Mártebeli mamandyq

Bul máselede eń birinshi orynda ultqa, urpaqqa qyz­met turýǵa tıis dep esep­teıdi Túlkibas aýdandyq ortalyq kitaphanalar júıesiniń ádiskeri, ­jas kitaphanashy Nurbol Nyshan­baı. «Shamaly aılyqqa qarap otyrý­dyń ornyna qurylysta bolsa da qara jumys istep, otbasyn asyraýdy jón kóretin azamattar jeterlik. Kitaphanashyny – aǵartýshy deıtin bolsaq, eń birinshi orynda ultqa, urpaqqa qyzmet turýǵa tıis. Alaıda qazirgi qoǵam, qazirgi zaman oǵan múmkindik berer emes. Degenmen, Ulttyq quryltaıdyń úshinshi otyrysynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev kitaphana men kitaphanashy týraly birqatar má­seleni kóterip, mártebesin arttyrý, aılyq jalaqysyn kóbeıtý týraly aıt­qan edi. Bul árıne biz úshin, rýhanııat janashyrlary úshin qýanyshty jaıt. Endi bul mamandyqqa qatysty qa­sań túsiniktiń ózgereri anyq. El arasynda kitaphanashy dep tek kitapty úıge jazyp berip otyratyn orta jastan asqan apaılardy elestetedi. Negizi olaı emes ekeni barshamyzǵa aıan. Kitaphanashyny oqý-aǵartý jolyndaǵy habarshy dep sanaımyn. Urpaq sabaqtastyǵy men ult tárbıesinde kitaphanashylardyń eńbegi eren», deıdi N.Nyshanbaı. Kitaphanada ádisker qyzmetin atqa­ryp júrgen ol joǵary oqý ornyn jýrnalıstıka mamandyǵy bo­ıyn­­sha bitirgen. Túlkibas aýdandyq or­ta­­lyqtandyrylǵan kitaphanalar jú­ıesinde bes er adam qyzmet ete­di. Olardyń arasynda «Rýhanı qa­zyna-2024» respýblıkalyq festı­vali aıasynda «Úzdik aýyldyq kitaphana­nyń úzdik qyzmetkeri» atalymy bo­ıynsha aqtyq synǵa joldama alǵan Meıirhan Topanbaı da bar. Dál osy festıvalda 2022 jyly Túlkibas aýdany, Shaqpaq baba aýyldyq kitaphanasynyń meńgerýshisi Rys­bek Igenbaev júldeli syılyqqa ıe bolǵan eken. «Túrki oıshyldary­nyń atasy sanalatyn, álemniń ekinshi ustazy Ábý Nasyr ál-Farabıdiń H ǵasyrda óziniń jeke kitaphanasy bolǵan. Matematıka, astronomııa, fızıka, mýzyka salalary boıynsha ózi jazǵan eńbekteri men túrli taqyryptaǵy qundy jazbalardy saqtaǵan. Olardy saqtap qana qoımaı, shákirt tárbıelep, nasıhattaǵan. Demek qazaq dalasyndaǵy tuńǵysh er kitaphanashy dep Ál-Farabıdi aıtýymyzǵa tolyq negiz bar. Al Otyrardaǵy kitaphana dúrkirep turǵan kezde, qala mańyndaǵy shaǵyn aýyl-aımaqtardyń ózinen túrli ǵulamalar shyqty. Bizdegi kitaphana salasyna sol dáýirdegi oıshyldar sekildi qurmetpen, shynaıy peıilmen zer salsaq er-azamattar tartylady. Búginde kez kelgen aýyldyq, aýdandyq, tipti oblystyq kitaphanalardyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy nyǵaıǵan, kitap qory jetkilikti, oqyrman úshin qolaıly jaǵdaı jasalǵan, aılyq máselesi or­nyq­ty bolsa, er-azamattarymyz kitapha­na­shy bolýǵa asyǵar edi. Sebebi HHI ǵasyrda ál-Farabı kezeńindegideı kitaphanashy aldyńǵy orynǵa shy­ǵyp, qoǵamda óz ornyn taýyp otyr», dedi Nurbol Nyshanbaı oblys kitapha­nashylarynyń basqosýynda.

Osy arada aıta ketelik, kitapha­nashy er-azamattardyń kásibı qu­zy­rettiligi men sheberligin jáne bedelin arttyrý maqsatynda oblys boıynsha «Kitaphanashy azamat» baıqaýy uıymdastyrylǵan bolatyn. Baıqaýdyń nátıjesinde bas júldeni Túlkibas aýdandyq ortalyq kitaphanalar júıesiniń qyzmetkeri Nurbol Nyshanbaı ıelense, birinshi oryndy Otyrar aýdanynan Jasulan Tamenov, al jetisaılyq Qýanysh Bahtıeruly II oryn, Sozaq aýdany, Jartytóbe aýyldyq kitaphanasynyń qyzmetkeri Ǵazız Smaǵulov júldeli III oryndy ıelendi. Iаǵnı adal eńbegi­men aýyldastarynyń syı-qurmeti­ne bólenip júrgen kitaphanashy er-azamattar barlyq aýdanda bar. So­lardyń biri – Saryaǵash aýdany Qurkeles aýylynyń týmasy О́mirjan Qarabasov. Jetisaı gýmanıtarlyq kolledjin kitaphana isi mamandyǵy boıynsha bitirgen ol alǵashqyda kásipkerlikpen aınalysyp, saýda jasap ta kórgen. Degenmen 2012 jyly áý basta ózi tańdaǵan mamandyǵy boıynsha Qurkeles aýyldyq kitaphanasyna jumysqa ornalasady. «Mamandyq tańdaýǵa anam sebepker boldy. Mektepte oqyp júrgenimde anam kitaphanada jumys istedi. Eńbek sabaǵy kezinde sol kisiniń janynan tabylatynmyn. Sabaqtan qaıtqanda da anama kirip shyǵý ádetim edi. Oǵan onsha-munsha jumystarǵa qolǵabys etip, kitaptardy retteýge kómektesip júrdim. Sol kezde onyń kitapqa degen erekshe yqylasy, janashyrlyǵy, oqyrmandarǵa degen súıispenshiligine qyzyǵyp qaradym. Sóıtip júrip ózim de osy mamandyqtyń ıesi bolyp shyǵa keldim», deıdi О́mirjan. Iá, О́mirjannyń anasy Gúlsara Kóbenova óziniń sanaly ǵumyryn osy salaǵa arnaǵan jan. Eńbek jolyn 1973 jyly Qurkeles aýylynda kitaphanashy bolyp bastaǵan Gúlsara Qasymbek­qyzy qyryq jylyn kitaphananyń ósip-órkendeýine arnaǵan. О́tken ǵasyrdyń toqyraý jyldarynda aýyldyq kitaphananyń jabylyp qalǵan kezi de boldy. Sol kezde ol úıdegi bar kitaptaryn jınaqtap, jeke kitaphana ashady. Biraz jyldar bul kitaphana elge qyzmet etti. Keıin aýyldyq kitaphana qaıta ju­mysyn jalǵastyrǵanda qýana qyz­metine kirisken. Búginde Gúlsara Qasymbekqyzy beınetiniń zeınetin kórip otyrsa da sońǵy jańalyqtarǵa qulaǵy qashanda túrik júredi jáne kitaphana isiniń jandanyp jatqany­na dán rıza. «Kezinde kitaphanashy­lar bedeldi, suranystaǵy mamandar­dyń qatarynda boldy. El ishinde bizderdi syılaıtyn. Alaıda keıingi jyl­dary kitaphana, kitaphanashylar eleý­siz­deý qala bastaǵandaı bolyp edi. Endi Prezıdentimiz Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen kitaphana isi qaıta jandanyp, boıyna qan júgirdi. Mekemeler jańaryp, kitaptar tolyǵa tústi. Sandyq tehnologııa boıynsha halyqqa qyzmet kórsetetin zamanaýı kitaphanalar kóbeıdi. Qazir oqyrmandarǵa qajetti kitaptyń barlyǵy derlik aýyldyq kitaphanadan da tabylady. Jastar úshin bilim alýǵa, biliktiligin damytýǵa múmkindik kóp. Kitaphanashylardyń da jalaqysy óskenin estip jatyrmyz. Jańashyldyqtyń nátıjesinde qazir kitaphanashylarǵa da suranys kóbeıip, bul mamandyqtyń bedeli de arta tústi. Osyndaı oń ózgerister árıne, qýantady», deıdi Gúlsara Qasymbekqyzy. Al anasynyń jolyn qýyp, isin jalǵastyrǵan О́mirjan Qarabasov kitaphanashy mamandyǵynyń ómirsheń bolýy onyń arqalaǵan júginde, mıssııasynda dep esepteıdi. «Shyn mánisinde bizdiń mindetimizge kitap retteý ǵana emes, odan áldeqaıda mańyzdyraq ister kiredi. Biz ámbebappyz. Birinshi kezekte oqyrmandarǵa joǵary deńgeıde sapaly qyzmet kórsetý, jańa kitaptardy elge tanystyrý, sondaı-aq balalardy, jastardy otansúıgishtikke, adaldyqqa, bilimge tárbıeleý bizdiń paryzymyz. Turǵyndardy saýattylyqqa, adamgershilikke, mádenıettilikke tárbıeleýge atsalysamyz. О́ńi­ri­mizdegi aqyndarmen, óner jáne eńbek adamdarymen jastardyń kezdesý keshterin uıymdastyryp, ómirden ótken halqymyzdyń aıtýly aqyn-jazýshylarynyń shyǵarmalaryn urpaq sanasyna sińirýge tyrysyp kelemiz. Kitaptyń qudirettiligin tereń túsine bilgen jan ǵana osy rýhanı ordada qyzmet atqara alady. Jastardy kitap oqý mádenıetine tárbıeleýge, olardyń ádebı shyǵarmalarǵa degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrýǵa, talǵamyna, tańdaýyna saı ádebıetterdi irikteýge kómek kórsetý, oqýǵa degen ynta-yqylasyn kóterý kitaphanashynyń basty mindeti», deıdi О́mirjan Qarabasov.

Qazirgi tańda Saryaǵash aýdanynda 35 kitaphana halyqqa qyzmet kórsetip keledi. Olardyń barly­ǵy kompıýtermen jabdyqtalyp, 70%-y ınternet júıesine qosyl­ǵan. Kitaphanalar júıesi birneshe mańyzdy taqyryptaǵy jobalarmen jumys istep, nátıjesinde kitap oqýǵa qushtarlyǵy artqan oqyrmandar­dyń sany artyp otyr. Mysaly, ıntel­lektýaldy básekege qabiletti oqyr­man tárbıeleý maqsatynda «READx» oqyrmandar klýby ashylǵan. Sary­aǵash aýdandyq kitaphanalar júıe­siniń ádiskeri О́mirzaqova Gúl­zarıfa «Kitapha­nashy – kitap oqy» atty toqsan kúndik marafonǵa qaty­sý­shy­lar arasynda pikir almasýlar, ádebı taldaýlar syn­dy is-sharalar uıym­dastyrylyp, oqyr­manǵa nası­hattalǵanyn aıtady.

Aıta ketelik, tamyzda «Zamanaýı múmkindikter men dás­túrli ádis» taqy­­rybynda ótken kitaphana­shylar­dyń III oblystyq sletinde óńirdegi ­400-ge jýyq kitaphana oqyrmanda­ry­nyń suranysyn qanaǵattan­dy­rý baǵytyndaǵy tıimdi ádister, bul saladaǵy sheteldik tájirıbe, jańa ­tehnologııalar talqylanyp, ju­mys­ty ońtaılandyrý múmkindikteri qa­ras­tyrylǵan bolatyn.

Túrkistan oblysy