«Maıra Muhamedqyzy. Sahnada 30 jyl». «Astana Opera» teatry sahnasynda dál osyndaı ataýmen ótken keremet konsert tyńdarman úshin ataǵy jahanǵa jetken ánshiniń sahnadaǵy shırek ǵasyrdan astam ómiriniń óner órimderin kórsetken tamasha tartý boldy.
Biregeı ánshi Maıra Muhamedqyzynyń mansap joly — tek sahnadaǵy 30 jyl ǵana emes, ónerge degen adaldyqtyń 30 jyly. Ánshiniń shyǵarmashylyq joly – eńbekqorlyqqa, kemeldenýge degen talpynys pen mýzykaǵa degen mahabbatqa toly jetistiktiń tarıhy. Sahnadaǵy alǵashqy qadamdardan bastap, halyqaralyq deńgeıdegi tanymaldylyqqa deıin – onyń mansabynyń árbir sáti jańa shyńdardy baǵyndyrýymen qundy, baǵaly. Ánshi tól shyǵarmashylyǵyndaǵy osy bir ataýly datany ótken aptada «Astana Opera» teatrynda mereıtoılyq mazmundy konsertpen atap ótti. Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen ótken keshte qurmetti qonaqtardyń qatarynda mınıstr Aıda Balaeva da boldy.
– 30 jyl kózdi ashyp-jumǵansha óte shyqty. Maqtanyshpen aıta alatyn jetistigim óte kóp. Osynaý jyldar ishinde men 50 operalyq qoıylymda óner kórsetip, janymnyń bir bólshegine aınalǵan halyq ánderin oryndadym, qyrýar konsertke qatystym. Bul – kez kelgen klassıkalyq ánshige buıyra bermeıtin baq. Árıne, mundaı jetistik úlken eńbek pen zor izdenistiń arqasynda keledi. Shyǵarmashylyq qyzmetimniń otyz jyldyǵyna óz Otanymda qazyǵymdy qaǵyp, týymdy tikteı otyryp keldim deı alamyn. Armandaǵan adam maqsatyna jetpeı qoımaıdy, sondyqtan men ózimmen maqtanamyn, kóp jylǵy eńbektiń arqasynda bıikke jettim dep oılaımyn, – dedi Maıra Muhamedqyzy konsert aldyndaǵy shaǵyn pikirlesýimizde óner joly týrasynda syr ashyp.
Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, bedeldi marapattardyń ıegeri retinde ol birneshe jyl boıy qazaq opera ónerin álemdik arenada tanystyrdy. Ánshi aıryqsha sheberligi, jarqyn harızmasy, óz isine degen adaldyǵynyń arqasynda elimizde ǵana emes, odan tys jerlerde de kórermenderdiń mahabbaty men yqylasyna ıe boldy.
Maıra Muhamedqyzy – jaı ǵana oryndaýshy emes, ol óziniń shyǵarmashylyq mansabynda joǵary kásibıligin kórsetip qana qoımaı, kóptegen jas vokalısti armandarynyń sońynan ilesýge shabyttandyrdy. Ártúrli sıpattaǵy partııalar kele beretin onyń soprano daýysy úzdik álemdik sahnalardan estildi. Ol Parıjdegi áıgili «Grand Operanyń» tuńǵysh Qazaqstan solısi boldy. Beıjiń, Máskeý, Vashıngton, Nıý-Iork, London, Ystanbul, Delı, Seýl, Vena, Berlın, Býdapeshtiń teatrlarynda óner kórsetti. Dese de sahnager úshin eldegi sahnanyń orny báribir erek. Onyń aıqyn aıǵaǵy – Astanadaǵy konsert ánshiniń ónerge qyzmet etken kópjylǵy eńbeginiń rámizi ǵana emes, sondaı-aq qazaqtyń mádenıeti men óziniń halqyna degen súıispenshiliginiń de jarqyn kórinisi bolǵany anyq.
– Men úshin «Astana Opera» teatrynyń orny bólek. Almatydaǵy Abaı atyndaǵy teatrda jıyrma jyl, Fransııada jeti jyl, al elordada alty jyldaı eńbek ettim. Ulttyq jáne álemdik operalyq qoıylymdarda basty partııalardyń barlyǵyn oryndadym deýge bolady. Konsertte bala kúnimnen bastap, búgingi kúnge deıingi shyrqaǵan arııalardy, sondaı-aq halyqaralyq baıqaýlarda ózim óner kórsetken týyndylardy tańdap aldym. P.I.Chaıkovskıı atyndaǵy baıqaýdaǵy jeńisim – ómirimdegi aıtýly oqıǵa boldy, atalǵan dodada men laýreat atanǵan edim. Ol jerde konsertmeıster retinde menimen birge keremet pıanıst, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, qazirgi tańda AQSh-ta turatyn Temirjan Erjanov óner kórsetti. Eski dosymdy arnaıy shaqyryp, birge óner kórsetýge usynys aıttym. Sóıtip, ekeýimiz birge baıqaýda shyrqaǵan ándermen sahnaǵa shyqtyq. Jalpy, shyǵarmashylyq keshimdi kórermender buryn-sońdy tamashalamaǵan erekshe formatta ótkizgim keldi. Sol maqsatta rejısser ári baıyrǵy dosym Mıhaıl Pandjavıdze, nemis sýretshisi Garrı Gýmmel jáne ónerdegi basqa da dostarymmen birge izdendik, – dep atap ótti ánshi.
Iá, mereıtoıǵa arnalǵan konserttik baǵdarlamany ártis egjeı-tegjeıine deıin ózi oılastyrypty. Maıra Muhamedqyzy kórermenderge álemdik jáne ulttyq repertýardaǵy týyndylardan turatyn biregeı baǵdarlama usyndy. Opera sańlaǵynyń oryndaýynda Rıhard Shtraýs, Ferens Lıst, Petr Ilıch Chaıkovskıı syndy uly kompozıtorlardyń operalarynan arııalar, sondaı-aq konsertke erekshe ulttyq boıaý bergen qazaq avtorlarynyń shyǵarmalary shyrqaldy. Olardyń qatarynda halyq áni «Aǵajaı Altaı», Eıtor Vıla-Lobostyń «№5 Brazılııalyq bahıana», Petr Chaıkovskııdiń «To bylo ranneıý vesnoı», basqa da kóptegen týyndy bar. Solardyń ishinde aıryqsha atap ótetin nómir – Maıra Muhamedqyzynyń AQSh-taǵy eski dosy Temirjan Erjanovpen birge oryndaǵan «Olieb, solang duliebenkannst» kompozısııasy kórermenderdiń zor yqylasyna bólendi. Maıra Muhamedqyzynyń Jorj Bıze, Sharl Gýno, Djýzeppe Verdı syndy kompozıtorlardyń operalarynan arııalardy tebirene oryndaýy onyń emosııalyq tereńdigi men ártistik sheberligin aıqyn kórsetti. Al sımfonııalyq orkestr men hordyń súıemeldeýimen oryndalǵan Karl Orftyń «Karmına Býrana» shyǵarmasynyń «O Fortuna» úzindisinen keıin kórermen qaýym ánshige tolassyz qoshemet kórsetti.
Taqyryp aıasy barynsha jan-jaqty qamtylǵan mazmundy konsertte teatrdyń balalar hory, «Astana Operanyń» jetekshi balet solısteri Ánel Rústemova, Oljas Tarlanov, Dıas Qurmanǵazy, áıgili ártister Oraz Muhamedıar (tenor), Jumabek Qańtarbaev (tenor), Aıbek Qanatbek (barıton), Ramına Satybaldy, taǵy basqalary óner kórsetti.
– Sahnadaǵy 30 jyldyq ǵumyrymda menimen birge bolyp, qoldap kele jatqan kórermenderime alǵysym sheksiz. Osy jyldar ishinde meniń shyǵarmashylyǵymdy baqylaıtyn aýdıtorııa qalyptasty. Sol shynaıy jankúıerlerimniń arqasynda sahnada ánimdi shyrqap, erkelep júrgen jaıym bar. Osy úshin de Allaǵa sansyz shúkir etemin. Men – shyn máninde baqytty ánshimin, – dep sózin qorytyndylady Maıra Muhamedqyzy.
Saltanatty kesh T.Jarmuhamettiń «Domalaq Ana» operasynan toı kórinisimen aıaqtaldy. Shymyldyq jabylǵannan keıin de kórermen qoshemeti tolastamady. Rııasyz rızashylyǵyn bildirip, qurmet kórsetken kópshilik qarasynda shek joq.
«Biz dástúrli ónerdegi jyrshy bolsaq, Maıra apaı – opera óneriniń jyrshysy. Sebebi operadaǵy uzaq mátinderdi jattaý da bizdiń jyr jattaǵanymyzben birdeı qajyrly eńbek. Maıra Muhamedqyzynyń shyǵarmashylyq konsertine kelip keremet keshtiń kýási boldyq. Maıra apaımen 1997 jyly Fransııada ótken Qazaqstan óner sheberleriniń konsertinde tanysqan edik. Ol kezde men nebári 20 jastamyn. Parıjde Aıman Musaqojaeva, Qarshyǵa Ahmedıarov, Temirjan Erjanov, Maıra Muhamedqyzymen qatar óner kórsetip, «Pleıel» (fr. salle Pleyel.– avt.) zalyn shapalaqpen qaq aıyrǵan jylym edi. Sonda Parıj qalasyn avtobýspen aralap júrgende Maıra apaı ádemi ǵımaratty kórsetip: «Mynaý – ataqty Parıj Opera saraıy. Osynda án salý – meniń armanym», dep aıtqan edi. Keıin ánshiniń armany oryndalyp, Parıj Operasynda jumys istedi, tipti sol bir áıgili sahnada án salǵan tuńǵysh qazaq ánshisi atandy. Bul – sózsiz talanttyń arqasy», dep ǵalamat keshten keıin jyrshy Aıgúl Elshibaeva ónerdegi ápkesine aqedil lebizin jetkizdi.
Iá, Astana keshin kórkem etken bul tamasha sát osy bir biregeı mádenı oqıǵanyń kýási bolǵandardyń esinde uzaq saqtalary sózsiz. Oraıy kelgende aıta keteıik, tanymal opera ánshisi elordadan bastaý alǵan shyǵarmashylyq keshin elimizdiń barlyq qalasynda ótkizip, konsert kóshin Shymkentte túıindeýdi josparlap otyr.