Oqý baǵdarlamalary zaman talabyna qaraı jańartylyp otyrýǵa tıis. Bul qandaı talap bolýy múmkin? Bilim sarapshylary, synshylary, balasynyń bilimine beıjaı qaramaıtyn ata-analar oqýshylar men stýdentterdiń ómirlik qarapaıym daǵdylardy meńgerýi kerek ekenin, soǵan saı oqý baǵdarlamasy qaıta qaralýy qajettigin aragidik aıtyp júr. Mine, osy oı eskerildi me, bıylǵy 1 qyrkúıekten bastap elimizdiń barlyq bilim berý uıymyna «qaýipsizdik sabaǵy» dep atalatyn jańa pán engizildi.
Oqý-aǵartý mınıstrligi taratqan aqparatqa súıensek, qaýipsizdik sabaǵy apta saıyn synyp saǵaty aıasynda 10 mınýttan ótkiziledi, taqyryp jylyna úsh ret qaıtalanady. Balalardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetiniń tóraǵasy Nasymjan Ospanova jańa sabaqtyń qajettiligi týraly: «Sabaqtar balalardyń jas erekshelikteri men damý deńgeıin eskere otyryp, olardyń ártúrli ómirlik jaǵdaılarda óz is-áreketterine senimdiligin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Bizdiń mindetimiz – balalarǵa qajetti aqparatty berip qana qoımaı, túrli jaǵdaılarda durys áreket etýge úıretý», dedi.
Endi bilim alýshylardyń qaýipsizdik sabaǵynda qandaı taqyryptardy meńgeretinine toqtalaıyq. Balabaqshalarda atalǵan jańa sabaq eresek toptardaǵy balalarǵa ǵana ótkiziledi. Mektepke deıingi uıym tárbıelenýshileri qaýipsizdik sabaǵynda shuǵyl qyzmetter men baılanys ortalyqtarynyń telefon nómirlerin bilý, shuǵyl qyzmetke durys qońyraý shalý, ózi týraly negizgi málimetterdi este saqtaý, terezelerge baılanysty qaýipterdi uǵyný, sondaı-aq balalar alańdarynda, oıyn ortalyqtary men attraksıondarda ózin-ózi ustaý erejelerin qalyptastyrý sekildi qajetti daǵdylardy meńgerip shyǵýy kerek.
Al bastaýysh synyp balalaryna sý qoımasyndaǵy qaýipter, esikti qaǵý kezinde qaýipti qalaı tanýǵa bolady, beıtanys adamdarmen kezdeskendegi durys áreket etý joldary, muz ústinde júr qaýpi, ózin-ózi qorǵaý, vırtýaldy dostyqtyń qaýpi jáne qańǵybas ıtter kezikkendegi saqtyq sharalary úıretiledi.
Orta synyp oqýshylaryna qaýipti chellendjer taqyryptary boıynsha sabaqtar, bóten adamnyń shaqyrýyn qabyldamaý, kóshedegi qaýipti nysandardan (mysaly, sýburqaqtar, elektr qalqandary) aýlaq júrý, kıberbýllıng jáne odan qorǵaný tásilderi, ata-analarmen senimdi qarym-qatynastyń mańyzdylyǵy, ınternettegi qaýipter, sondaı-aq balanyń quqyqtary men mindetteri týraly taqyryptar ótkiziledi.
Joǵary synyp oqýshylary men kolledjderdiń 1-2 kýrs stýdentteri alaıaqtardyń aldaýyna túspeý jáne ózderin tabystyń kúmándi túrlerinen qorǵaý, onlaın-oıyndardyń táýekelderinen saqtaný jáne qaýipsizdikti qamtamasyz etý, teris emosııalar men sózderge qatysty durys áreket etý, qaýipsiz eńbek jaǵdaılary, ata-analarǵa senim jáne óz áreketteri úshin jaýapkershilik alý erejelerin meńgerip shyǵýy qajet.
Aıta keteıik, sabaqtar Balalardy zorlyq-zombylyqtan qorǵaý, sýısıdtiń aldyn alý jáne olardyń quqyqtary men salamattylyǵyn qamtamasyz etý jónindegi 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospardy iske asyrý sheńberinde júrgiziledi.