Aıypsyz aıypty bolǵandar...

Osydan eki jyl buryn, ıaǵnı 2013 jyldyń qyrkúıek aıynda «Egemen Qazaqstanda» «Obal» degen maqalamyz jarııalanǵan bolatyn. Bul maqalada eki polısııa qyzmetkerine jasalǵan qııanat týraly aıtqan edik. Arada eki jyl ótkende sol oblysta (Mańǵystaý), dál sol qalada (Jańaózen) dál sondaı oqıǵa oryn aldy. О́zderiniń mindetterin adal atqaryp, keıbir laýazymdy sheneýnikterdiń quqyq buzýshylyqtarynyń aldyn kesemiz dep júrip, arandap qalǵan jas jigitterdiń ózderiniń bastaryna kún týypty. Zańdylyqty saqtaımyz dep júrip, zańsyzdyqtyń qurbany bolǵan bes polısııa qyzmetkeri – B.Bısekesh, K.Aınahanov, E.Nurqabylov, A.Tólesbaev, F.Jarmaǵanbetov «Egemenge» aryz jazypty. «2015 j. aqpan aıynyń 1-inen 2-sine qaraǵan túni men, polısııa serjanty B.Bısekesh seriktesim K.Álibaevpen birge qyzmette bolyp, mem. № 445-AH-12 «KIA-Soreta» markaly avtokóliginiń júrgizýshisi 1-yqsham aýdanda ornalasqan baǵ­dar­shamnyń qyzyl túsine ótip ket­kendigin baıqadym. «Toqtańyz» degen eskertýime avtokólik júrgi­zýshisi mán bergen joq, men dabyldy qosyp, jol erejesin buzǵan júrgizýshiniń izine tústim. Oǵan qosa, birneshe ret daýys zoraıtqysh arqyly toqtaýyn suradym, júrgizýshi oǵan da qulaq asqan joq. Tek 4-yqsham aýdanda jol erejesin buzǵan júrgizýshini joldyń jıegine qystyq, sol kezde ol amalsyzdan toqtady. Sodan soń avtokólikten ózin Jańaózen qalasy prokýrorynyń kó­mekshisimin dep tanystyrǵan jol erejesin buzýshy S.Eńsep shy­ǵyp, sońyna túskenimizge dóreki túrde­ narazylyq tanytyp, meni balaǵat­ta­dy. Prokýrordyń kómekshisi S.Eń­seppen bolǵan áńgimeni biz beıne­ka­meraǵa jazyp aldyq, beınejazbadan sózbe-sóz: «Kim starshıı... Nege ádeıi qýasyńdar... Nege tanymaısyń... Kimsiń meni toqtatatyn... Davaı taı... Kimsiń sen...» (Beınejazba bar). Prokýror kómekshisi S.Eńsep meniń «ózińizdi sypaıy ustańyz, balaǵat­ta­mańyz, óıtkeni, men qyz­mette júrgen bılik ókilimin» degen sózime nazar aýdar­ǵan joq. Sodan soń prokýror kómekshisi Eńsep kóligine otyryp, ketip qaldy. Osylaısha men Jańaózen qalasy prokýratýrasynyń qyzmetkeri bol­ǵan­dyq­tan, óz qyzmet babyn paıdalanyp, QIIB ÁTB qyzmetkeri retinde maǵan baǵynbaı, meni balaǵattap, oqıǵa ornynan óz betinshe ketip qalǵan, jol erejesin buzǵan prokýror kómekshisi S.Eńsepke qa­tysty qajetti hattamany toltyra almadym. Sol kúni 4 saǵat 30 mınýtta biz, po­lı­sııa qyzmetkerleri B.Bıse­kesh pen F.Jarmaǵanbetov Jańa­ózen qalasynyń syrtynda, munaı kásipshiligi aýmaǵynda ornalasqan «Perekachka neftı» beketine sha­qyr­tý boıynsha shyqtyq. Kelgen boıda kúzetshiler N.Asanov pen E.Kúnebaevtan bilgenimiz, kúzetiletin mu­naı obektisine mem. №KZ-182VIA-12 «Hıýn­daı Santa Fe» mar­kaly avto­kóligimen beıtanys er adam kelip, dóreki túrde qaqpany ashýdy talap etken. Olar avtokólik tiz­gi­nin­de mas kúıinde túngi aýysymda jumys isteıtin tanys qyzyna kelgen Baıkýlov Oljas Baımuratulynyń otyrǵanyn anyqtaıdy. O.Baıkýlov mas kúıinde dórekilik tanytyp, kúzetiletin munaı aýmaǵyna kirýge tal­pynǵandyqtan, kúzetshilerdiń esker­týine qulaq aspaǵandyqtan, olar polısııa shaqyrýǵa májbúr bolǵan. Biz ózimizdi tanystyryp, Baıký­lov­tyń qujattaryn talap ettik. Sol ýaqytta Baıkýlov sabasyna túsip, ózin jaqsy ustady. Jańaózen qalasy prokýrorynyń kómekshisi S.Eńsep­pen birge spırttik ishimdik ishkenin moıyndady, qurbysyna kelgenin, biraq oǵan kúzetshiler tosqaýyl bolǵanyn aıtty. Ol burynyraq kólik júrgizý kýáliginen aıyrylǵandyǵyn, mas kúıinde avtokólik júrgizgeni jáne jaıaý júrginshini qaǵyp ketkeni úshin eki ret ákimshilik jaýapkershilikke tartylǵandyǵyn da moıyndady. Sodan soń biz narkologııalyq kýá­lan­dyrý júrgizý úshin O.Baıký­lovty Jańa­ózen qala­lyq ýaqytsha beıimdeý orta­ly­ǵyna jetkizdik, onda bas dáriger M.Táýekelovtiń ózi kezekshi eken. Baıký­lovty kórgen boıda bas dáriger Táýekelov jetkizilgen azamatty tanıtyndyǵyn, ol qalalyq prokýrordyń kómekshisi Eń­sep­tiń dosy ekendigin aıtyp, menen ony «beıbit» túrde jiberýdi surap, oǵan «mas emes» degen qorytyndy bere­tinin aıtty. Táýekelovtiń is-áreketi túsinik­siz, Baıkýlovqa degen kóz­qarasy «jum­saq» kórindi, syrty­nan onyń Baı­kýlovqa bul jaǵdaıdan taza shyǵýǵa kómek­teskisi keletini baıqalyp turdy, Táýekelov Baıkýlovpen uzaq sóılesti, olardyń áńgimeleri jeke, qyzmet babynan tys boldy. Táýekelovtiń Baıkýlovqa kómekteskisi keletini sondaı, ol meniń kýálandyrý bólme­sinen shyǵýymdy su­rady, Baıký­lovpen jeke qalyp, 10 mınýttaı sóılesti. Sodan soń Táýe­ke­lov óz uıaly telefonynan pro­ký­rordyń kómek­shisi Eńsepke qońy­raý shalyp, Baı­kýlovqa da tanystaryna qońyraý shalýǵa múmkindik berdi. Men, ıaǵnı, B.Bısekesh birden bas tartyp, aryzdanatynymdy aıttym. Sol kezde bas dáriger Táýekelov Baıkýlovtyń kúıin alkotesterde tekserip, qajetti hattamany toltyryp, Baıkýlovtyń qanynda AT-0,1-0,2 paıyz alkogol bar ekendigi, ol «jeńil dárejede» mas ekendigi týraly №223 qorytyndy shyǵarýǵa májbúr boldy. Bas dáriger Táýekelovtiń Baı­ký­lovtyń jeńil dárejede mas ekendigin rastaıtyn №223 qorytyndyny óz qolymen toltyrǵandyǵyn qaıtalap aıtamyn, biraq belgisiz sebeptermen ony Baıkýlovqa qol qoıýǵa bermeı, bireýdi kútip otyrdy. Sonda men Táýekelovtiń kýálandyrý qorytyndysyn burmalaǵysy kelip turǵandyǵyn túsinip, tez arada uıaly telefonymnyń beıne­jazbasyn qosyp, №223 qory­tyndyny jazyp aldym, nátı­jesinde meniń qo­lymda bas dáriger Táýekelovtiń zańǵa qaıshy áreketiniń beıne jáne foto­aıǵaǵy bar (qorytyndynyń beı­ne kóshirmesi bar). Ári qaraı Táýekelov Baıký­lov qory­tyndyǵa qol qoıýdan bas tartyp ja­tyr, soǵan sáıkes hattama toltyrý kerektigin, oǵan eki kýáger qajet eken­digin málimdedi. Men kýágerlerdi iz­deýge shyǵyp ketkenimdi paıdalanyp Baıkýlov kóshege shyǵyp ketip, jasyrynyp qalýǵa tyrys­ty. Biraq men ony qýyp jetip, qaıtadan ÝBO-ǵa jetkizip, oǵan seriktesim Jarmaǵanbetovty kúzetshi etip qaldyryp kettim. Men «Perekachka» obektisine baryp, kúzetshiler Asanov pen Kúne­baevty kýágerler retin­de alyp keldim, sol kezde bas dári­ger Táýekelov olarǵa: «hat­ta­maǵa qol qoısańdar, sen­derdi sot­qa súıreıdi, polısııa­men baıla­nysqandaryńa ózderiń óki­nip­ qalasyńdar» dep ashyq­tan-ashyq qysym kórsetti. Táýeke­lovtiń bul sózderi kúzet­shi-kýá­ger­lerge áser etip, olar bul iske aralasýdan bas tartyp, ketip qaldy. Biraz ýaqyttan keıin ÝBO-ǵa mem.№877-VEA «Lada-Prıora» markaly avtokóligimen Baıkýlovtyń tanysy (tulǵasy anyqtalǵan joq) keldi. Ol ózin tek Baıkýlovtyń qyz­mettesimin dep tanystyryp, ony ne úshin ustaǵanymyzdy surady. Biz bolǵan jaıtty talqylap jatqa­nymyzda Baıkýlov «Lada-Prıora» avtokóliginiń tizginine otyryp, ketip qaldy. Biz sol arada ony qýdyq. Baıkýlov qashyp qutyla almaıtynyn túsinip, «Munaıly» yqsham aýdanynyń 5-kóshesiniń aýmaǵynda ornalas­qan jer úıdiń ashyq aýlasyna kirýge májbúr boldy. Baıkýlov avtokólik salonyn bekitip alyp, óz tanystaryna qońy­raý shala bastady, úzdiksiz kóliktiń dabylyn basty, oǵan sol mańdaǵy úı ıeleri oıanyp ketip, tań atpastan olardyń mazasyn alyp jatqanymyzǵa narazylyq bildirdi. Men rasııa arqyly bolǵan jaǵ­daıdy QIIB jedel kezek­shisine habarlap, kómek sura­dym. Maǵan kómekke polısııa aǵa serjanty K.Aınahanov bastaǵan «Tulpar-27» ekıpajy keldi. Aınahanov Baıkýlovty beıbastaqtyqty doǵaryp, dabyldy baspaýǵa kóndirip kórdi, biraq ol oǵan qulaq aspaı, dabyldy basa berdi. Sodan soń Aı­nahanov avtokóliktiń shetki terezesin syndyryp, biz Baıkýlovty salonnan shyǵaryp, ony qaıtadan ÝBO-ǵa jetkizdik. Biraz ýaqyttan keıin ÝBO-ǵa prokýrordyń kómekshisi S.Eńsep kelip (ony Táýekelov pen Baıkýlov shaqyrǵan), bizge, ıaǵnı, polısııa qyz­metkerlerine Baıkýlovty zań­syz túrde ustadyńdar, oǵan dene ja­raqatyn keltirdińder dep narazylyq tanytty. Polısııa qyzmetkerleri zań sheńberinde áreket etti degen jaýabymyzǵa prokýror kómekshisi Eńsep pysqyrǵan da joq, Baıkýlovty ózi­men birge alyp ketetinin málimdedi. Oǵan men (B. Bısekesh) qarsy boldym, Baıkýlov zańbuzýshylyq jasady, ol úshin zań boıynsha jaýap berýi tıis dedim. Prokýror kómekshisi Eńsep jol erejesin buzǵany úshin meniń túnde onyń izine túsken alǵashqy jaǵdaıdy esime salyp, meniń ústimnen qylmystyq is qozǵaımyn dep ashyq túrde qoqan-loqy kórsetti. Men qaıtadan zań sheńberinde áreket etip jatqanymdy aıttym. Prokýror kómekshisi Eńsep Baı­ký­lovty alyp kete almaıtynyn túsinip, bastyǵymyz – QIIB ÁZB bastyǵy N.Kelma­ǵanbetovke qońyraý shalyp, ony ÝBO-ǵa shaqyrdy. Kelma­ǵanbetov kelgen kezde Eńsep onymen jeke sóılesti, sodan soń meni shaqyrdy. Eńsep «Volf Kar» markaly qyzmettik kishkentaı beınetir­keýishimdi óshirip tastaýymdy talap etti, men bas tarttym. Sol kezde meniń tikeleı bastyǵym Kelmaǵanbetov beınetirkeýishti berýimdi talap etti, aýysym kezinde bul beınetirkeýish meniń atymda ekenin, aýysymym áli aıaqtalmaǵandyqtan, bul talaptyń zańsyz ekenin bilsem de, onyń buıryǵyn oryndap, beınetirkeýishti berýge májbúr boldym. Ári qaraı Eńsep pen Kelma­ǵan­betov meni Baıkýlovty beıbit túrde jiberýge kóndire bastady. Eńsep narkolog Táýekelovpen ózi sóılesetinin, tek men kelisim bersem bolatynyn aıtty, men úzildi-kesildi bas tarttym. Kóshege shyqqannan soń men eki ekıpajdyń basqa múshelerine prokýror kómekshisi S.Eńsep pen tikeleı bastyǵymyz Kelmaǵan­betovpen bolǵan áńgimeni baıan­dap berdim, biz­di aqymaq qy­lyp, taǵy da «laq­ty­ryp» ket­ken­derin, barlyq qu­jat­tar men avtokóliktiń kiltin be­rý­­ge májbúr bolǵanymdy aıt­­tym. Ekıpajdyń barlyq músheleri bul ádiletsizdikke narazy­lyq­taryn bil­dir­di, nátıje­sinde biz, polısııa­nyń 7 qyzmetkeri ishki ister organdary­nan ketý týra­ly baıanat jazyp, ony­ QIIB kadrlar jónindegi bas­ty­­ǵy orynbasarynyń óz qolyna tap­syr­­dyq. Baıanatta ketý sebebi­mizdi jazdyq. Qazirgi kezde biletinimiz, proký­ror kómekshisi S.Eńsep óz degenine jetip, zańsyz jolmen O.Baıkýlovtyń «mas emes­tigi» týraly №223 zańsyz qory­tyndyny alyp, bizdi, polısııa qyzmetkerlerin kináli etip, qyl­mystyq is qozǵaıyn dep jatyr. Osy maqsatta Baıkýlov sol kúni keshke tis dárigerine baryp, jaǵy synǵany, birneshe tisi túsip qalǵandyǵy týraly anyqtama jáne Jańaózen qala­lyq máslıhatynyń depýta­ty ekendigi týraly qaǵaz alyp alǵan. Tis dárigeriniń tarapynan QIIB-ǵa Baıkýlovtyń jaraqaty krımı­naldy sıpatta ekendigi týraly aqparat kelip túsken, onyń nátıjesinde qylmystyq is qozǵal­ǵan, biraq onyń qaı baǵyt­ta zertteletini bizge belgisiz. Sonymen qatar, proký­ror kó­mekshisi Eńseptiń Jańa­­ózen qalalyq ÝBO kýálan­dyrý esep jýrnalyn alyp ket­ke­nin bildik. Jańaózen qala­lyq prokýratýrasy bizdi kiná­li etedi dep kúdiktenemiz, olar­­dyń bul turǵyda mol tájirı­besi bar, bizdiń aldymyz­da osyndaı jaǵdaıda bizdiń qyzmettes­terimiz, QIIB qyzmetkerleri G.Sabekov, B.Turǵynbaev jáne K.Telqozıev zańsyz sottalǵan bolatyn. Osylaısha, prokýror kómek­shisi S.Eńsep pen ÝBO bas dárigeri M.Táýekelovtiń is-áreke­tinde zań­men qýdalanatyn qylmys­tyq is-áreketter anyq kórinis tapqan, óıt­keni, O.Baıký­­lovqa qatysty №223 qory­tyn­dynyń bir-birine qarama-qaıshy eki nusqasy bar, sondaı-aq, joǵa­ryda aty atalǵan úshtik jınaǵan basqa da qujattardyń barlyǵy burmalanǵan dep kúdiktenemiz». Sharafaddın ÁMIROV, «Egemen Qazaqstan». ALMATY – AQTAÝ – JAŃAО́ZEN – ALMATY. ...Dál osyndaı oqıǵa osydan eki jyl buryn da bolǵan. Sol kezde ádiletsizdiktiń qurbany bolǵan polısııa qyzmetkerleri G.Sábekov, B.Tur­ǵynbaev, K.Tel­qo­zı­ev ózderiniń ar-namy­syn qorǵaý úshin áli kúnge deıin sot­tasyp júr. Olardyń negiz­gi úmiti, ózderine qatysty qozǵal­ǵan istegi barlyq aıyptaýlar­dan Bas Pro­kýra­týra­nyń bas tar­typ otyrǵanynda eken. Al bes polısııa qyzmet­ke­rine qatysty iste de oń ózge­­ri­s- ­­­­ter kóri­nedi. Máselen, osy oqıǵanyń negizgi keıipkeri prokýror kómekshisi S.Eń­septiń qyz­metinen ketýi, O.Baı­ký­lov­qa qatysty ákimshilik is qozǵalyp, onyń 20 kúnge sottalýy polısııa qyzmetkerleriniń úmitin oıatqandaı boldy. Sebebi, olar osy eki azamatpen (róldi mas kúıinde basqarǵan) aıqasyp júrip, ózderi aıypty bolyp qalǵan edi. Bes jigittiń endigi úmiti Ishki ister mınıstrinde. Aıypsyz aıypty bolǵan jigit­ter óz jumystaryna qaıta oral­ǵy­lary keledi.