El azamattary otandyq demalys oryndarynda saıahattaýdy jıilete bastaǵan. Muny resmı derekter de rastaıdy. Qazir elimizdegi týrızmniń ahýaly qandaı? Bul salanyń biz kútkendeı dárejege jetýine qandaı faktorlar kedergi bolyp otyr? Máseleniń mán-jaıy Dúnıejúzilik týrızm kúni qarsańynda «Qazaqstandaǵy turaqty týrızm» taqyrybynda Fishbowl-pikirtalas alańynda talqylandy.
Fishbowl-pikirtalasqa Astana qalasy máslıhatynyń depýtattary, týrıstik salasynyń sarapshylary, múddeli memlekettik organdardyń ókilderi, joǵary oqý oryndarynyń professor-oqytýshylar quramy men qoǵam qaıratkerleri qatarynan 60-qa jýyq adam qatysty.
Alqaly basqosý Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bıylǵy Joldaýyndaǵy negizgi basymdyqtardy eskere otyryp, týrızm salasyn turaqty damytý máselelerine arnaldy. «Atameken» UKP qoldaýymen, Eýrazııalyq týrızm qaýymdastyǵy, Astana qalalyq týrızmdi damytý ortalyǵy birlese uıymdastyrǵan is-sharada otandyq týrıstik ınfraqurylymdardy jaqsartý, ınvestısııa tartý jaıy keńinen sóz boldy.
Prezıdent is basqarmasy Prezıdent ortalyǵynyń dırektory Baqytjan Temirbolat quttyqtaý sózinde týrızm álemdik ekonomıkanyń serpindi damyp kele jatqan salalarynyń biri ekenin, onyń ósý qarqyny basqa salalardan eki ese jyldam ekenin málim etti.
«Memleket basshysy bıylǵy Joldaýynda elimizdiń týrıstik áleýetin damytýdyń strategııalyq mańyzyn aıtty. Ásirese týrızmdi damytý qorshaǵan ortany qorǵaýmen, mádenı muramyzdy saqtaýmen qatar júrýi kerektigin eskertti. Qazir týrızm salasyna quıylǵan ınvestısııa byltyrǵy jylmen salystyrǵanda eki ese artyp, 390 mıllıard teńgeden asty. Týrızm jáne sport mınıstrligi arqyly jalpy quny shamamen 400 mlrd teńgege 61 ınfraqurylymdyq joba júzege asyrylyp jatyr», dedi B.Temirbolat.
«Ishki týrızmdi ilgeriletýde osy baǵyttaǵy maqsatty, júıeli jumystardy, bekitilgen baǵdarlamalardy ýaqytyly oryndaý kerek, basymdyqty elimizdiń bolashaǵy – jastar men balalar saıahatyna berý kerek», deıdi Prezıdent ortalyǵynda ótken pikirtalasqa qatysqan mamandardyń deni. Olardyń aıtýynsha, eldegi týrızmdi ilgeriletpes buryn shetelden, basqa óńirlerden kelgen qonaqtar jıi baratyn oryndardyń qyzmet kórsetý sapasyn damytý, kórikti jerlerdegi qundy jádigerdiń búlinbeýin qatań baqylaýda ustaý qajet.
Eýrazııalyq týrızm qaýymdastyǵynyń prezıdenti Rysty Qarabaeva Dúnıejúzilik týrıstik uıymynyń, Dúnıejúzilik saıahat jáne týrızm jónindegi keńestiń, Euromonitor International, basqa da iri halyqaralyq uıymdardyń zertteýlerine negizdelgen biraz jaılarǵa toqtaldy. Ásirese, balalar saıahaty jóninde jan-jaqty áńgimeledi.
«Bıyl Astanaǵa ártúrli óńirden myńnan astam bala keldi. Olar qaladaǵy mýzeılerdi, qyzyqty jerlerdi aralady. Bala jastaıynan óz eliniń jaqsy tusyn kórip ósse, ol ony maqtan tutady. Sondyqtan elde balalardyń saıahattaýyna jeńildikter jasalýy, qarastyrylýy kerek», dedi R.Qarabaeva.
«Atameken» UKP Týrızm ındýstrııasy komıtetiniń basshysy Iýlııa Iаkýpbaevanyń aıtýynsha, elimizdiń biregeı tabıǵı aýmaqtary men týrısterdi tartatyn mádenı-tarıhı oryndaryna erekshe kútim qajet.
«Turaqty týrızm – ekonomıkalyq ósýdi, qorshaǵan ortany qorǵaýdy men áleýmettik-mádenı baılanystardy nyǵaıtýdy úılestirýge múmkindik beretin strategııalyq damý joly. Turaqty týrızm qaǵıdattaryn engizý álemdik saıahattaýshylardy tartýǵa, ınvestorlardyń nazaryn aýdarýǵa serpin beretini sózsiz», dedi Iý.Iаkýpbaeva.
Ashyq pikirtalas alańynda otandyq týrızm salasyndaǵy ózekti máselelerdiń biri – sıfrly tehnologııalardy tıimdi paıdalana otyryp, saıahattaýshylarǵa qolaıly jaǵdaı jasaýǵa baǵyttalǵan usynystar aıtyldy. Astana qalalyq týrızmdi damytý ortalyǵynyń basshysy Áıgerim Esenalıeva halyqaralyq týrızmdi damytýǵa, onyń ulttyq ekonomıkany órkendetýge, halyqtyń kóp bóligin jumyspen qamtýǵa qosqan úlesi, sondaı-aq otandyq týrızmge ınvestısııalar tartý quraldary týraly másele kóterdi.
Á.Esenalıevanyń aıtýynsha, «eQonaq» júıesine qyrkúıek aıynda Astanaǵa 12 400-ge jýyq sheteldik týrıst kelgen. Olardyń jatyn orynǵa, kólikke, tamaqtanýǵa, oıyn-saýyqqa jumsaǵan jalpy shyǵyny 15,5 mln AQSh dollaryn nemese 7,5 mlrd teńgeni quraǵan. Alys shetelden kelgen týrısterdiń ortasha shyǵyny 1 500 dollardyń shamasynda. Sheteldik týrıster sanynyń kóbeıýine yqpal etken negizgi faktorlar – Dúnıejúzilik kóshpeliler oıynynyń ótýi men tanymal ánshi Dımash Qudaıbergenniń konserti. Osy eki sharany qyzyqtap kelýshiler el ekonomıkasyna qosymsha 625 myń dollar qosqan. Elordanyń tanymal týrıstik nysandaryna 7-13 qyrkúıek aralyǵynda kelýshiler sany artqan. Ulttyq mýzeı 14 myńnan astam adamdy qabyldap, «Astana-Báıterek» monýmentine 15 myńǵa jýyq týrıst, al «Nur-Álem» pavılonyna 10 myńǵa jýyq adam kelgen.
Ulttyq statıstıka bıýrosynyń deregine sáıkes, elimizge keletin sheteldik týrısterdiń geografııasy jyl saıyn keńeıip keledi. Mysaly, jaqyn kórshilerden bólek, elimizge muhıttyń arǵy betindegi memleketterden de saıahatshylar kele bastaǵan. Shekaralas Reseı men Qytaıdy aıtpaǵanda, Úndistan (53 695 adam), Túrkııa (30 312), AQSh (19 597) elderi úzdik bestiktiń qataryna kirgen.
«Elimizge Úndistan, Túrkııa, AQSh sııaqty alpaýyt elderden keletin týrıster sanynyń artýy elimizdiń álemdik týrıstik kartada jyl ótken saıyn tartymdy baǵytqa aınalyp kele jatqanyn kórsetedi. Biz týrıstik ınfraqurylymdy damytýdy, álemniń túkpir-túkpirinen kelgen saıahatshylarǵa qolaıly jaǵdaı jasaý sharalaryn jalǵastyramyz», deıdi Týrızm ındýstrııasy komıtetiniń tóraǵasy Nurtas Káripbaev.
«Búgingi kezdesý eldegi turaqty týrızmdi damytýdyń keleshegin talqylaýǵa arnalǵan biregeı alańǵa aınalyp otyr. Ol elimizdiń týrıstik salasyn jetildirýge baǵyttalǵan Prezıdenttiń Is basqarmasy men BUU janyndaǵy Dúnıejúzilik týrıstik uıym (UNWTO) arasyndaǵy Yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıý aıasynda erekshe ózektilikke ıe boldy», deıdi uıymdastyrýshylar.
Jıyn barysynda sarapshylardyń deni joldardy jóndep, ınfraqurylymdy damytar bolsaq, elimizge keletin týrısterdiń sany eselep artatynyn alǵa tartty. Tarıhı oryndarymyzdy, tumsa tabıǵatymyzdy tanytyp, durys nasıhattaı bilsek, tabysy mol saladan bizdiń de úles alatynymyzdan úmit mol ekenin jarysa aıtty.
Árıne, buǵan deıingi qyrýar qarjy jumsalǵan memlekettik jobalardyń jemisi dep tolyq aıtýǵa kelmes, degenmen, salada baıaý bolsa da damý baıqalady. Buǵan elimizde ótip jatqan ártúrli iskerlik, mádenı, sporttyq jıyndardyń áseri mol. Alaıda tozǵan joldar men keıbir qolaısyzdyqtar saıahattaýshylarǵa elimizdiń kórikti jerlerin kórýge degen qulshynysyna kedergi bolyp otyrǵan joq. Mysaly, álemde ınfraqurylymdyq damýy, jalpy órkenıeti bizden edáýir tómen elderde týrızmniń erekshe damyǵanyn baıqaımyz. Alysqa barmaı-aq, bir Mońǵolııany alyp qarańyz. Qaı mezgilde bara qalsańyz da týrıst arylmaıdy. Ondaǵy joldyń jaǵdaıy, taǵy basqasyn bizdegi jaǵdaımen salystyrýǵa da kelmeıdi. Sonda ol elge týrısterdi magnıtshe tartyp turǵan ne? Bizdińshe, osy turǵyda mamandardyń máseleni basqa jaqtan da qarap kórgeni durys shyǵar.
Qazir álemde kirisiniń 90 paıyzdan kóbin osy saladan túsken qarajat qalyptastyratyn elder jeterlik. Ondaı qosymsha kiris kózi bolarlyq áleýet bizde de mol, tek sony tıimdi paıdalanyp, durys jolǵa qoıa bilsek ıgi.