Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasymen bıyl elimizde egis jáne egin jınaý jumystaryna 580 mlrd teńge kóleminde rekordtyq qarjy bólindi. Buǵan qosa aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn lızıngke satyp alýǵa baǵyttalǵan soma da bes ese ulǵaıtyldy. Bizdiń aımaqtyń egis alqabyndaǵy jumystar da birer kúnde saıabyrsyǵaly tur.
Bıyl 900 myń gektardan asa alqaptan egin qambaǵa túsedi. Aýa raıy qolaıly bolsa, jıyn-terin qyrkúıektiń sońyna deıin aıaqtalmaq. Jaqynda aımaq basshysy Ermaǵanbet Bólekpaev Abaı aýdanyna baryp, eki sharýashylyqtyń dala jumysyn kórip qaıtty. Elimiz ǵana emes, Reseı men Tájikstandy da reprodýksııaly tuqymdyq kartoppen qamtamasyz etip otyrǵan «Astra-Agro LTD» seriktestigi jyl saıyn 5 myń tonnadan asa kartop ótkizedi. Sonymen qatar kásiporyn Qyzylorda oblysyndaǵy kartop frıin jasaıtyn zaýytty joǵary sapaly kartoppen qamtamasyz etedi. Dándi daqyldarynyń óndiris kólemin jyl saıyn eselep otyr.
«Shans» sharýa qojalyǵy kartop jınaýdy óńirde alǵashqylardyń biri bolyp aıaqtady. Sharýa qojalyǵynyń basshysy Igor Jabıak bıylǵy ónim mol deıdi.
– Ár gektardan orta eseppen 300 sentnerden kókónis jınap jatyrmyz. Bul sońǵy nátıje emes. Astyq jınaý jalǵasyp jatyr. Bıylǵy kórsetkish jaqsy bolatynyna senimimiz mol, – deıdi kásipker.
О́ńirdegi dándi daqyldardyń jalpy aýdany – 766 myń gektar. Aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Saıat Mýsın 60 paıyzdan astam astyq jınaldy deıdi. Onyń ortasha ónimdiligi – gektaryna 11,5 sentner. Kartoptyń bıylǵy túsimi de kóńil qýantady. 11,5 myń gektar alqapqa salǵan tuqymnan shamamen 600 myń tonna ónim alynady degen boljam bar.
Mamandar bul aımaq qajettiliginen asyp túsetinin aıtyp otyr. Alqabymyzdan ósken sapaly ónim Astanamen qatar, elimizdiń ońtústik óńirlerine de jetkiziledi.
Egin jınaý jumystaryn júrgizý úshin agrarshylar arzandatylǵan dızel otynymen qamtamasyz etildi. Sonymen qatar astyq keptirgishter úshin qoljetimdi baǵamen eki myń tonnadan astam suıytylǵan gaz bólingen. Bul ylǵaldylyǵy joǵary astyqty keptirý úshin qajet.
– Bıyl jaqsy ónim alamyz. Bul kartopqa ǵana emes, dándi daqyldarǵa da qatysty. Búgin 20 jyl qatarynan kombaın júrgizgen adammen sóılestim. Ol dál osyndaı ónimdilik 12 jyl buryn bolǵanyn aıtyp otyr. Egin jınaý naýqany aıaqtalýǵa az qaldy. Tehnıka jetkilikti, dızel otyny bar, jumys kúshinen tapshylyq joq. Eń bastysy – aýa raıynyń qolaıly bolǵany, – dedi egin basynda Ermaǵanbet Bólekpaev.
Dıqandardyń aıtýynsha, bıyl óńirde eginge oraq erte salyndy. О́ıtkeni jer yrysyn mol berdi.
– Bitik shyqqan eginniń bıylǵy ónimi kóńil qýantady. Keshegi kúnge deıin 31 400 gektar (80 paıyzy) dándi daqyldar (bıdaı, arpa, suly) egistigi oryldy. 39 360,5 gektar astyq jınalyp, bastyryldy. Aýdan boıynsha ortasha eseppen ónim túsimi gektaryna 19,6 sentnerden aınalyp jatyr. Tipti, Kóksý aýyldyq okrýginde 22 sentnerdi qurady. Qazir egin basynda júrgen 124 kombaın oraq naýqanyn az-maz kúnde aıaqtaıdy, – deıdi Abaı aýdany Aýyl sharýashylyǵy bóliminiń basshysy Janar Suraýhanova.
Aýdandaǵy Topar, Iýjnyı kenttik jáne Qarabas aýyldyq okrýginen basqa 11 aýyldaǵy aýyl sharýashylyǵy qurylymdarynyń 131-i jaýapty naýqanǵa jappaı qatysyp otyr.
Kóktemgi egis kezinde sharýalar 39 360,5 gektar jerge dándi daqyl, 3 157 gektarǵa maıly daqyl tuqymyn seýip, 6 572 gektarǵa kartop, 754 gektarǵa kókónis, 12 328 gektarǵa jemazyq tastaǵan. Dıqandar boljamy boıynsha, bıyl kartop pen kókónisten de mol ónim jınalady. О́ıtkeni búginge deıin jınalǵan 760 gektar (12 paıyz) kartop alqabynan 158 000 tonna ónim alynyp, ol da gektar basyna 200 sentnerden aınalǵan. Munymen qosa, 35 myń tonna kókónis te byltyrǵydan da bitik shyqqan. Sharýalar ár gektardan 250 sentnerden ónim túsip otyr deıdi.
Kúzgi dala jumystary úshin tıisti 1 490 tonna dızel otynyn jetkizýdiń operatory «Munaı Company» JShS onyń ár lıtrin 245 teńgeden ýaqytyly berip jatyr. Sharýanyń ońǵa basýyna qyrdaǵy tehnıkalardyń túgeldiginiń de áseri bar. Astyq jınaıtyn 122 kombaın, 89 júk kóligi, 446 traktor tirkemesimen, 21 kartop jınaıtyn kombaın, 25 kartop qazatyn tehnıka qyr basyndaǵy qyzý tirshiliktiń qamynda.
Kartopty 1 qazanǵa deıin, kókónisterdi 10 qarashaǵa deıin jınaımyz deıdi dıqandar. Ol úshin árıne, aýa raıy qolaıly bolyp, qol baılamasa ıgi.
Sonymen birge, aımaqta qysqy mal azyǵyn qamdaý jumystary da qatar júrip jatyr. Alǵashqy qar túskenshe 90 myńǵa jýyq tonna jemshóp ázirleý josparlanǵan. Abaılyq fermerler osy qarqynynan tanbasa, el azyǵyn da, mal azyǵyn da qara sýyqqa urynbaı, qamdap alady.
Qaraǵandy oblysy,
Abaı aýdany