip, 7,9 mlrd teńgeni qurap otyr. Osy kúnge deıin ıgerilgen soma – 4,8 mlrd teńge. Keshenniń qurylysyn tolyq aıaqtaý úshin 3,1 mlrd teńge qajet.
Infraqurylym jobalary boıynsha «Batys Eýropa – Batys Qytaı» tranzıttik kólik dálizinen taý etegine deıingi 7 shaqyrymǵa asfalttalǵan avtojol júrgizilgen, gazben, elektr júıesimen qamtamasyz etilgen. Taý shańǵysy keshenindegi arqan jolynyń qurylysy, ishki alańdardy abattandyrý jumystary, kirme jol, restoran, servıs ortalyǵy, tehnıkalyq boks jáne ózge qajettilikter shamamen 80 paıyzǵa aıaqtalǵan.
Memleket tarapynan «Bıznestiń jol kartasy – 2025» baǵdarlamasy arqyly 542 mln 600 myń teńgege aýyz sý men káriz júıesi tartylǵan. Sol sııaqty saıahattaýshylar men demalýshylarǵa jáne shańǵy tebýshilerge arnalǵan jekelegen ınvestorlar tarapynan 20 kottedjdiń qurylysy 70-80 paıyzǵa aıaqtalǵan.
«Bul jerge Jambyl oblysy jáne irgeles jatqan, 300 myńnan astam halqy bar Túrkistan oblysynyń 2 aýdany jaqyn. Jeke ınvestordyń qarajatymen halyq ıgiligi úshin bastalǵan osyndaı irgeli jobalar nege aıaqtalmaı qalady? Kim kináli? Júıe me, álde bir ákimniń usynysyn ekinshi ákim jalǵastyrǵysy kelmeıtindigi me? Janymyzda taý shańǵysy kesheni turǵanda, nege adamdar sabylyp 500 shaqyrym jerdegi saıahat ornyna barýǵa tıis? Qarapaıym halyqtyń qaltasy baǵasy sharyqtaǵan Shymbulaq pen Aqbulaqty qalaı kóteredi? Jergilikti basshylar nemese Týrızm jáne sport mınıstri nege osyny oılamaıdy», degen E.Saýryqov bastaǵan depýtattardyń saýalynan keıin bul áńgimeni qaıta umyta bastaǵan edik. Oblys ákiminiń orynbasary Ábilhaıyr Tamabek «Qaralmaǵa» qatysty jańa bir derektiń shetin shyǵardy.
«Negizi «Qaralma» taý-shańǵy kesheni jeke ınvestordyń qarajaty esebinen salynǵan. Eki kásipker 4,3 mlrd teńge qarjy quıdyq dep aıtyp júr. Alaıda iri joba aıaqsyz qalǵan. Qazirgi kezde «Aqnıet grýpp» kompanııasyna ótinish jasap, qolqa salyp, «Qaralmany» ári qaraı damytsaq degen kelisimge keldik. Sońǵy 2-3 aıdyń bederinde qurylysqa qansha qarajat ketkeni eseptelip jatyr. Jolǵa, ınfraqurylymǵa, arqan jolǵa taǵy basqa jumystarǵa qansha qarjy jumsalǵany taıaýda ǵana naqtylandy. Endi «Aqnıet grýpp» týra jumsalǵan mólsherde qarajat salady. Osy jylǵy maýsymǵa úlgerý qıyn ekeni túsinikti. Áıtkenmen, kelesi jylǵy maýsymǵa deıin aıaqtaımyz degen josparymyz bar. Eń bastysy, iri jobany aıaqsyz qaldyrmaı bitirýimiz kerek» deıdi Á. Tamabek.
Qalaı desek te, 5 jyl boıy qurylysy bitpegen iri jobaǵa núkte qoıylatyn kún alys emes sekildi. О́ıtkeni oblys ákimi Erbol Qarashókeev te jurt kókeıindegi máseleni jeke baqylaýyna alǵanyn aıtty. Soǵan qaraǵanda, jergilikti bılik «Qaralma» taý-shańǵy keshenin tolyqtaı aıaqtap, óńirge týrıster tartýǵa nıettenip otyrǵan sekildi. Árıne, iske sát deımiz.
Bes jyl buryn jurt qulaǵyn kótergen iri joba «Qaralma» taý-shańǵy kesheni kelesi jyly tolyqqandy aıaqtala ma? Oblys ákiminiń orynbasary barlyq qurylys jumysy ýaqtyly bitetinine bek senimdi. Ne de bolsa, ýaqyt kórseter. Qolǵa alǵan istiń sońy sıyrquıymshaqtanyp ketpese bolǵany.
Jambyl oblysy