«Brıtanııa ımperııasy» ordeniniń kavaleri, álemge áıgili bıshi, horeograf Akram Han elimizge kelip, Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq opera jáne balet teatrynda birneshe kún sheberlik sabaǵyn ótkizdi. Jańalyǵy mol qoıylymdarymen bı álemine jańa serpin bergen ónerpaz qazaq eli ártisteriniń tájirıbesin tolyqtyryp, tereńdete tústi.
Abaı atyndaǵy teatrdyń balet trýppasy úshin horeografııanyń zamanaýı – dúnıejúzi moıyndaǵan biregeı stılin meńgergen Akram Hannyń bı arqyly tildesý, sezimdi jetkizý ádisin, tól tásilderin jeke ózinen úırengeni mańyzdy. Tolassyz shyǵarmashylyq shabyt pen izdeniste júretin sheberdiń derbes sabaǵy eki aptaǵa sozyldy. Brıtandyq horeograf Abaı atyndaǵy opera jáne balet teatry ártisteriniń bı ónerine kózqarasyn, pedagogteriniń ashyq-jarqyn, dos peıilin erekshe atap ótti.
– Teatrdyń balet trýppasy pedagogteriniń sheberligine tántimin. Negizi basqa elge kelgende óz tájirıbemdi ǵana alǵa tartyp, talap-tilegimdi orynsyz tańýǵa emes, birinshi kezekte ózimdi ózge bıshiler arqyly tanyp-bilýge umtylamyn. Balet ártisi jalpyǵa ortaq klassıkalyq týyndylardyń keıipkerlerin beınelese de, onyń denesi, qımyly – mádenı qundylyq ispettes ulttyq erekshelikten syr shertetin jany bar tiri qazyna. Sondyqtan maǵan qazaq teatrynyń bıge degen kózqarasy, qarym-qatynasy unady. Maǵan bastysy, balet trýppasynyń bıindegi rýhty seziný, – deıdi bıshi hám qoıýshy-horeograf Akram Han.
«Jumys istegendi» emes, bılegendi unatatyn adamdy tańdaıtyn has sheber álemdi kóp aralaıtynyn, tájirıbe bólisýge barǵan teatrdyń kóńilinen shyqqan ártisterin Londondaǵy óz kompanııasyna shaqyratynyn, Abaı teatrynda da birqatar balet ártisiniń ónerin joǵary baǵalaıtynyn jasyrmady. Qazaq óneriniń qara shańyraǵyna, jalpy Qazaqstanǵa alǵash kelgen horeograf tilshilermen tildesken máslıhatta: «aldaǵy jospardy ýaqyt kórsetedi» dep sózin qysqa qaıyrdy.
Tek-tamyry – musylman, álemge áıgili bıshi Qazaqstannyń kıeli mekeni Túrkistandy rýhanı ıgiliktiń ordasy sanaıdy. Qazaq eline kele sala, Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesine barýdy paryz sanaǵany da sondyqtan. Osy oraıda Abaı teatrynyń basshylyǵy qadirli qonaqqa arnaıy sapar uıymdastyrǵany bar.
– Men musylman otbasynda dúnıege kelgendikten, Qazaqstanmen erekshe jaqyn baılanysty sezinemin. Anam rýhanı turǵyda tereń adam edi, anam sińirgen sol qazynany Qazaqstannan – mádenıetke degen rýhanı kózqarastan taptym. Bıdiń ózegindegi rýhanı qýatty sózben jetkizip túsindire almaısyń. Bı – bir qımyldan keıin kóleńkesi de qalmaıtyn ǵaıyp tektes qozǵalys qana. Al sol qozǵalǵanǵa deıingi umtylys – ol seniń tiliń, aıtaıyn degen sóziń. Álemde júzdegen til bar, sol sekildi bıdiń de tili men túri kóp. Meni qyzyqtyratyny, dene tiliniń ózi emes, aıtqyń kelgen oı men qımyl arasyndaǵy úzilis, sáıkesinshe, bir qozǵalys pen kelesi qoǵalystyń arasyndaǵy tynyshtyq kezinde óz janyńnyń únin estý – rýhanı qundylyq degenimiz osy, menińshe. Dál osy sát – meniń ómirimniń fılosofııasy, – deıdi Akram Han.
Dúnıejúzi teatrlary aldyn ala kezekke turyp, talasa shaqyrsa da, jan-jaqty tanysyp, tańdap-talǵap baryp kelisimshartqa otyratyn kreatıvti horeograftiń «Arystandar uıyqtap jatqanda» («Until the Lions»), «Kaash», «iTMOi», «DESH», «Tike jol» («Vertical Road»), «Bilim» («Gnosis»), «Nól belgisi» (Zero degrees) sııaqty qoıylymdary bar. Ǵalamnyń ataqty ártisterin ǵajaıyp bıimen baýrap alatyn sahnanyń saıypqyrany Anglııanyń, Qytaıdyń ulttyq baletimen, tanymal balerına Sılvı Gıllemmen, horeografııa salasynan ózge, álemge áıgili aktrısa Djýlet Bınosh, ánshi Kaılı Mınoýg, basqa da tanymal ártistermen jumys istegen. Akram Hannyń qorjynynda Lorens Olıve atyndaǵy syılyq, ISPA, Fred pen Adel Aster, basqa marapattar bar.
ALMATY