Eýropa saparynyń eleýli sátteri

Sodan ekeýmiz ushaqpen Máskeýge jetip, «Na­sıonal» qonaq­úıi­ne toqtap, Kreml kórinip tu­ra­­tyn meıramhanada otyryp tamaqtandyq. Basynan ót­ken qy­zyqty shaqtaryn aıtyp otyrǵan jazýshy etene tanysy, belgili qaıratker Taıyr Mansurovqa qońyraý shalyp, habarlasýdy ótindi. Ol qonaqúıge kelip, sol kúni Ábe-niń ótinishimen Qazaqstannyń elshilik úıiniń mańyndaǵy Abaıǵa qoıylǵan eskertkishke baryp sýretke tústik. Elshilik úıiniń ishki qurylysymen tanysyp, elshi Imanǵalı Tasmaǵambetov jasaǵan ózgeristerge rıza bolystyq. Sol kúni tús mezgilinde KSRO Jazýshylar odaǵynyń úıine baryp, jazýshylar meıramhanasynan tústendik. Ábe onda da jazýshylar jıyndarynda bolǵan oqıǵalardy áńgimeledi. Odaqtyń aýlasyna ornalasqan Lev Tolstoı eskertkishiniń aldynda buryn Máskeýde joldastarymen júrgen kezeńderin eske túsirip aıtty.

Erteńine Máskeý-London reısimen ushyp Londonǵa jet­tik, áýejaıda elshiliktiń qyz­met­kerleri kútip, qonaq­úıge ornalastyrdy. Tús mezgili jaqyndaǵanda Londondaǵy Qazaq­stan elshisi Erlan Ydyrysov Ábege sálem berip, Lordtar tús­tenetin meıramhanadan túski as berdi. Nemerem Altynaıdy Ábe atasymen tanystyrdym. Bul kisi elshi Erlanǵa «Sońǵy paryz» kitabyn aǵylshyn tiline aýdaratyn aýdarmashy taýyp berýdi ótindi, ol aýdarmashy taýyp, bizben kezdesý uıymdastyrdy.

Erteńine Londonda turatyn joldasym Medǵat Qul­janov bizdi túski asqa meıram­hanaǵa shaqyrdy, ol ózimen birge jubaıy Aıgúldi jáne qyzyn ala kelip aǵamen tanystyrdy. Bizben birge nemerem, magıstrant Altynaı da boldy. Kóńildi otyrysta Ábe endi Parıjge barǵysy keletinin aıtty. Keshke júretin poıyzben Parıjge jettik, aldyn ala habarlap qoıýyma baılanys­ty elshilik qyzmetkerleri qarsy aldy. Qalanyń ortalyq kóshesine ornalasqan 5 juldyzdy qonaq­úıge ornalastyq. Erteńine Ábeniń erterekte bolǵan jerlerin araladyq. Keshinde Fransııadaǵy elshi Ábege sálem bere keldi. Ertesine elshi jibergen aýdarmashy men kóligine otyryp, Parıjden 250 shaqyrym jerdegi Sharl de Golldiń zıratyna baryp sýretke tústi, murajaı úıine soǵyp, tamashalap, estelik kitabyna qol­tańba qaldyrdy. Sol kúni keshke sol jerdegi «Motel» qonaqúıine qonyp, erteńine Pa­rıj­ge oraldyq.

Parıj-Máskeý-Almaty reı­si­men elge jetip, asyl aǵany úıindegi nemerelerine tabystadym. Bir aptalyq saparda Ábeniń minez-qulqyn, ishim-jemin, kóńil-kúıin, dári-dármegine deıin tanyp-bildim. Qonaqúılerde jeke jatpaı, meni janyna alyp jatatyn. Tún aýǵan­sha basynan ótken qyzyq pen qıyndyqty, balalyq shaǵynan atalyq, abyzdyq jasqa jetkenge deıingi ómirinen áńgime aıtatyn. О́mirinde mereıtoı ótkizbegenin, ondaıdy unatpaıtynyn jetkizdi. Men «aldaǵy 95 ja­syńyz­da Úkimet tarapynan mereı­toıyńyzdy ótkizeıik» dep usynys jasadym. Kelisim bergendeı yń­ǵaı tanytty. Sodan keıin sol kezdegi Mádenıet mınıstri Aqtoty Raıymqulovaǵa Qazaqstannyń halyq jazýshysy, KSRO memleket­tik syılyǵynyń laýreaty, jazýshy Ábdijámil Nurpeıistiń 95 jasqa tolýyna baılanysty mereıtoıyn ótkizip, kóptomdyq shyǵarmalaryn shy­ǵa­rý týraly hat jazdym. Má­­denıet mınıstrimen kezd­esip, mereıtoıdy birlesip ót­kizýge kelistik, kóptomdyq eń­bek­terin memlekettik tapsyrys­pen­ shyǵarýǵa mınıstr hanym ýáde berdi. Almatynyń jo­ǵa­ry oqý oryndaryna kezdesýler­ge bardyq. El basshysymen kezdesýinde kóptomdyq shyǵarmalaryn basyp shyǵarýǵa nusqaý bergenine rızalyq bil­dir­di. 7 tomdyǵyn syı retinde usy­nýǵa yqpal etip, hat jazýy­na kómektestim. Mádenıet mınıstr­ligi jáne sol kezdegi Memlekettik hatshy Qyrymbek Kósherbaev­tyń qoldaýymen Abaı atyndaǵy Ope­­ra jáne balet teatrynda Ábe­niń 95 jas mereıtoıy atalyp ótildi. Jıyn­ǵa Almatynyń zııaly qaýy­my, memleket jáne qoǵam qaı­ratkerleri, Ábeniń alys-ja­qyn­dary, máskeýlik dostary, álem­­ge tanymal ǵalym, jazýshy Nı­kolaı Anastasev, Anatolıı Kım, baspager Georgıı Prıa­hın qatysty. Sahnada Ábeni Myr­zataı Joldasbekov pen Tó­len Ábdik qoltyqtap otyrdy. Jıyn sońynda Qabyldaý úıin­de 300-deı qonaqqa as beri­lip, ja­zýshynyń kóptomdyq eń­begi qonaqtarǵa syı retinde taratyldy.

Máskeýden kelgen qurmetti qonaqtar Nıkolaı Anastasev, Georgıı Prıahın jáne Anatolıı Kımdi jubaıymen Almatyny aralatyp, «Saltanat» qonaqúıi­niń meıramhanasynda Ábe, jazýshy Smaǵul Elýbaı úsheýmiz qonaq etip, shapan jaýyp shyǵaryp saldyq. Ábeniń qýanyshynda shek joq. «О́mirimde ótkizgen tamasha kúnderimniń eń bıigi osy boldy» dep, Smaǵul ekeýmizdi qushaqtap súıe berdi. Toıdan soń úsh kún ótkende Prezıdenttiń Ábeni Qazaq­stannyń Eńbek Eri ataǵymen mara­pattaǵan Jarlyǵy shyqty. 30 qazan kúni Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Almatyǵa arnaıy kelip, óz rezıdensııasynda Eńbek Eri juldyzyn taqty. Quttyqtaý sózinde Prezıdent jazýshyǵa rızashylyǵyn bildi­rip, tilek aıtty. Estelik retinde sýretke tústik.

Janynda júrip, abyroı-ataǵyn alýyna inilik izet kórsetip, yqpal etkenime shyn júrekten alǵysyn bildirgen Ábe maǵan shapanyn jaýyp, taıaǵyn estelikke ustatty. Sol bir kúnder ómirimniń jarqyn betteri retinde jadymda máńgige jattalyp qaldy.

Beket TURǴARAEV,

Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri