Kıberqaýipsizdik

Keıingi kezderi ata-ana­lar tarapynan bala­lar­dyń bıo­metrııalyq derekte­riniń zańsyz taralýyna qatys­ty shaǵymdar kóbeıgen. Sıfr­lyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstr­ligi sha­ǵymnyń negizinde tekserý ju­mys­taryn júrgize kele, bıo­met­rıkalyq ıdentıfıkasııa júıe­lerin ázirleýshiler men shy­ǵarmashylyq úıirmeler uıym­darynyń zań buzǵanyn anyqta­ǵan. Ata-analarynyń kel­isiminsiz eki balaǵa qatysty de­rek zańsyz jınalǵan. Is­ qorytyndy­syna sáıkes ákimshilik is qozǵalyp, 332 280 myń teńge kóleminde aıyppul salynǵan.

Mınıstrlik uıymdardyń jeke derekterge jaýapkershiligin kúsheıtý maqsatynda «Ákimshilik quqyq buzýshylyqtar týraly» ko­­dekske ózgerister engizýdi usyn­­­dy. О́zgeristerge sáıkes aıyp­­­­pul kólemi 3 ese ósedi. Son­­daı-aq elektrondyq sıfr­lyq qol­tańbanyń jabyq kil­tin ruq­­satsyz paıdalanýǵa jaýap­kershi­lik engizý josparlanyp otyr.

Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrliginiń málimetinshe, «Aq­pa­rattyq qaýipsizdik másele­leri boıynsha zańnamaǵa ózgeris­ter men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy aıasynda bir mıllıonnan astam sýbektiniń deregin óńdeıtin ıeler men operatorlar úshin mindetti kıber­saqtandyrýdy engizý bas­tamalary ázirlenip jatyr. Sonymen qatar qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi­men birlesip, azamattarǵa «Stop kre­dıt» qyzmeti arqyly qaı­ta­­dan kredıt alýǵa tyıym salý­dy derbes engizýge múm­kin­dik bere­tin qarjylyq qyl­mys­tar­dan qorǵaý tetigi ázirlen­di. Qyzmet «eGov mobile» mo­bıl­­di qosymshasynda jáne «Elektron­dyq úkimet» veb-por­ta­lynda qoljetimdi.

Mınıstrlik 2029 jylǵa qaraı kıberqaýipter týraly halyqtyń 100 paıyz habardar bolýyna qol jetkizý maqsatynda belsendi jumys istep jatqanyn atap ótti. Osy joba aıasynda, «citizensec.kz», «fingramota.kz», «nomadguard.kz» platformalary qurylǵan.

Aqparattyq qaýipsizdik ko­­mıtetiniń tóraǵasy Rýslan Ábdi­qalyqovtyń aıtýynsha, Sıfr­lyq damý mınıstrligi ınter­nettegi alaıaqtyq máse­leleri boıynsha ýákiletti organ bolmasa da, Telegram men Meta-nyń alaıaq­tyqqa qarsy shemalaryn belsendi túrde qoldanyp jatyrmyz.

«Internettegi alaıaqtyq­pen kúres jahandyq mindet bolǵan­dyqtan, birlesken kúsh-jigerdi talap etedi. Kezdesý barysynda Meta ókilderi elimiz­diń ınternettegi alaıaqtyq máselesi kóp­tegen el úshin ortaq problema ekenin atap ótti. Tek sońǵy toqsanda Meta álem boıynsha 1,2 mıllıard feık akkaýntty jasandy ıntellekt tehnologııalaryn paıdalana otyryp buǵattady. Kıbergıgıena –  sıfr­lyq álemdegi qaýipsizdik­tiń jańa deńgeıi, bizdiń mindetimiz – aza­mattarǵa osy sharalardyń mańyzyn túsinýge kómektesý», deıdi R.Ábdiqalyqov.