Ámirshiniń túsi

Bizdiń zamany­myz­ǵa deıingi II ǵa­syr men I ǵa­syr aralyǵynda ejelgi Qytaıdyń Han dınastııasy kúsheıip, qýatty ımperııa qurǵany málim. El bolyp, etek-jeńin jı­naǵan ımperııa patshasy Han Ý-dı kórshiles ǵun, úısin, saq taıpalaryn ózine qalaı baǵyndyrýdyń jolyn qarastyra bas­taıdy. Sol kezde Han elinde jylqy tapshy eken de, kórshiles ǵun eli olar­ǵa eshqashan jylqy bermeıtin kórinedi. Soǵys­qa jaraıtyn jylqy izde­gen patsha talaı elge elshi attandyryp, qyz berip, qudandalyq qatynas ornatyp, saraıyna jylqy jınatady. Maqsatyn jú­zege asyrý úshin ámirshi qıturqy aıla-tásilderge de bardy.

«Ámirshiniń túsi» at­ty bul shyǵarmanyń áýel­gi jelisi ejelgi Han eli patshasynyń tús jorytýynan bastaý alyp, sol negizde órbigen qym-qýyt, shytyrman oqıǵalar dá­lel­di shyndyqtarmen baıan­d­alady.

Ejelgi saýda jolyn (bú­gingi Jibek joly) al­ǵash kimderdiń ashqany týraly da tarıhı derekter osy shyǵarmada birshama baıandalady.

Ǵun, úısin, saq jurty ejelgi hýashııaǵa (qytaı) qalaı tótep bergeni de – sol zamannyń tarıhı shyn­dyǵy. Shyǵarmada sat­qyndyq, aılakerlik, ań­qaýlyq sııaqty minezder de keıip­kerlerdiń týa­bit­ti bolmysymen aıshyq­talǵan.

Mazmuny mol maǵ­lumat beretin bul kitap­tyń mańyzy zor dep oılaımyz. Tartymdy sıýjeti oqyrman qaýymdy birden qyzyqtyryp, baýrap áke­tedi. Mysaly «Tús», «Sulý bıe aılasy», «Sha­qyrylmaǵan qonaq» syndy taraýshalarda tartysty oqıǵalar tartymdy sýrettelgen.

Oqyrman atalǵan kitap­tan jazýshy, aýdar­mashy Qalban Ynty­han­ulynyń tarıhı de­rekti roman jazýdaǵy qol­tańbasyn, izdenisin baı­qaıdy. Týyndyda Ejel­gi Qytaıdaǵy Han ımpe­rııasynyń b.z.d. II ǵasyr aralyǵynda kú­sheıip, qýat­ty ımperııaǵa aınalǵan kezeńi sýret­teledi. Kitapta Qytaı tarı­hyndaǵy uly ımpe­ratorlardyń biri bolǵan Han Ý-dıdiń beınesi jan-jaqty ashylyp, onyń kórshiles ǵun, úısin, saq elin baǵyndyrýdaǵy aıla-sharǵysy, qıturqy áreketi kórkemdik shyndyqpen baıan­dalǵan. Roman avtory oqyrmanǵa qyzyqty oqıǵalardy kórkem shy­ǵarma talabyna saı shynaıy tarıhı derekter ne­gizinde jetkizedi.

Shalqar Qasekın,

L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ janyndaǵy

Konfýsıı ınstıtýtynyń ǵylymı qyzmetkeri