Birden aıtaıyn, bir mezette-aq, o basta ózge túgil ózime de túsiniksiz tilde sóılep shyǵa keldim. Byldyr-shúldir sóz-sóılem aıtyp shatyp-putyp otyrǵanymda, alǵash áıel esi aýysqan eken dep, mán bere bajaılaı, aıtqandarymnyń qısyndy áýez-ekpinmen dóp túsip jatqanyna qarap, birtindep mán bere bastady.
Bul keıipke túsýimniń, ıaǵnı bir túnde túsiniksiz tilde sóılep shyǵa kelýimniń sebebi bar.
Aýylda, aıdalada qııal kezip júrgen jerimde – dál tóbemde naızaǵaı shatyrlap burq etip taban astyma, tabany nesi, men qonaqtap otyrǵan qara aǵash túbine nán jasyn túsip... Esimdi aýrýhanada jıyppyn.
Qudaı saqtap aman qalyp, es kirgennen osy bir túsiniksiz tilde byldyrlaı berippin.
Mamandar zerttep, aqyl-esimniń durystyǵyn aıtyp, al myna shúldir-búldir beker emes, ne bolsa da jasynnyń mıǵa áseri dep bilip, shúldir-búldirdiń anyq-qanyǵyn til mamandaryna syrǵytyp qutylypty.
Til mamandary da tyńdap kórip, men aıtqan sóz-sóılem ataýlydan – bul bir kóne kezdegi ata-babanyń tili, tóbeden túsken jasynnyń áserinen mıda erekshe qubylys bolǵan, sodan myńjyldyqtardaǵy kóne til qozyp buǵan buıyrypty dep sheshipti.
Kúnde janymda, kóz ashqannan áıelge sol tilde shúldirleıdi ekenmin... Durysy – óz tilim de janymda qalypty. Ile-shala aýdarmasyn aıta qoıatyndiki me, áıel de túsine bastaǵandaı.
Al qatynmen qaǵysa qalǵanda – kóne tildi burq-sarq qaǵytyp, aıtarymdy sol tilde shubyrtyp kósilemin deısiń...
Árıne, aýdarmasyn búgip qalamyn.
Alǵashqy ǵajaby osy bolsa, kele týǵan-týys, dos-jaranmen kerildese qalǵanda, aınalaıyn ata-baba tiline erik beremin. Aýzymnan aq ıt kirip, kók ıt shyǵyp jatqany bir ózime ǵana aıan.
Aıyzym qanyp, sherim tarqap shikireıip men otyramyn, túsiniksiz tilde burq-sarq bolǵan maǵan qarap kópshilik máz...
Ǵajaby – qyzmette keremet! Aıda kep kósilip esh irkilmeı qarsy kelgen kez kelgendi irep-soıamyn...
Dúnıede oıyńdy irkilmeı aıta alýdan ǵajap nárse joq eken.
Ásirese bastyqpen bet-perde asharda ǵajap... Irkilmeısiń! Aıtyp-aıtyp tastaǵanyńdaǵy sezim-kúıdiń áserinen – qalaı ǵana rıza keıippen yńyldap án aıtyp ketkenińdi de bilmeı qalasyń.
Árkimniń qaı tilde sóıleýge quqy bar myna zamanda efırge shyǵyp, teledıdardan aǵyl-tegil aǵytylatynymdy aıtsańshy... Kóbine oppozısııalyq teledıdar shaqyryp, qazirgi tilde «myna máselege qalaı qaraısyz?» dese boldy, oıhoı, kóne tilde kósilgenimde... túsinbese de – ym, yrǵaq, ekpin-áýennen ne dep jatqanymdy el-jurtym bilip rıza bolysady-aı!..
Qyzdy-qyzdymen kóne tilde kólemdi maqalada jazyp jarııaladym... Kólemdi qalamaqy tólep, aıtaryńyz myna mánde bolsa degen baspasózden de tartynbaıtyn boldym.
Nesin aıtaıyn, aınalaıyn qara aǵash túbine qııal kezip qaıdan ǵana bara qalyp edim... Jaryqtyq jasynnyń arqasynda umyt bolǵan kóne til tula boıyma tumar bolyp buıyryp, qazir menen ótken beldi belsendi joq.
О́kimet te qarap qalmady, sonaý sheteldik beldi minberden sóz alyp berip, aıda kep aıtarymdy aıtqyzdy...
Endi mine, kóne tildi qanaǵat tutpaı, taǵy da Táńirdiń basqa buıyrtary bolyp qala ma dep dala bezip, baıaǵy qara aǵashqa taǵy da ketip baramyn...
Berik SADYR