Tasqynǵa tosqaýyl qoıǵandar
«Kóktemdegi alapat tasqyn búkil elimiz úshin úlken synaq boldy. Sol qıyn kúnderde biz yntymaǵy jarasqan el ekenimizdi kórsettik. Elimizdiń ár aımaǵynan jınalǵan eriktiler men janashyr azamattar zardap shekken jurtqa kómek qolyn sozdy», dedi Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy Joldaýynda.
Bıylǵy 10 sáýirde Atyraý oblysynda tótenshe jaǵdaı jarııalandy. Tótenshe jaǵdaıdyń jarııalaný sebebi, Jaıyq ózeni sýynyń kúrt kóterilip, eń joǵary qaýipti deńgeıge jetýi bolatyn. Ásirese Inder jáne Mahambet aýdandarynyń, Atyraý qalasynyń aýmaǵynda sý aıdynynyń deńgeıi qaýipti shekten asyp ketti.
Osy kezeńde Atyraý qalasynda Jaıyq ózeniniń jaǵalaýyna 250 shaqyrymnan asa bóget turǵyzyldy. Deı turǵanmen, shahar mańyndaǵy Besikti, Almaly, Talǵaırań, Aqjar, Aqsaı eldi mekenderi sý basý qaýpi basym aýmaqta qalyp qoıdy. Osyǵan baılanysty Jaıyq ózeniniń jaǵalaýyndaǵy qaýipti ýchaskelerde táýlik boıy kezekshilik uıymdastyryldy.
Osyndaı syn saǵatta Atyraý qalasyndaǵy irgeli kásiporyndar 1-2 shaqyrym bóget turǵyzýǵa mindetteme ala bastady. Qaýip-qaterdi shynaıy sezingen Halel Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý ýnıversıtetiniń basqarma tóraǵasy-rektor, professor Salamat Idrısov tyń bastama kóterip, oqý ornynyń búkil ujymy qostap, Almaly aýyly tusyndaǵy Jaıyq ózeni jaǵalaýynan Atyraý – Samara halyqaralyq trassasyna deıingi aralyqtaǵy 5 shaqyrymǵa bóget turǵyzýdy batyl bastap ketti.
Atyraý qalalyq ákimdigi qurylysqa baryp-keletin kólikpen qamtamasyz etti. Ýnıversıtet ákimshiligi oqytýshy-professorlar men stýdentterdiń as-sýlaryn daıyndap berip turdy. Oqý ornynyń ınnovasııalyq bilim; gýmanıtarlyq ǵylym jáne óner; kóptildi bilim; jaratylystaný; fızıka-matematıka; ekonomıka jáne quqyq fakýltetteriniń oqytýshy-professorlary, tehnıkalyq qyzmetkerler, barsha stýdent qaýymy 6 saǵattan eki aýysymda jankeshtilikpen eńbek etti. Keıbir stýdentterimiz eńbekke degen iskerligi men daǵdysyn osy jerde alǵash ret shyńdady desek, artyq aıtqandyq bolmas. Ásirese 7–29 sáýir aralyǵynda oqytýshy-professorlar men stýdentter erekshe belsendilik tanytty. Sóıtip, qaýiptiń betin qaıtarýǵa úlken úles qosty. Qaýip bulty seıilgennen keıin de ýnıversıtet ujymy Almaly aýylynyń tusynda shilde aıynyń basyna deıin kezekshilik mindetterin atqardy.
Memleket basshysy sý tasqynyna qarsy turǵan azamattarymyzdy marapattaı kelip, el múddesi úshin jasalǵan eńbek pen erliktiń eshqashan umytylmaıtynyn atap kórsetti. Ýnıversıtet rektory óz kezeginde Innovasııalyq bilim fakýltetiniń oqytýshy-professorlarymen kezdesip, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbektiń Alǵys hatyn mektepke deıingi jáne bastaýysh bilim kafedrasynan – 10; psıhologııa jáne pedagogıka kafedrasynan – 19; deneshynyqtyrý jáne bastapqy áskerı daıyndyq kafedrasynan 25 oqytýshy-professorǵa saltanatty jaǵdaıda tapsyrdy. Mınıstr sý tasqynyna qarsy bóget turǵyzý kezinde Almaly aýylyna arnaıy atbasyn buryp, oqytýshy-professorlar men stýdentterdi eńbek maıdanynda qajyrlylyq tanytýǵa shaqyrǵan bolatyn.
Toqsan aýyz sózdiń tobyqtaı túıini, sý tasqynymen kúresken azamattyń biri retinde aıtarymyz, jylda sý tasqynyna qarsy bóget turǵyzamyz dep ábigerge túspes úshin bıyl qoıylǵan bógetterge beton plıtalar tósep tastasa, oryndy bolar edi. Atqarýshy bılik bul usynysqa beıjaı qaramaıdy dep úmittenemiz.
Aıdar SABYROV,
jýrnalıst,
Aqtolqyn QOJYRAQOVA,
pedagogıka ǵylymdarynyń magıstri
ATYRAÝ
Baýyrmaldyq – asyl qasıet
Dana halqymyz qashannan-aq óziniń salt-dástúri men ádet-ǵurpyn kózdiń qarashyǵyndaı saqtap, urpaqtan-urpaqqa amanattap otyrǵan. Túptep kelgende, osynaý asyl qasıettiń ózegi olardyń bir-birine degen baýyrmaldyǵynda jatqandyǵyn ańǵaramyz. Osy oraıda myna bir jaıdyń esime túsip otyrǵany.
Jastaý kezimiz. Ol ýaqytta aǵaıyn-týys qatar qonystanyp, barymen bólisip, birge iship-jep otyrýshy edi. «Qara shańyraq» atanǵan bizdiń úımen kórshiles ákeıdiń Ámire men Ámirbek atty eki inisi, ortanshy aǵam Nóser, jıenimiz Keńesbaı kóke turdy. Bári de ortalaryndaǵy jalǵyz jıenin syılap, aıtqanyn eki etpeı, quraq ushyp turatyn. О́z kezeginde ol da ádepten aspaı, naǵashylaryna peıildi edi. Sol qasıetine oraı, ákeı basqalardan góri jıenin jaqyn tartatyn.
Ádettegideı, keshki bir shaı ústinde ákeı jıenine qarata, «basqalar da estisin» degendeı, týystaryna kóz salyp alyp:
«Keńesbaı jıen, qaryndasymnyń kózisiń. Sen de bizge bóten emes, jaqyn týysymyzsyń. Senen aıaıtyn eshteńemiz joq. Qazaqta jıendik dástúrdiń bar ekenin bilesiń. Qalaýyń bolsa aıt, irkilme, eshkim qarsy turmaıdy», dedi.
«Naǵashy-eke, nıetińizge yrzamyn. Amandyq bolsa, qalaýymyz sátin salyp, ýaqtysynda bola jatar», degen Keńkeń rızashylyq peıil tanytty.
Arada biraz ýaqyt ótip, dastarqan ústindegi sol bir áńgime umytylyp ta ketken edi. Sodan bir kúni ázilqoı jıenniń esine naǵashysynyń aıtqan sózi túspeı me? Qaraqyz degen jeńeshem ismer edi, tigin tigetin qol máshınesi bolatyn. Sony «jıendik jasa dep qoımaýshy edińder, al endeshe» dep, oınap- barymta jasap, Keńkeń alyp ketedi. Is tigip otyrǵan jalǵyz dúnıesi, jeńgemiz ne isterin bilmeı dal bolady. Bireýlerge aıtaıyn dese, onyń da retin tappaıdy. «Jıenniń nalasy» degen bar, onyń ústine «estip qoısa, ursyp júrer» dep úlken úıdegi atasynan (bizdiń ákeı) qaımyǵady. Ar-uıattan attamaǵan qaıran jeńgeler-aı!
Aqyldy da ıbaly jeńgemiz aqyry oılana kele, bir kúni jıenniń úıindegi Totyqyzben áńgimelesip otyrǵanda, buıymtaı aıtqan bolyp: «Qyz-aý, bosqa qarap otyrsań, qolyń aldyńa syımaıdy eken», deıdi jaı ǵana eskertip. Totyqyz da onyń ne aıtqaly otyrǵanyn túsine qoıady. Jaı ǵana kúlip: «Oǵan sóz bar ma», deıdi. Ertesine Keńkeń: «Qaıtqan malda qaıyr bar» degen. «Jıen retinde ázildep edim. Men aldym, sizder berdim dep esepteńizder», dep rıza peıilmen tigin mashınasyn ákelip tastaıdy. Keıinnen naǵashy-jıender bul jaıǵa kópke deıin kúlip júrdi.
Iá, túsine bilgen adamǵa baýyrmaldyq asyl qasıet qoı.
Káribaı ÁMZEULY,
eńbek ardageri
Túrkistan oblysy