Elimizde ınternet sapasy keıingi jyldary birshama jaqsarsa da, álemdik standarttarmen salystyrǵanda áli de tómen. Halyqaralyq Speedtest Global Index deregi boıynsha, 2023 jyly Qazaqstan ınternet jyldamdyǵy boıynsha 82-orynǵa turaqtaǵan.
Elimizdegi ınternet jyldamdyǵy orta eseppen 20 Mbıt/s shamasynda. Bul kórsetkish álemniń keıbir damyǵan elderimen salystyrǵanda áldeqaıda tómen. Mysaly, Latvııa men Sıngapýrda ınternet jyldamdyǵy 100 Mbıt/s-tan asady. Tipti elimizde jelige qosylmaǵan aýyldar da jeterlik. Shalǵaı eldi mekender men shaǵyn aýdandardaǵy ınternet sapasyn tekserý nátıjesinde 1 myńnan astam aýylda ınternet múlde joq bolyp shyqqan. Budan bólek, 510 eldi mekende ınternet bar bolǵanymen, sapasy óte nashar. Aýyl bylaı tursyn, qalanyń ózinde «ınternet istemeıdi» degen shaǵym kóp. Astana turǵyndary ortalyqta otyrsaq ta, jelige qosyla almaı qınalyp qalatyn kezderimiz bolady deıdi.
«Jumysymyzdyń kóbi ınternetpen jasalady. Ásirese muǵalim bolǵan soń kúndelik toltyratyn kezde, onlaın sabaq ótkizetin jelide qıyndyqtar jıi bolady. Oǵan da júıkeń tozady. Sondyqtan ınternet únemi birqalypty, jaqsy sapada istese eken», deıdi qala turǵyny Aıdana Shalqar.
Shaǵymnyń kóbeıgeni bir búgin emes, únemi solaı. Jaýapty mekeme buǵan radıofobtar kináli degendi aıtady. Sıflyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrliginiń málimetinshe, Astana qalasynda ınternet múlde joq jáne sapasy óte tómen 50-den astam oryn bar eken. Onyń kóbi – qurylys júrip jatqan aýmaqtar. Al keıbir jerlerde radıofobtardyń shaǵymynan keıin bazalyq stansalar alynyp tastalǵan.
Telekommýnıkasııa komıtetiniń tóraǵasy Erjan Meıramovtyń aıtýynsha, bul másele zań júzinde sheshimin tabady. «Bir turǵyn úıde radıfob turatyn bolsa, bul jerden bazalyq stansany alyp tastaıdy. О́ıtkeni zańda solaı. Iаǵnı operator alyp tastaýǵa tıis. Qazir biz depýtattar arqyly osy zańǵa ózgeristerdi daıyndap otyrmyz. Nátıjesinde, bir ǵana adamnyń kesirinen búkili zardap shekpeıtin bolady. Sol sebepti zańǵa naqty-naqty ózgerister engizemiz», deıdi Erjan Meıramov.
Al úkimet aýyldaǵy máseleni sheshýde optıkalyq jeliler men spýtnıktik tehnologııalardyń kómegine júginip otyr. Josparǵa sáıkes kezeń-kezeńimen júzege asatyn OneWeb pen SpaceX-tiń Starlink sııaqty spýtnıktik jobalary jolǵa qoıylǵan.
Sarapshylardyń aıtýynsha, sapanyń tómen bolýyna birneshe sebep bar. Birinshiden, kóp óńirde ınternet jelileriniń ınfraqurylymy eskirgen. Jańa tehnologııalardy engizý baıaý júrip jatyr. Ekinshiden, telekommýnıkasııa naryǵynda birneshe iri operatordyń ústemdigi básekelestikti shekteıdi. Bul baǵanyń joǵary bolýyna jáne qyzmet sapasynyń tómendeýine alyp keledi. Úshinshiden, elimizdiń geografııalyq ornalasýy men keń terrıtorııasy ınternet jelisin taratýda qıyndyqtar týǵyzady eken.
Qazirgi ýaqytta «Qazaqtelekom» AQ – eldiń negizgi ınternet provaıderi rentinde sapaǵa jaýapty. Sondaı-aq ınfraqurylymdy damytý – atalǵan kompanııanyń basty mindetteriniń biri. Basqarma tóraǵasy Baǵdat Mýsın bul joldaǵy jumystar kezeń-kezeńimen atqarylady, máseleni sheshýge qadam jasap jatyrmyz deıdi.
«Sapaly qyzmetti uıymdastyrý – birqatar tyń, jańa sheshimder qoldanylatyn kúrdeli, kópsatyly úderis. Syrt kózge qaraǵanda, bári op-ońaı. Kabeldi tósep, jabdyqty ornatsań jetip jatyr dep oılaıdy. Shyn máninde, kompanııamyzda ınternet-servıstiń sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan turaqty júıe jolǵa qoıylǵan. Bul – kóptegen tehnıkalyq bólshekten, naqty kórsetkishter men konfıgýrasııalardan turatyn kúrdeli jumys. Zamanaýı telekommýnıkasııa qyzmetteriniń sapasy aqaýdy der kezinde joıýmen, shapshań ári durys jumys isteıtin baılanys ortalyqtaryn qurýmen, klıent ótinishin qanaǵattandyrýmen ǵana shektelmeıdi. Sonymen qatar paıdalanýshylarǵa kórinbeıtin usaq-túıek, biraq asa mańyzdy sharýalary shashetekten», deıdi «Qazaqtelekom» AQ basqarma tóraǵasy.
Sondaı-aq Baǵdat Mýsın ınternet jelisine qatysty máselelerdi álemdik tájirıbege súıenip, alpaýyt kompanııalardyń mysalyn qarastyra otyryp sheshýdi qolǵa alǵanyn jetkizdi.
«Google», «Meta», «Netflix» sııaqty iri kompanııalar óz qyzmetterin únemi jetildirip otyrady, osylaısha qoljetimdi ári senimdi júıege aınalǵan. Bul kompanııalardyń ónimi suranysqa ıe ári tanymal. Olar óz kontentin jetkizetin jeli jasap qoıǵan. Sebebi tipti mıllısekýndtyq kidiristiń ózi qyzmet sapasyna orasan zor nuqsan keltirýi múmkin ekenin túsinedi. Aıtyp otyrǵanym – sapaǵa baǵyttalǵan jumys. Kompanııamyzda osy tehnıkalyq aspektilerdi negizge aldyq jáne iri kompanııalarmen ózara árekettesýdiń tehnologııalyq úderisterin jolǵa qoıdyq. Tanymal ınternet qyzmetterdiń sapasyn júıeli túrde odan ári jaqsarta túspekpiz. Biz óz jelimizde jańa Microsoft Connected Cache (MCC) klasterin iske qostyq. Bul kóptegen Microsoft qyzmetiniń qoljetimdiligi men kidirisin jaqsartty. Tehnıkalyq tobymyzdyń maqsaty – paıdalanýshylardyń jelidegi jumysyn yńǵaıly etip, turaqty qosylymdy qamtamasyz etý», deıdi ol.
«Qazaqtelekom» AQ baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, kompanııa qarjy tartý maqsatynda jeke seriktestermen kelisim jobalaryn ázirlep jatyr. Bul elimizdiń aýyl-aımaqtary men qalalarynda abonentterdiń ınternetke qosylýyn jedeldetpek.
Aıta keteıik, jaqynda «Qazaqtelekom» kóp jyldan beri ınternet sapasynan yǵyry shyqqan Túrkistan oblysy Saryaǵash aýdanyndaǵy Dostyq aýylyn joǵary jyldamdyqty ınternetke qosqan. Aýylda 4 myńǵa jýyq turǵyn bar.
«Dostyq aýylyn joǵary jyldamdyqty ınternetke qosý jergilikti turǵyndarǵa kóp múmkindik beredi. Endi olarda sıfrlyq resýrstardy oqý, jumys isteý, baılanysqa shyǵý jaǵynan kedergi bolmaıdy. Biz Túrkistan oblysynda turaqty jáne sapaly ınternetke qol jetkizý úshin jelini keńeıtýdi jalǵastyramyz», deıdi «Qazaqtelekom» AQ Bólshek bıznes dıvızıonynyń B2C segmentiniń kommersııalyq dırektory Sveta Jumasheva.
Kompanııa jyl sońyna deıin Túrkistan oblysynda taǵy 5 aýyldy jelige qosýdy josparlap otyr.
Joǵaryda atap ótken ınternet sapasyn jaqsartý maqsatynda qolǵa alynǵan Starlink jobasy nazar aýdarýǵa turarlyq. Starlink – SpaceX kompanııasynyń ǵaryshtaǵy spýtnık arqyly ınternet qyzmetin usynady. Bul joba elimizdiń shalǵaı aımaqtaryn ınternetpen qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Telekommýnıkasııa komıtetiniń tóraǵasy Erjan Meıramovtyń aıtýynsha, qazirgi kezde 1729 aýyl mektebi jeliniń ıgiligin kórip otyr.
Starlink qyzmetiniń artyqshylyǵyna keler bolsaq, ol 50-150 Mbıt/s jyldamdyqta ınternet usyna alady, bul kóptegen jergilikti provaıderlerdiń qyzmetinen joǵary. Spýtnık arqyly ınternet alý úshin fızıkalyq ınfraqurylym qajet emes, bul shalǵaı óńirlerdi jyldam jelige qosý múmkindigin arttyrady. Sondaı-aq Starlink júıesi tabıǵı apattar men geografııalyq kedergilerge qaramastan, ınternet baılanysyn qamtamasyz ete alady. Biraq kemshiligi de joq emes. Starlink júıesin 5-6 jyl saıyn aýystyryp otyrmasa, tozyp ketedi. Sonymen qatar spýtnıktik jeli shekara mańyndaǵy aýyldarǵa ornatylmaıdy. Mınıstrlik ondaǵy máseleni sheshýge múddeli bolǵanymen, kompanııa saıasatyna sáıkes Starlink Reseı men Qytaı terrıtorııasyn qamtı almaıdy. Degenmen Sıflyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Jaslan Mádıevtiń sózinshe, kórshi memlekettermen kelissóz júrgizilip jatyr.