Elbasy Nazarbaev Ýnıversıtettiń alǵashqy túlekterine sát sapar tiledi
Keshe Nazarbaev Ýnıversıtette Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń qatysýymen alǵashqy túlekterdiń oqý bitirý rásimi ótti. Saltanatty rásimge stýdentter, ata-analar, sondaı-aq, professorlyq-oqytýshylar quramy, iri ulttyq kompanııalardyń basshylary jáne shaqyrylǵan qonaqtar qatysty.
2010 jyly Qazaqstan Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń bastamasymen qurylǵan Nazarbaev Ýnıversıtet otandyq bilim berýdiń úzdik úlgisi bolyp tabylady. Alǵashqy bolyp 446 stýdent bitirdi. Stýdentter kóbinese gýmanıtarlyq jáne áleýmettik ǵylymdar mektebinde, ǵylym jáne tehnologııalar mektebinde, ınjenerııa mektebinde, joǵary bilim berý mektebinde, joǵary memlekettik saıasat mektebinde, joǵary bıznes mektebinde bilim aldy. Kompıýterlik ǵylymdar, ınjenerlik mehanıka, robotty tehnıka jáne mehatronıka, bilim berýdi basqarý, bıologııalyq ǵylymdar, elektrlik jáne elektrondyq ınjenerııa, qurylys ınjenerııasy jáne taǵy basqa mamandyqtar úlken suranysqa ıe.
Astananyń sol jaǵalaýyndaǵy úlken dańǵyl joldyń boıynda ornalasqan ýnıversıtet alystan menmundalaıdy. Saryarqanyń tańǵy samaly ýnıversıtet qabyrǵasynan alǵashqy bolyp shyǵyp, úlken ómirge talpynǵan jastarymyzǵa sát sapar tilegendeı boı sergitedi. Jastar da, oqytýshylar quramy da barynsha kóńildi.
Olar ózderin quttyqtaý úshin arnaıy kelgen Elbasyn dý qol shapalaqtap, úlken qurmetpen qarsy aldy.
– Qurmetti Prezıdent myrza! Ýnıversıtetke qosh keldińiz. Búgingi kún – biz úshin erekshe kún. О́zińiz negizin qalap, únemi qamqorshy bolyp kele jatqan jańa bilim ordasynyń alǵashqy túlekteri – Sizdiń túlekterińiz birinshi ret osy bilim ordasyn bitireıin dep otyr. Sondyqtan solardyń aldynda aqjoltaı tilek aıtý úshin Sizge sóz berýdi ózime úlken qurmet dep bilemin, – dedi ýnıversıtet prezıdenti Shıego Katsý.
Memleket basshysy óz sózin osy saltanatty sharaǵa qatysýshylarǵa qarata otyryp bastady. Ýnıversıtetti birinshi bolyp bitireıin dep otyrǵan túlekterdi, olardyń ata-analaryn, Qamqorshylar keńesiniń múshelerin, ýnıversıtet basshylyǵyn, professorlar men qyzmetkerlerdi ataýly sharamen quttyqtady. Ýnıversıtettiń aıaǵynan tik turýyna qarjylaı jáne tehnologııalyq turǵydan kómek kórsetken demeýshiler men mesenattar qaýymyna da jeke alǵysyn bildirdi. Túlekterge dıplomdar tapsyrý tek bul ýnıversıtet qana emes, búkil elimiz úshin mańyzdy shara ekendigin atap kórsetti.
– Búkil Qazaqstanymyzdyń ómirine joǵary bilim flagmany – bizdiń tarıhymyzdaǵy alǵashqy álemdik deńgeıdegi ǵylym-bilim ortalyǵynyń birinshi túlekteri qosylaıyn dep otyr. Bizdiń elimiz jastardyń jańa tolqynyna, jan-jaqty daıyndalǵan bilikti mamandarǵa ıe bolaıyn dep otyr. Bizdiń Ult jospary negizinde memleketimizdi jańǵyrtý baǵytynda tereń qaıta qurýlarǵa kirisken qazirgi sátimizde bul tipti erekshe mańyzdy bola túsedi, – degen Memleket basshysy Nazarbaev Ýnıversıtettiń qurylýy arqyly Astanada jahandyq bilimniń qýatty kóziniń paıda bolǵandyǵyn atap kórsetti. Osyndaı ýnıversıtet qurý óziniń úlken armany bolǵanyn, búgingi kúni osy ıdeıanyń júzege asqanyn kórip otyrǵanyn meıirlene aıtty.
– Ol bizdiń ekonomıkamyz ben ómirimizdi bilimmen, ǵylymı jańalyqtarmen, ınnovasııalarmen nárlendiretin bolady. Ol bizdiń adamdarymyzdy jaqsy jaǵyna qaraı ózgertedi, olarǵa úzdiksiz bilim alýdyń, kásipkerlik turǵydan shyńdalýdyń belsendilik pen patrıotızmniń jańa daǵdylaryn ornyqtyrady. Bul búkil Qazaqstandy turaqty jáne jahandyq turǵydan damyǵan elge aınaldyrý úshin, bizdiń óz memleketimizdi nyǵaıtyp, jasampaz ete túsýimiz úshin, bizdiń elimizdiń tanymaldylyǵy men bedelin álem boıynsha arttyrý úshin jasalyp otyr. Sondyqtan sizderge ómirge joldama bere otyryp, biz osynaý úlken maqsatymyzǵa sheshimdi de batyl túrde jaqyndaı tústik dep esepteımin, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Qazaqstan Prezıdenti osy túlekterge ýnıversıtettiń tarıhı tiziminde birinshi qatarda turý qurmeti men baqytynyń buıyrǵandyǵyna nazar aýdartty.
– Dál myna sizderge jáne sizderdiń isterińizge qarap, ýnıversıtettegi daıyndyq deńgeıine baǵa beriletin bolady. Bul – erekshe jaýapkershilik. Men sizderdiń árqaısylaryńyzdan qýatty erik-jiger men kásipqoılyqty kútemin. Árıne, sizderdiń dıplom alýlaryńyzben bilim alýlaryńyz toqtalyp qalmaıdy. Ol búkil ómir boıy jalǵasatyn bolady. О́mirdiń basty shyndyǵyna sizder oqý bitirgennen keıin ǵana kóz jetkizetin bolasyzdar. Osynyń syryn asha bilýdi sizderge bes jyl boıy oqytty. Eger kásip pen eńbek sizder úshin búkil ómirdiń eń súıikti isine aınalmaıtyn bolsa, alǵan bilim umytylýy nemese tez eskirip qalýy múmkin. Tek naǵyz kásip sheberleri ǵana óz isin jetik bilip qana qoımaı, sonymen qatar, alǵan bilimin naqty iske aınaldyra alady. Men ýnıversıtettiń barlyq túlekteri dál osyndaı kásipqoılar bolyp shyǵatynyna senimmen qaraımyn, – dedi Memleket basshysy.
Bul oraıda, Nursultan Nazarbaev túlekter óz isiniń sheberi ǵana bolyp qoımaı, Qazaqstan qoǵamynyń adamgershilik qundylyqtaryn da jan-jaqty nyǵaıtyp, óz Otanyna qyzmet etýdiń bıik úlgisin tanytatynyna, halqymyzdyń materıaldyq, rýhanı jáne mádenı qundylyqtaryn eseleý isine zor úles qosatynyna aıryqsha senim bildirdi.
Qazaqstan Prezıdenti elimizdiń bilim berý salasyndaǵy birqatar jetistikterine toqtalyp ótti.
– Dúnıejúzilik ekonomıkalyq forým jarııalaǵan Adamı kapıtaldy damytý ındeksine sáıkes, Qazaqstan bir jylda birden 8 orynǵa kóterilip, 37-orynǵa shyqty jáne Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymyna múshe Portýgalııa, Grekııa, Ispanııa, Chılı, Meksıka, Túrkııa, sondaı-aq, Malaızııa, Qytaı, Brazılııa sııaqty elderden ozdy. Eldiń saýattylyq deńgeıiniń reıtıngi boıynsha Qazaqstan 33-oryndy ıelendi, al bilim berý júıesiniń sapasy jóninen birden 9 tarmaqqa kóterildi. Bul tabystarǵa sizderdiń ýnıversıtet te zor úles qosty, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Memleket basshysy ýnıversıtet túlekteri memleketimizdiń jańa býyn elıtasynyń negizi ekenin atap aıtty.
– Eldi damytyp, halyqty baqytqa, baq-berekege jetkizý isi sizderge júkteledi. Munyń qanshalyq qıyn is ekenin men jaqsy bilemin. Búgingideı jahandaný jaǵdaıynda sizderge turaqtylyq pen damý qarqynyn ustap turýdan da artyǵyraq maqsatqa umtylý qajet bolady. Sizderge «Bastan asyp sekire almaısyń» dep qansha jerden nyqtasa da, bıik meje qoıýǵa týra keledi. Eger sizderde qazir bekem ári batyl ambısııa bolmasa, onda keıin tabysqa jetý úshin kúsh-jiger tabý qıyn bolady, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Nursultan Nazarbaev ýnıversıtettiń dıplom ıegerlerin jumysta qabilettilik, tapqyrlyq, shıraqtyq tanytýǵa shaqyrdy.
– Men bizde basqarýshylardyń, memlekettik qyzmetshilerdiń, bıznesmender men qoǵamdyq kóshbasshylardyń jańa shoǵyry ósip kele jatqanyn kórip otyrmyn. Kóp uzamaı qazaqstandyq mamandar, eń aldymen, osy ýnıversıtettiń túlekteri búkil álemge óziniń jańashyldyǵyn, básekege qabilettiligin jáne qajettiligin kórsetedi dep senemin. Álemniń jetekshi ýnıversıtetteriniń tarıhy – eń aldymen onyń túlekteriniń tabysynyń tarıhy. Bul ýnıversıtette de onyń túlekteri atqarǵan uly isterdiń jahandyq aıshyqty tarıhy bolatynyna senimdimin, – degen Memleket basshysy bir sátke túlekterdiń nazaryn osy ýnıversıtettiń qarsy aldynda salynyp jatqan «EKSPO-2017» halyqaralyq kórmesiniń ǵımarattaryna aýdardy. Bul jerde halyqaralyq kórme ótkennen keıin ol ǵımarattar qurylýy belgilenip otyrǵan halyqaralyq qarjy ortalyǵy úshin qyzmet etetindigin eske salyp ótti. Bul qarjy ortalyǵy álemdegi eń tańdaýly qarjy ortalyqtarynyń qaǵıdaty boıynsha jumys isteıtin bolady, dedi Prezıdent.
– Men muny osynaý bilim ordasynyń qasynan bekerden-beker saldyryp otyrǵanym joq. Sizderdiń durys bilim alýlaryńyz úshin barlyq qajyr-qaıratymyzdy jumsap, jumys isteýdemiz. Sizder bizdiń izbasarlarymyzsyzdar. Men sizderge senemin, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Sonymen qatar, dál qazirgi ýaqytta Qazaqstannyń aldynda jaýapkershiligi mol úlken mindetterdiń turǵanyn atap kórsetti. Qazir elimizde kóptegen mektepter, emhanalar salynýda. Qoljetimdi turǵyn úı salý isi bastalyp ketti. Eldiń aldyna álemniń eń damyǵan 30 eliniń qataryna qosylý sekildi mańyzdy maqsat qoıylǵan. Elbasy oǵan da qol jetkizetinimizge senim bildirdi. Mine, osyndaı maqsatqa qol jetkizýde jastarǵa zor jaýapkershilik júkteletinin taǵy bir eske saldy. Halyq aýzynda júretin myna bir áfsanany jastarǵa qarata otyryp aıtty:
«Úlken kisilerden qalǵan bir áńgime bar… Halqymyz kóp dúnıeni búrkitpen baılanystyrady ǵoı. Týymyzda da búrkit bar. Búrkit uıasyn quzdyń eń shyńyna salady. Balapandarynyń qanaty qataıǵan kezde tistep alyp aspanǵa kóterilip, jerge qulatyp jiberedi. Qanatynan turyp, ushyp ketkenderi aman qalady, al usha almaı, jerge quldılap bara jatqanyn eń tómengi jaqtan ilip alyp, uıasyna ákelip qoıady. Biraq, sodan keıin ata búrkit ol balapanyna qaramaıdy. Demek, sizderdiń de bolashaqtaryńyz óz qoldaryńyzda», – dedi Prezıdent.
Nazarbaev túlekter qaıda júrse de Otanynyń úmitin aqtaýǵa mindetti ekenin jetkizdi.
– Keıbiriń sheteldik ýnıversıtetterge barasyńdar, basqa bireýiń dúnıejúzilik kompanııalarǵa jumysqa ornalasasyńdar. Biraq, meniń aıtaıyn degenim, sender bilikti maman retinde Qazaqstannyń órkendeýine qyzmet etýleriń kerek. Otannyń bergenin on ese qaıtarýlaryń kerek. Solaı emes pe!? – dedi Memleket basshysy jastarǵa qarata. Jastar Elbasynyń bul saýalyna dý qol shapalaqtaý arqyly ózderiniń ondaı iske daıyn ekendikterin tanytyp, jaýap qaıtardy.
Qazaqstan Prezıdenti bul kúnderi búkil elimiz boıynsha myńdaǵan qazaqstandyq stýdenttiń dıplom alyp jatqanyna nazar aýdardy.
– Joǵary oqý oryndarynyń barlyq túlekterin quttyqtaımyn, olarǵa ómirden laıyqty oryndaryn tabýyn, sáttilik jáne baqyt tileımin. IýNISEF-tiń baǵalaýy boıynsha, Jastar damýynyń jahandyq ındeksinde Qazaqstan 27-oryn alyp otyr. Bul Fransııa, Túrkııa jáne Shvesııa sııaqty elderdiń kórsetkishinen joǵary. Biz qazirgi atqaryp jatqan isterimizdiń bárin sizder úshin, sizderdiń bolashaqtaryńyz úshin jasap jatyrmyz. Búginde sizderdiń aldaryńyzdan búkil álemge jol ashyq. Sizder qyzyqty kezeńde ómir súrip, bolashaqqa qaraı qaryshtap qadam basqan elmen birge erjetip kelesizder. Osynyń barlyǵy bizdiń qoǵamdaǵy tatýlyq pen turaqtylyqtyń arqasy. Sondyqtan sizderdiń basty mıssııalaryńyz – eldegi birlik pen kelisimdi nyǵaıtý. Barshaǵa beıbit zaman men ıgilikti ómir jolyn tileımin, – dedi Nursultan Nazarbaev.
Stýdentter men oqytýshylar ýnıversıtettegi jasalǵan jaǵdaı úshin Memleket basshysyna alǵystaryn aıtyp, kúsh-jigerlerin eldiń budan ári damý jolyna jumsaıtyndaryn jetkizdi.
Sózin aıaqtaı kele, Memleket basshysy úzdik túlekterge dıplom tabystady. Elbasynyń qolynan úzdik dıplom alǵandar qatarynda Álııa Jaqsıeva, Aısulý Aıtbekova, Anar Qasymova, Ádilet О́temisov, Temirlan Seıdahmetov, Janar Shoqaeva, Aıjan Temirbaeva, Altynaı Dúısenbekova, Valentına Vınokýrova jáne basqalar boldy.
Osy kúni qoldaryna dıplomdaryn alyp, elimizdegi jańa turpatty bilim ordasyn bitirip otyrǵan túlekter atynan sóz alǵan Nazarbaev Ýnıversıtettiń ınjenerııa mektebiniń túlegi Aısulý Aıtbekova ózderiniń ómir joldary úshin osyndaı múmkindikti usynǵan Memleket basshysyna, ustazdar qaýymyna, ata-analaryna alǵys bildirdi. Ol Almatydaǵy Jáýtikov atyndaǵy mektepti altyn belgimen bitirgen eken. «Alaıda, dál osydan bes jyl buryn men ózimniń bolashaǵymnyń qalaı qalyptasatyndyǵyn bilgenim joq. Endi biraz jaıtty anyqtaǵandaı bolyp otyrmyn. Byltyrǵy jyly AQSh-tyń Kalıfornııa shtatyndaǵy Santa-Barbarada grantpen oqý múmkindigine ıe boldym. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń arnaıy stıpendııasyn, Shevron kompanııasynyń stýdenttik zertteý grantyn jeńip aldym. Meni Prınston, Stenford ýnıversıtetteri jáne basqa da quzyrly oryndar oqýǵa jáne qyzmet isteýge shaqyryp otyr. О́zim Massachýsetstegi tehnologııalyq ýnıversıtette bilimimdi jalǵastyramyn dep sheshtim. Osynyń barlyǵyna Nazarbaev Ýnıversıtette oqý arqyly ıe bolǵanymdy eshýaqytta umytpaımyn. Men bul oqý ornyn kóterińki kóńil-kúı, úlken rýhpen bitirip baramyn. Qurmetti Nursultan Ábishuly, ustazdarym men ata-anam! Sizderge erekshe alǵysymdy bildiremin. Elimniń maǵan jasaǵan jaqsylyǵyn júz ese etip qaıtaramyn degen senimdemin», dedi A.Aıtbekova.
Sóz kezegin alǵan Nazarbaev Ýnıversıtettiń Joǵary bıznes mektebiniń túlegi Qazybek Áýbákirov te óz sózin Elbasyna, professorlyq-oqytýshylar quramyna alǵys aıtýdan bastady. «Bizder baqytty Qazaqstannyń baqytty jastarymyz. Bizge jaqsy bilim berýge jandaryn salyp jumys istegen ýnıversıtet prezıdenti Shıgeo Katsý myrza bastaǵan barlyq oqytýshylarmen qatar, qolaıly jaǵdaı jasaǵan ákimshilik qyzmetkerlerine de úlken rahmet. Biz sizderdiń álemge jiberip otyrǵan elshilerińizbiz. Biz ýnıversıtet qabyrǵasynda júrip, ǵylymı jumystarmen shuǵyldaný múmkindigine ıe boldyq. Júrek aýrýlaryn aıqyndap emdeýge arnalǵan jańa tehnologııalyq quraldy oılap taptyq. Endi ol óndiristik negizde shyǵarylatyn bolady. Quralda mindetti túrde «Qazaqstanda jasalǵan» degen sóz turady. Sóıtip, Nazarbaev Ýnıversıtet onyń qabyrǵasynda júrip-aq kásiptik turǵydan damýymyzǵa jaqsy qolaıly jaǵdaı týǵyzdy. Sonymen qatar, qarapaıym sózben aıtsaq, osy ýnıversıtetti bitirip otyrǵan jastar da «Qazaqstanda jasalǵan» degen brendke aınalatyndyǵyna senimim zor», dedi Q.Áýbákirov.
Nazarbaev Ýnıversıtet qazaq tili, mádenıeti jáne ádebıeti bólimshesiniń meńgerýshisi professor Gúltas Qurmanbaı óz sózin óleńmen órnektedi. Onyń:
«Meniń elim ejelden-aq qasıetke mán bergen,
Shybyq emes, báıterek dep oryn tikken bul jerden.
Tereń tamyr, bıik shynar úlgi bolsyn jastarǵa,
Qasıetin umytpaıyq, kıeli ǵoı bul meken.
Bilim degen ǵumyryńnyń janyp turǵan shyraǵy,
Týǵan jeriń, týǵan eliń jer bitkenniń jumaǵy.
Álemdi ıip aldyńa ákep, ǵylym-bilim úıretken,
Sendersińder úmit artqan Elbasynyń ulany»,
– degen shýmaqtary esimizde qaldy.
Shara Elbasynyń ýnıversıtet bitirgen túlektermen birge sýretke túsýimen aıaqtaldy.
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan».
Sýretterdi túsirgender
S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.