Semeı – ótken ǵasyrdyń basynan bastap qazaq zııalylary bas biriktirgen tarıhı meken. Munda azattyqtyń alǵysharty alǵa qoıylyp, táýelsizdiktiń tuǵyry da osynda bekidi. Semeı qalasynyń sol jaǵalaýy Jańa Semeı bóligi Alash qalasy atalyp, ult qaıratkerleri bas qosatyn ǵımarattar sap qurady. Alash qalasyndaǵy tarıhı ǵımarattar men turpaty bólek tulǵalarǵa qatysty oryndar jeterlik. Solardyń biri – osy óńirde alǵash ashylǵan tuńǵysh qazaq mektebi, búginde Shákárim baba esimin ıelengen kópbeıindi №5 gımnazııa.
Atalǵan mektep 1924 jyly burynǵy Alash qalasynda, ıaǵnı Jańa Semeıde bastaýysh mektepterdiń biri bolyp ashyldy. Sol kezdegi buratana ult retinde qyrǵyz erler mektebi jáne qyrǵyz áıelder mektebi dep ataldy. 1926-1927 jyldary sharýa jastar mektebi bolyp ashylǵan. 1934 jyly Semeı qalasyndaǵy №5 tolyq emes orta qazaq mektebi bolyp qaıta qurylyp, bilim keńistigine qulash sermedi. Soǵys jyldarynda orta mektep odan keıin qyzdar jáne uldar orta mektebi bolyp ekige bólindi. El Táýelsizdik alǵan 1991 jyly №5 orta mektepke mektep-gımnazııa mártebesi berilip, 1992 jyly Shákárim atyn ıemdendi. «Úzdik mamandandyrylǵan mektep», «Orta bilim beretin úzdik uıym» atanǵan bilim oshaǵynyń tarıhy tym tereńde.
Danyshpan aqyn, kemel oıly kemeńger Shákárim Qudaıberdiuly ult múddesine qaltqysyz qyzmet etken Alashorda úkimetiniń tóbe bıi – soty bolyp ádildik izdegenin bilemiz. Onyń atalǵan mekteptegi alǵashqy ári jetekshi ustazdarynyń biregeıi Qaırolla Ibragımovpen tyǵyz aralasqany estelikterde kezdesedi. Qaıym Muhamedhanovtyń «meniń ustazym edi» dep tebirene eske alatyn Qaırolla ustaz – Ýfa qalasyndaǵy «Ǵalııa» medresesinde Beıimbet Maılın, Mánnan Turǵanbaev, Taıyr Jomartbaev turǵylas qazaq zııalylarymen birge oqyp, «ımam hatıp ýá múddárıs» ataǵyn alǵan adam. 1918-1919 jyldary Semeıde ashylǵan tuńǵysh bastaýysh qazaq mektepteriniń basshysy laýazymyn atqarǵan.
Biz sóz etip otyrǵan Alashtan qalǵan qutty ordanyń júzjyldyq jylnamasynda 1924 jyldan bastap bertinge deıin aıtýly tulǵalar men qazaq tarıhynyń kórnekti ókilderi, bilim salasynyń bitimi bólek pedagogteri dırektor bolǵan. Osy tizimde alǵashqy Alash muǵalimi Qaırolla Ibragımov, aqyn, kósemsózshi Turlyhan Qasenov, Qazaq KSR ishki ister mınıstri, general-leıtenant Shyraqbek Qabylbaev, «Dańq», «Qyzyl Juldyz» ordeniniń ıegeri Ánýarbek Dúısenbaev, jazýshy, ǵalym Seıitjan Tábárikov, asyldyń synyǵy Murat Mánánuly Turǵanbaev, Abaı eliniń abyz aqsaqaly, shejireshi, etnograf Moldabek Janbolatov, halyq aǵartý isiniń ozyq qyzmetkeri, on alty jyl boıy Shákárim atyndaǵy mekteptiń dırektory qyzmetin abyroımen atqarǵan Alma Medetqyzy Áýbákirovanyń da eren eńbegin eskergen jón. 90 jyldyq mereıtoı qarsańynda bilim ordasynyń tarıhyn túgendep kitap shyǵaryp, ótkenin búginge oraltyp, qyrýar qyzmet qyldy. 2007 jyly dırektorlyqqa taǵaıyndalǵan Alma Medetqyzy úlken ómir belesi men eńbek tájirıbesin meńgergen ustaz bolǵandyqtan, jańa qyzmetke qulshynyspen kiristi. Mektepke berilgen jańa mártebege sáıkes mektep Jarǵysyn jazyp, qujattaryn tolyqtaı qaıta resimdeýdi qolǵa aldy. Májilis depýtaty Nurtaı Sabılıanovtyń azamattyq qoldaýymen 2011 jyly 21 aqpanda óńir basshysynyń №20 qaýlysy boıynsha oblystyq bıýdjetke ótip, «Shákárim atyndaǵy oblystyq daryndy balalarǵa arnalǵan úsh tilde oqytatyn mamandandyrylǵan mektep» mártebesine qol jetkizdi. Mektepti oblystyq bıýdjetke kóshirýden bastalǵan jumys ǵımarat shatyry men tóbesin, kabınet esikterin, sanıtarlyq toraptardy aýystyrý sııaqty taǵy basqa qurylys jumystaryna jalǵasty. Osy shaqta mekteptiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtýda ınteraktıvti kabınetter ashylyp, kompıýtermen jabdyqtaýǵa, mektepti biryńǵaı jelige qosý, ınternet jumysyn paıdalanýǵa basa nazar aýdaryldy. Mekteptiń ishki, syrtqy bezendirýiniń nobaıy daıyndaldy. Pán kabınetteri ashylyp, kórneki quraldarmen jabdyqtaldy, aǵylshyn tilindegi matematıka, fızıka, hımııa oqýlyqtary, kabınetterdegi jıhazdar jańartyldy, ashanaǵa, sport salasyn damytýǵa, tehnologııa kabınetterine qajetti tehnıkalyq quraldar alyndy. Matematıka, fızıka, hımııa pánderin aǵylshyn tilinde oqytatyn kadrlarmen tolyqtyrý, olardyń biliktilik deńgeıin kóterý máselesi kún tártibine endi. 2007 jyly bilim sapasyn arttyrýda oqý baǵdarlamasyna sáıkes 1 «Daryn» synyby ashylsa, 2013 jyly mundaı synyptyń sany 20-ǵa jetti. Osy kúnderi mektepte oqýǵa tilek bildirgenderdiń sany artyp, mektepke qabyldaý test, áńgimelesý arqyly júrgizilip, konkýrstyq negizde qabyldanatyn boldy. Sóıtip, Alashtan qalǵan oqý oshaǵynyń tynysy ashylyp, abyroıy asqaqtap sala berdi.
Qazaq eliniń atyrabynda bilim shamshyraǵyn jaqqan Jumabaı Boıaýbaev, Ǵazız Sapaev, Razııa Seısembaeva, Rahıma Qantaeva, Tóken Jumanov, Orazbıke Mahmýtova, Ádııa Smaǵulova syndy muǵalimderdiń esimderi atalǵan oqý ornynyń tarıhynda altyn árippen jazylyp qaldy. Oqý men mekteptegi úzdik tabysy, úlgili tártibi úshin «Altyn medal» men «Kúmis medal» belgilerine ıe bolǵan Shákárim atyndaǵy mekteptiń túlekteri tarıh taqtasyna tańbalandy. Búginde mektep ujymy Memlekettik syılyqtyń laýreaty, ǵylymnyń bıik tulǵasy Qaıym Muhamedhanov, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, akademık Seıit Qasqabasov, medısına ǵylymdarynyń doktory Azat Dúısenbaev, ónertapqysh, professor, medısına ǵylymdarynyń doktory Qızat Dúısenbaev sııaqty kórnekti jandardyń osy mektepte oqyǵanyn da maqtanyshpen aıtady. Sondaı-aq bul mektepti elimizge belgili qalamgerler men aqyndar, sport sańlaqtary, densaýlyq salasynyń sapyndaǵy bilikti mamandar, atap aıtqanda, Qazaqstan Respýblıkasynyń densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi Jeńis Dıhanbekov, boksshylar Jaqsylyq Ilııasov, Ádilet Egizekov, dástúrli ánshiler men óner adamdary Otantaı Káribjanov, Nurıden Imanbaev, Berik Omarov, Gúldana Noǵaıbaeva, jýrnalıst Ilııas Isahanov, Abaı óńirine belgili mesenat Marat Qurmanbaı támamdaǵan.
Bilim sapasyn, mektep bedelin arttyrýda muǵalimderdiń róli zor. Tarıhı bilim uıasynda eńbek etip júrgender pedagogterge arnalǵan respýblıkalyq baıqaýlarda baq synap, óz tájirıbesin el kóleminde bólisip keledi. «Úzdikten úıren» jobasy aıasynda úzdik ustazdar qalalyq, oblystyq, respýblıkalyq deńgeılerde ótkizilgen semınar, forýmdarda sheberlik almasyp júr. О́ıtkeni osy oqý oshaǵyndaǵy 4 birdeı muǵalim «Úzdik pedagog» respýblıkalyq baıqaýynyń jeńimpazy atanǵan. Júzjyldyq mektep tarıhyndaǵy bilim men ǵylym, óner men mádenıet, taǵy basqa ártúrli salada jetistikterge jetýi, jyl saıyn úzdik muǵalimderdiń shyǵýy jyldar boıy qalyptasqan ádistemelik jumystardyń jemisti nátıjesi ekenin áıgileıdi. Búginde gımnazııada 7 «pedagog-sheber», 37 «pedagog-zertteýshi», 33 ǵylym magıstri, 1 joǵary sanatty pedagogterden, kásibı áleýeti joǵary mamandardan quralǵan 88 ustaz 1161 shákirtke tálim-tárbıe beredi.
Gımnazııa keıingi jyldary jelilik sanattaǵy mekteptermen, JOO oryndarymen baılanys jasaý men yntymaqtastyq qarym-qatynas ornatty. Atalǵan gımnazııada Steam baǵdarlamasy varıatıvti kýrs, joba, eksperıment, balalardyń ózderiniń erkin áreketteri arqyly damý múmkindigin usynady. Oqýshylardyń qyzyǵýshylyǵyn eskere otyryp ashylǵan «Sıfrlyq saýattylyq», «Robottehnıka» kýrstary oń nátıjesin berip, gımnazııa shákirtteri Indonezııa, Qytaı elindegi robottehnıka saıystarynda oza shaýyp, top jarǵany – mekteptegi bilikti ustazdardyń arqasy.
Gımnazııanyń qazirgi dırektory, Y.Altynsarın tósbelgisiniń ıegeri, «Úzdik pedagog-2019» saıysynyń jeńimpazy Nurgúl Muqanova shejireli bilim uıasyndaǵy ıgi isterdiń barlyǵy da bolashaq qamy úshin qolǵa alynǵanyn aıtady. «Qazirde bilim uıymdaryndaǵy eń basty másele – qolaıly, qaýipsiz orta týǵyzý. Oqýshylardyń qaýipsizdik deńgeıin arttyrý maqsatynda mektepte 47, al syrtynda 25 beınebaqylaý kamerasy ornatylǵan. Ǵımaratta «Jedel saqshy» dabyl tetigi jumys isteıdi. Bıylǵy oqý jylynda bilim ordasynyń 100 jyldyq mereıtoıyna oraı mektepte birqatar jóndeý júrgizildi. Oblys ákimdiginiń qoldaýymen 600 sharshy metr fýtbol alańy men workout alańy salyndy. Bul oqýshylardyń bos ýaqytyn tıimdi ótkizýge mol múmkindik berip otyr. Álıhan Bókeıhan atyndaǵy Smart zerthanasynyń tusaýy kesilgeni ǵylymdy serik etken sergek oıly jastarǵa serpin bereri sózsiz. «Mektep tarıhy» atty mektep murajaıynyń ashylýy ǵasyrǵa jýyq tarıh paraqtarynan habar beredi», deıdi N.Quljaǵazyqyzy.
Bıik belester men asqaraly asýlardy alysta qaldyrǵan bilim ordasynyń ótkenine boılasańyz, óshkenimiz janyp, izi kómeski tarta bastaǵan tarıh betin paraqtaısyz. Al búginin baǵamdap kórseńiz, bolashaqty baǵdar etken jandardyń jankeshti eńbegine súısinesiz. Ulttyń ustyny, Táýelsizdiktiń tuǵyryna kýáger bolǵan, ótken ǵasyrdaǵy qazaq oqyǵandary men zııalylarynan qalǵan bir belgi – parasat-paıymymyzdy ósirip, keleshek keregine jarasa, arman ne!
Abaı oblysy