Oblys ekonomıkasynyń damýy týraly sóz qozǵaǵanda aldymen aýyldyq eldi mekenderdi eskergen abzal. Jergilikti ózin-ózi basqarýdy jetildirip, aýyldyq okrýgterdiń qarjylyq, ekonomıkalyq múmkindigin arttyrýǵa ózderiniń bıýdjetteri ashylǵany belgili. Bul respýblıkalyq, oblystyq, aýdandyq (qalalyq) bıýdjetten keıingi tórtinshi deńgeıdegi bıýdjet dep ataldy. 2022 jyly Soltústik Qazaqstan oblysynda osy bıýdjetke tórt túsim kózi berilgen. Bulardan túsetin túsim orta eseppen 417 mln teńgege baǵalanǵan. Al 2023 jyly tórtinshi deńgeıdegi bıýdjettiń túsimi 2,9 mlrd teńgege jetti.
Buǵan buryn salyq alynbaǵan shaǵyn bıznesten túsetin túsimder qosylǵan edi. 2024 jylǵa tórtinshi deńgeıdegi bıýdjetke 3,7 mlrd teńge jınaý josparlanǵan. Aýyldyq okrýgtiń óz qarajatynyń bolǵany kóptegen máseleniń sheshilýine yqpal etti. Memlekettik organdy ustaýdyń shyǵyndarynan basqa aýyldyq okrýgke qaraıtyn aýyldardy jaryqtandyrý, eldi mekenderdiń sanıtarlyq tazalyǵyn qamtamasyz etý, abattandyrý jáne qystygúni qar tazalaý sııaqty máseleler osy bıýdjet esebinen sheshildi. Jyl ótken saıyn túsimi arta tússe, jergilikti eldi mekender de ıgiligin kóbirek kórmek. Qazirdiń ózinde Soltústik Qazaqstannyń aýyldyq eldi mekenderi túngi mezgilde samaladaı jarqyrap turady. Munyń ózi urlyq, jastardyń buzaqylyǵy sııaqty qylmys túrleriniń azaıýyna sep bolyp otyr.
Jýyrda oblys ákiminiń ekonomıkalyq sektordy qadaǵalaıtyn orynbasary Qanat Dúzelbaev aýyldyq eldi mekenderdi damytýdyń basqa joldary týraly da aıtyp berdi. Bıyl aýyldaǵy shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaýǵa memleket tarapynan 11,9 mlrd teńge bólinipti. Áleýmettik kodeks sheńberinde aýyldaǵy bıznes bastamalaryn qoldaýǵa 400 AEK kóleminde granttar berý qarastyrylǵan.
«Búginge deıin 230 grant berý qarastyryldy. Al 2023 jyly jastardyń kásipkerligin damytýǵa barlyǵy 650 mln teńgeniń 150 mıkrokredıti berilse, sonyń 562 mln teńgesi aýylǵa, ıaǵnı 131 jas kásipkerge berildi. 35 myńdaı kásipkerlik sýbektisi osy granttardyń arqasynda ashyldy», dedi Q.Dúzelbaev.
Degenmen aýdan ákimderine osy taraptaǵy jumysty belsendi júrgizý qajet eken. Bul iste keıbir ákimder tipti shabandyq tanytyp otyr. Jastar belsendiligin arttyrý baǵytynda eshqandaı jumys júrgizilmeıdi. Kerisinshe, bastamamen kelgen jastardyń qanatyn qyrqyp, qoldaýdyń ornyna sergeldeńge salyp qoıatyn ákimdikter bar kórinedi.
О́ńirdegi bıýdjet shyǵynynyń basym bóligi (barlyq shyǵynnyń 33 paıyzy) bilim salasyna ketedi. Byltyrǵydan 13,5 paıyzǵa artyp, 157,3 mlrd teńgege jetti. Sonyń ishinde 6,1 mlrd teńgege bilim salasynyń 53 nysany kúrdeli jóndeýden ótkizilgen. «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy sheńberinde 2,7 mlrd teńgege 22 aýyldyq eldi mekenniń bilim berý nysany jóndelgen. Taıynsha aýdanyndaǵy Dragomırovka aýylynda 120 oryndyq jańa mektep qurylysy aıaqtalyp, paıdalanýǵa berildi. «Jaıly mektep» ulttyq baǵdarlamasy boıynsha 2 mekteptiń qurylysy aıaqtalyp, taǵy ekeýin salý qolǵa alynǵan. «Qazir Soltústik Qazaqstanda apatty mektep degen atymen joq, bári de jańa, eskiniń bári kúrdeli jóndeýden ótti», deıdi Qanat Dúzelbaev.
Byltyr «Aýyldaǵy densaýlyq saqtaý jumysyn jańǵyrtý» ulttyq jobasy sheńberinde 8 nysan salynyp, paıdalanýǵa berilgen. Bıyl taǵy 38 nysannyń qurylysy qolǵa alynǵan. Sonyń ishinde Ýálıhanov aýdanynyń ortalyǵy Kishkenekólde osy zamanǵy emhana qurylysy júrgizilip jatyr. Aýdandyq em oryndary jańadan 9 sanıtarlyq avtokólikke ıe boldy. Sonymen qatar flıýorografııa, rentgen, ÝDZ apparattaryn alýǵa qosymsha 5,2 mlrd teńge bólingen. Alaıda oblystaǵy em oryndarynyń máselesi tolyq sheshildi dep aıtý qıyn. Búginge deıin barlyq em ornynyń tozýy 75 paıyzǵa jetken. Oblys basshylarynyń aldynda osy kúrdeli máseleni shuǵyl qolǵa alý mindeti tur.
Bıyl oblystyń mádenıet nysandaryn kúrdeli jóndeýden ótkizýge barlyǵy 2,7 mlrd teńge bólinip, 17 ǵımarat qalpyna keltirilgen. Sonyń ishinde «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy sheńberinde aýyldyq eldi mekenderdiń 5 mádenıet nysany 659 mln teńgege jóndelipti. Esil aýdanyndaǵy Nıkolaevka, Tımırıazev aýdanyndaǵy Dmıtrıevka, Aqsýat sııaqty úsh aýylda mádenı-demalys ortalyqtary boı kótergen.
Al jol salý men jóndeý jumystaryna 84,7 mlrd teńge qarajat bólindi. Ol 878 shaqyrym joldardy jóndeýge jumsalyp jatyr. Sonyń ishinde Petropavl qalasynyń 57 kóshesiniń joly jóndelip jatyr. Oǵan 7,4 mlrd teńge bólingen. Qala ákimi Serik Muhamedıevtiń aıtýynsha, aldaǵy tórt jyldyń ishinde baǵdarlamaǵa sáıkes jylyna 5 mlrd teńgeden bólinip otyrsa, Petropavldyń barlyq kóshesine asfalt tóselmek. Qazirdiń ózinde ortalyq kóshelerde turatyn Petropavl turǵyndary jóni túzý joldarǵa qol jetkizdi.
Soltústik Qazaqstan oblysy