Qazirgi jahandaný zamanynda bilim berý, tek akademııalyq bilimmen shektelmeıdi. Oqýshylardyń jahandyq máselelerdi tereń túsinýi, synı oılaý qabileti, ekologııalyq bilim, adam quqyǵy, etıka (kórkem minez), ómir súrý qaýipsizdigi, medıasaýattylyq hám qarjylyq saýattylyq sekildi daǵdylardy meńgerýi osy kúnniń mańyzdy talaptaryna aınalyp otyr. Atalǵan daǵdylar osy ǵasyrdyń basty qajettilikterin tolyq qamtyp, el bolashaǵyna yqpal etedi.
El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev byltyrǵy Joldaýynda bilim berý júıesine erekshe mán berip, jahandyq quzyretterdiń mańyzyn erekshe atap ótken edi. Memleket basshysy synı oılaý qabileti men bilimdilik qasıeti bar jastar – ult bolashaǵyn qalyptastyrýdaǵy negizgi faktor ekenin aıtty. Jastardy jańa syn-qaterlerge daıyndaý jáne olardyń álemdik arenada básekege qabiletti bolýyn qamtamasyz etý úshin bilim berý júıesinde keshendi reformalar jasalyp jatyr. «XXI ǵasyrda bilimdi jastardyń jańa syn-qaterlerge daıyn bolýy asa mańyzdy», degen Prezıdent bilim berýdi jańǵyrtýdyń mańyzdylyǵyna basa nazar aýdarǵan bolatyn.
Osy oraıda bıyl Arman-PV baspasy «Jahandyq quzyretter» atty arnaıy oqýlyqtar men oqý-ádistemelik keshen ázirledi. Atalǵan joba 5-9 synyp oqýshylaryna arnalyp, zamanaýı bilim berý talaptaryna sáıkes daıyndaldy. Oqýlyq avtorlary – elimizdiń bedeldi pedagog-ǵalymdary, sheber ádiskerler men tájirıbeli ustazdar. Olar oqýshylardy qazirgi qoǵamnyń talaptaryna beıimdep, qajetti quzyrettermen qarýlandyrýǵa baǵyttaıtyn materıaldar usynyp otyr.
Atap aıtsaq, «Etıka jáne ádep» bóliminde oqýshylar ádildik pen jaýapkershilikti úırense, «Azamattyq jáne patrıotızm» bóliminen qoǵam aldyndaǵy mindetterin tereń túsinedi. Medıasaýattylyq jáne qarjylyq saýattylyq jalǵan aqparattan qorǵaný men otbasylyq bıýdjetti tıimdi basqarýǵa baýlıdy. «О́mir súrý qaýipsizdigi» tótenshe jaǵdaılarda ózin-ózi qorǵaý daǵdylaryn damytyp, «Ekologııalyq mádenıet» oqýshylardy tabıǵı resýrstardy utymdy paıdalaný men ekologııalyq jaýapkershilikke tárbıeleıdi. Atalǵan bólimder jas óskinderge elimizdiń strategııalyq maqsattaryna saı bilim berip, ony kúndelikti ómirde qoldanýǵa múmkindik beredi.
Bilim berý salasynda ozyq damyǵan elderdi mysalǵa alar bolsaq, máselen, Fınlıandııa bilim berý júıesi oqýshylardy synı oılaý, shyǵarmashylyq jáne derbes sheshim qabyldaý daǵdylaryna baýlyp, joǵary deńgeıge kóterdi. Bul júıeniń ereksheligi – oqýshylardyń erkin oı-pikir qalyptastyrýyna jáne shyǵarmashylyq qabiletterin ashýǵa tolyq múmkindik beredi. Al AQSh pen Ulybrıtanııa júıelerinde medıasaýattylyq pen qarjylyq saýattylyqqa aıryqsha kóńil bólinedi. Bul elder oqýshylardy aqparattyq ortada durys sheshim qabyldaýǵa, qarjylyq saýattylyqty meńgerýge úıretip, olardy jahandyq qoǵamnyń belsendi músheleri retinde tárbıeleýge basymdyq beredi.
Qazirgi tańda oqýshylar jahandyq quzyretterdi qosymsha sabaq retinde óz qalaýymen oqıdy. Alaıda bul daǵdylardyń mańyzdylyǵyn eskerip, ýaqyt óte kele jahandyq quzyretterdi negizgi pán retinde oqytý qajettiligi týyndaıtyny aıqyn. Bul – bolashaqtyń enshisinde, biraq zamanaýı álemniń talaptary men ózgeristeri osy quzyretterdi meńgerýdi mindetti túrde qajet etedi. Synı oılaý, medıasaýattylyq jáne qarjylyq saýattylyq sekildi daǵdylar – bolashaq urpaqtyń qoǵamda óz ornyn taýyp, tabysty ómir súrýi úshin eń mańyzdy qabiletterdiń biri.
Arman-PV baspasynan jaryq kórgen oqýlyqtar, tek teorııalyq bilimmen ǵana emes, praktıkalyq quzyretterdi qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan, bul – jastardyń keleshekte tabysty tulǵa bolyp qalyptasýyna kómektesedi. Osy quzyretterdi meńgergen urpaq – eldiń damýyna jáne onyń álemdik arenada básekege qabiletti bolýyna aıtarlyqtaı úles qosatyn qozǵaýshy kúsh bolmaq.
Aıgúl BEKBOLATOVA,
Arman-PV baspasynyń bas redaktory