Mektepte sabaq berýdiń jańa ádis-tásilderi men ozyq úlgilerin murat etkenderdiń biri Qusıyn Aıtqalıev edi. Mahambet aýdanyndaǵy Alǵa orta mektebiniń dırektory bolǵan jyldary onyń esimi KSRO kóleminde V.Shatalov, E.Ilın, Sh.Amanoshvılı sekildi jańashyl pedagogtermen qatar atalatyn. О́ıtkeni ol qazaq tili materıaldaryn bloktap oqytý ádisin qoldandy.
Elimizde «Aıtqalıevtiń ataýly mektebi» ataýymen ozyq tájirıbesine súıengen ǵylymı-tájirıbelik konferensııalar, arnaıy sabaqtar ótkizile bastady. 1980 jyly 12 mamyrda uzaq jylǵy abyroıly eńbegi úshin KSRO Joǵarǵy Keńesi Alqasynyń Jarlyǵymen Qusıyn Aıtqalıevke «KSRO Halyq muǵalimi» ataǵy berildi. Ol sol kezde osyndaı marapatqa ıe bolǵan Keńes odaǵyndaǵy bes ustazdyń bireýi boldy.
Eki jyl buryn H.Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý ýnıversıtetinde «Halyq muǵalimi» Qusıyn Aıtqalıevke arnalǵan «Rýhanı jańǵyrý: Jańartylǵan bilim berý jáne tárbıe» atty respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııada Oqý-aǵartý Ǵ.Beısembaev ár óńirdiń ardaqty tulǵalarynyń sanaly ǵumyry, dara joly, atqarǵan abyroıly qyzmeti halqynyń shynaıy shapaǵatyna, úlken qurmetine bólenip, keıingi urpaqtarǵa úlgi-ónege bolatynyna toqtalǵan edi.
«Jas urpaqqa bilim men tárbıe bergen ulaǵatty ustazdardy ardaqtaý – ultymyzdyń qasterli mindetiniń biri. KSRO jáne Qazaqstannyń eńbek sińirgen muǵalimi, KSRO Memlekettik syılyǵynyń laýreaty Qanıpa Bitibaeva, «KSRO Halyq muǵalimi» ataǵynyń ıegeri Qumash Nurǵalıevtiń esimderi myńdaǵan shákirttiń jadynda jańǵyryp, sanasyna nur quıyp keledi. Osyndaı shoqtyǵy bıik ustazdarymyzdyń biri – Atyraý topyraǵynyń aıaýly perzenti «Ǵasyr muǵalimi» dańqyna bólengen Qusıyn Aıtqalıuly. Ol óziniń ónegeli ómirin, bar qajyr-qaıratyn týyp-ósken aýylyndaǵy orta mektepte qazaq tili men ádebıeti pánin oqytýǵa, bilim ordasyna basshylyq jasaýǵa arnady. Tynymsyz eńbeginiń nátıjesinde alystaǵy aýyl mektebin elimizdegi eń tańdaýly oqý ordalarynyń birine aınaldyrdy. Pedagogıkalyq ozyq tájirıbeni zerttep, respýblıka muǵalimderine nasıhattaý maqsatynda 1989 jyly Úkimet sheshimimen qurylǵan Q.Aıtqalıevtiń ataýly mektebi birneshe tolqyn ustazdardyń sheberligin shyńdap, baýlyp shyǵarýǵa zor yqpal etti», dedi mınıstr.
Respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa qabyldaǵan sheshimmen shákirtteri halyqaralyq, respýblıkalyq pándik olımpıadalarda úzdik atanǵan ustazdarǵa Qusıyn Aıtqalıev atyndaǵy «Úzdik pedagogıkalyq tabystary úshin» tósbelgi belgilendi. Bul marapat jyl saıyn bir ret ustazdardyń kásibı merekesi qarsańynda tabystalady.
Jahandaný dáýirinde jańasha oılaý, jańasha oqytý ádisteri engizilgenimen, ataqty ustazdyń sabaq berýdegi jańalyqqa toly tájirıbesi umytylmaǵany jón. Osyǵan oraı Q.Aıtqalıevten bilim alǵan, tárbıesin kórgen, dara mektebinen sheberlik tálimin úırengen shákirtteri men kózkórgen áriptesteri «Halyq muǵalimi» atty kitap shyǵardy. Kitaptyń birazy qala, aýyl mektepteriniń kitaphanalaryna taratyldy. Birneshe danasy Almaty men Astanadaǵy bilim ordalaryna jiberildi. Atalǵan kitapty Oqý-aǵartý mınıstri Ǵ.Beısembaevqa tabystaýdyń sáti tústi. Mınıstr bul eńbekke elimizdiń pedagogteri úshin mańyzdy ári qajetti ádistemelik-kómekshi oqý qural dep baǵa berdi. Ol ataqty ustazdyń esimin qasterleýdi tapsyryp, osy maqsatta Atyraýda aýqymdy is-shara ótkizý máselesin kóterdi.
Q.Aıtqalıev atyndaǵy ataýly mekteptiń jumysyna salalyq mınıstrlik, Y.Altynsarın atyndaǵy Ulttyq bilim akademııasy qamqorlyq jasap, qoldaý kórsetip otyrdy. Qazaq tili, qazaq ádebıeti, orys, uıǵyr mektepterindegi qazaq tili pánderi boıynsha memlekettik bilim standartyn, úlgilik oqý baǵdarlamalaryn, jańa býyn oqýlyqtaryn jasaýǵa osy ataýly mektep músheleri Gúltas Qurmanbaeva, Sábıt Dúısebaev, aqtaýlyq Jámıǵa Naǵmetova sııaqty ǵalym-ádiskerler qatysyp, avtorlyq quramda eńbek etti. Q.Aıtqalıevtiń ózi shákirti Gúltas Qurmanbaevamen birge 5-synypqa arnalǵan jańa býyn oqýlyǵyn jazdy. Bul oqýlyq 2001 jyldan bastap respýblıka mektepterine engizildi.
Qusıyn aǵaı shákirtterine «Teginde adam balasy adam balasynan aqyl, ǵylym, ar, minez degen nárselermen ozady» degen Abaıdyń pikirin jıi nasıhat etedi eken. Sol sıpat onyń jeke tulǵasyna naq keletini anyq. О́z isine adamnyń adaldyq, izdenimpazdyq, parasattylyq, kisilik, kishipeıildilik, jomarttyq, jaısańdyq sekildi qasıetterin baǵdar tutty. Osyndaı asyl qasıetterdiń bári ulǵatty ustaz Q.Aıtqalıevtiń boıynan tabylatyn.
Qylyshbaı SÚNDETULY,
tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty
Atyraý oblysy