Memleket basshysy Qazaqstan halqyna Joldaýynda «Jol apattary qoǵamnyń zor alańdaýshylyǵyn týǵyzyp otyr. Jyl basynan beri jol-kólik oqıǵasynan 1300-den astam adam qaza bolyp, 16 myńnan astam azamat zardap shekti. Adamdar kún saıyn jol ústinde qazaǵa ushyrap jatyr. Olardyń arasynda tutas otbasylar da bar», degen bolatyn.
Joldyń jaıy jaqsaryp keledi
Prezıdent tapsyrmasyn múltiksiz oryndaý úshin jergilikti jerde birqatar is atqarylyp jatyr. Sońǵy jyldary jol apaty jıiledi. Máseleniń mánisine tereńirek kóz jetkizý úshin Aqmola oblysynyń jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasy óńirdegi joldyń jaıyn jiti baqylap, qaýip-qaterdiń qaı tusta ekendigin túsindirý jumystaryn júrgizedi. Bul jumysqa kólik prokýratýrasy, polısııa qyzmetkerleri, kólikti baqylaý ınspeksııasynyń ókilderi tartylǵan. О́tken jyly óńirdegi kólik joldarynda qozǵalys erejesin buzǵan jolaýshylarǵa polısııa 846 materıal toltyrdy. Bıylǵy jyly jol-kólik oqıǵasynyń aldyn alý úshin tártip buzǵandarǵa 144 hattama toltyrylyp, shara qoldanyldy. Osy arada jolaýshy tasymaldaıtyn júrgizýshilerdiń tártip buzýdaǵy úles salmaǵy 36 paıyzǵa ósip otyrǵanyn aıta ketýimiz kerek.
– Jol apatynyń aldyn alý úshin eń aldymen joldyń jaıyn jaqsartý mindet. Bıyl jergilikti mańyzdaǵy joldy salýǵa jáne jóndeýge 71,5 mıllıard teńge qarajat qarastyrylǵan, – deıdi oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary basqarmasynyń basshysy Vladımır Kýlakov, – bul tarapta 130 joba júzege asyrylmaq. Bólingen qarjynyń 20,4 mıllıard teńgesi respýblıkalyq bıýdjetten, 46,4 mıllıardy oblystyq bıýdjetten jáne 4,7 mıllıardy aýdandyq bıýdjetten baǵyttalyp otyr.
Bar jumys tııanaqty júzege asyrylǵan kezde 500 shaqyrym jol jóndelmek. Qurylys-montaj jumystary «Jergilikti mańyzdaǵy avtomobıl joldarynyń qurylysy jáne jóndeý», «Astana qalasy mańyndaǵy eldi mekenderdi áleýmettik-ekonomıkalyq damytýdyń keshendi baǵdarlamasy», «О́ńirlerdi damytý», «Aýyl – el besigi», «Shýche-Býrabaı kýrortty aımaǵyn damytý» tárizdi birneshe baǵdarlamalar arqyly atqarylyp jatyr. Oblystyq mańyzy bar avtomobıl joldarynyń qurylysy jáne jóndeý baǵdarlamasy sheńberinde osy jyly jalpy quny 20,4 mıllıard teńge bolatyn 23 joba júzege asyrylmaq. О́ńirde kúrdeli jáne ortasha jol jóndeý barysyndaǵy iri jobalardy ıgerý jalǵasady. Máselen, «Shýchınsk – Stepnıak – Ýálıhanov», «Astana qalasynan Saryoba stansasyna deıingi shyǵys jol oramy», «Babataı – Volgodonovka – Bereke – Bulaqsaı», «Novyı Kolýton – Aqkól – Azat – Mınskoe», «Shýchınsk – Nıkolaevka», «Býrabaı – Qotyrkól», «Qorǵaljyn – Aryqty –Sabyndy», «Jaqsy – Derjavınsk», «Esil – Svobodnoe – Razdolnoe», «Jolymbet – Shortandy – Prıgorodnoe» jáne basqa baǵyttarda jumys júrip jatyr. Qala jáne aýdan ákimdikterine 116 jobany júzege asyrýǵa 46,7 mıllıard teńge qarajat bólingen.
Jol sapasyn qadaǵalaý óte mańyzdy. Bul tarapta da aıtylyp jatqan syn-eskertpeler az emes. Prezıdent bıylǵy Joldaýynda «Osy salaǵa jaýapty mekeme avtokólikterdiń tehnıkalyq jaǵdaıyna tıisti baqylaý jasaýy qajet» degen bolatyn. Jol boıyndaǵy qurylys montaj jumystarynyń sapaly oryndalýyna qol jetkizý úshin oblystyq jáne aýdandyq bıýdjetterden jol aktıvteriniń sapasyn qadaǵalaıtyn ulttyq ortalyqqa 215 mıllıon teńge qarajat qarastyrylǵan. Olar jol boıyndaǵy barlyq jumysty turaqty baqylaý ústinde.
Jaıly mekteptiń kóshesi de jaıly bolýy kerek
О́ńirdegi «Jaıly mektep» ulttyq jobasyn júzege asyrý barysynda 2024-2025 jyldary 18 mekteptiń qurylysy júzege asyrylady dep mejelenip otyr. Bıyl oblysta birneshe mektep paıdalanýǵa berildi. Jaıly mekteptiń joly da búgingi kún talabyna saı bolýy kerek. Aqmol, Qaraótkel, Talapker eldi mekenderindegi 4 mektepke barar jol zaman talabyna tolyq jaýap bererlik deńgeıde. Qarajar, Qabanbaı batyr, Qoıandy tárizdi eldi mekenderdegi 5 jaıly mekteptiń joly qyrkúıek aıynyń sońyna deıin tolyq aıaqtalmaq. Kókshetaý, Qosshy qalalary men Arshaly, Býrabaı, Selınograd jáne Shortandy aýdandarynda jobalaý-smetalyq qujattaryn jasaý bastalyp, jol 2025 jyly aıaqtalmaq.
О́ńirdegi jol jaıyna kóktemgi sý tasqyny keri áserin tıgizdi. Erigen qar sýy respýblıkalyq jáne jergilikti mańyzdaǵy jol boıynyń 141 tusyn zaqymdady. Jergilikti mańyzdaǵy 40 avtomobıl joly zardap shekti. Tutastaı alǵanda 20 shaqyrym jerdiń joly búlindi. 3 kópir jóndeýdi qajet etedi. Joldardyń búlinýinen 38 eldi mekenmen qatynas úzilip qalǵan bolatyn. Qazir jumysty jedel uıymdastyrýdyń arqasynda sý tasqyny kezinde qatynas úzilip qalǵan eldi mekenderge barar jol qalpyna keltirildi. Áıtse de, 15 jol teliminde jumys ishinara ǵana atqaryldy. Osyǵan baılanysty Úkimet qorynan 4,8 mıllıard teńge qarajat bólinip, Astrahan, Atbasar, Esil, Jarqaıyń aýdandary men Kókshetaý qalasynda 15 joba júzege asyrylyp jatyr.
Jolaýshylar tasymaly talapqa saı ma?
Jaman tumaý jaılaǵan qateri mol ýaqytta úzilip qalǵan 130 qalaaralyq baǵyttyń 17-si qalpyna keltirildi. Bul sala qaterli aýrý jaılaǵan kezde qatty shyǵynǵa ushyrady. Qalypqa keltirý de ońaı emes. Áıtse de memleket tarapynan kómek kórsetilip jatyr. Qazirgi kúni oblys ortalyǵy men Shýchınsk qalasynda avtobeketter jumys isteıdi. Stepnogorsk, Esil, Stepnıak qalalarynda jolaýshylarǵa qyzmet kórsetetin oryndar bar. О́ńirde jolaýshylardyń júrip-turýy 106 baǵyt boıynsha uıymdastyrylǵan. Onyń 54-i qalaaralyq bolsa, 14 qala mańyndaǵy, 21-i aýdan ishindegi baǵyttar. Jolaýshylardyń talap-tilegine oraı kisi kóp júretin ózge óńirlerge de tasymaldaý uıymdastyrylyp otyr.
Qyzmet kórsetýshi mekemeler ishinara sýbsıdııa arqyly shyǵyndaryn jaýyp otyr. Oblystyq máslıhattyń sheshimine oraı mańyzdy baǵyttarǵa basymdyq berilgen. Qalaishilik baǵyttaǵy jolaýshylardyń tólemaqysy 60 teńgeden 110 teńgege deıin. Sońǵy úsh jyl ishinde qoǵamdyq kólikke quıylǵan ınvestısııa kólemi 3,5 mıllıard teńgeni qurady. Bıyl mańyzdy baǵyttarǵa 1,9 mıllıard teńge sýbsıdııa tólenbek. Qoǵamdyq kólikti jańartý jumystary da júrgizilip keledi. Jyl basynan beri jolaýshy tasymaldaýshylar basqarma men ákimdikterdiń demeýiniń arqasynda 24 avtobýsqa ıe boldy. Bul jumys áli de jalǵasady.
Aqmola oblysy