«Amanat» fraksııasynyń depýtaty Kerimbek Bolat Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas prokýry Berik Noǵaıuly men Ádilet mınıstri Azamat Nesipbaıulyna joldaýǵan depýtattyq saýalynda «Qazaq bıleri» sııaqty ataýlarmen túrli rýlyq-júzdik qoǵamdyq uıymdardyń qaptap ketkenin sóz etti, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Depýtattyń aıtýynsha, kemeńger Abaı kezinde aýzymen oraq orǵan pysyqaılarǵa qarata «Bas-basyna bı bolǵan óńkeı qıqym, Minekeı, buzǵan joq pa eldiń sıqyn» dep, olardy qatań synaǵan. О́kinishke qaraı, sońǵy kezde elimizde osyndaı ózin-ózi saılap alǵan jalǵan «bıler» jańbyrdan keıingi sańyraýqulaqtaı qaýlap ósip, kóbeıip ketken.
- «Qazaq bıleri», «Qazaq bıler alqasy» sekildi ataýlarmen qurylǵan túrli rýlyq-júzdik qoǵamdyq uıymdar qaptady. Tipti, resmı tirkelmeı-aq óz aldyna ońasha otaý quryp, bı bolyp júrgender de jeterlik. Budan bólek, at tóbelindeı az ǵana toptyń qoldap-qolpashtaýymen Bas bı atanyp, asataıaq ustap, aqyl aıtyp, sheshim shyǵaryp júrgender de bar. Olardyń keıbiriniń nıeti durys bolǵanymen, kóbiniń maqsaty – atyn shyǵaryp, ataq alý, jurt ústinen kún kórip, mal tabý sekildi. Osyndaı jurt bilmeıtin, elge aıtarlyqtaı eńbegi sińbegen, kópshilik moıyndamaǵan qaptaǵan bıler ár iske jónsiz aralasyp, kósemsip, jurtty jik-jikke bólýimen qoımaı, ózara talasyp, qazaqtyń ǵasyrlar qoınaýyndaǵy qasıetti bıler ınstıtýtyna kir keltire bastady, - dedi Kerimbek Bolat.
Kerimbek Bolat jalpy, bı degende qazaqtyń oıyna eń aldymen aqyly asqan áıgili Tóle bı, qara qyldy qaq jarǵan Qaz daýysty Qazybek bı, sheshen, kósem Áıteke bı, toptan ozǵan Tolybaı bı sekildi tańdaýly tulǵalar keletinin tilge tıek etti.
«Atam zamannan qalǵan bıler ınstıtýty bul búgingi sot bıligi. Al qazirgi qaptaǵan bıler osy qasterli ataq, abyroıly tárbıeniń qadirin ketirip, qunyn túsirip jatyr. Sondyqtan osy bıler uıymdarynyń jumysyn jiti tekseretin ýaqyt keldi. Biz naqty qurylymdalǵan sot júıesi bar, árbir azamaty alqabıler men halyqaralyq standarttarǵa sáıkes quqyqtyq qorǵaý quqyǵyna ıe elde ómir súrip jatyrmyz. Al bıler kelip, sol qalyptasqan normany buzbaqshy ma?! Olaı bolmasa, olardyń kózdegeni ne, maqsaty ne? Nege ózderin ózderi bı saılap alǵan? Kim olarǵa mundaı ókilettik bergen?! Árbir óńirde jergilikti ákimdik pen máslıhattar, sot bıligi men quqyq-qorǵaý organdary bar, aqsaqaldar men qoǵamdyq keńester zań aıasynda qyzmet etip jatyr. Týyndaǵan máseleleni sheshetin de, kóteretin de osy zańdy uıymdar men mekemeler. Iаǵnı zań men tártip konsepsııasyn iske asyratyn bılik tarmaqtary bizde naqty aıqyndalǵan», den naqtylady depýtat.
Kerimbek Bolattyń aıtýynsha, biz tarıhı jadymyzdyń mańyzdy ekenin túsinip, biraq bolashaǵymyz jarqyn bolý úshin keshe men búgindi shatastyryp almaýymyz kerek. Osy rette, Prezıdentimiz aıtqandaı: «Biz zań men tártip, bilim men parasat ústemdik etetin qoǵam qurýymyz kerek. Sondyqtan biz órkenıetti el bolýǵa kedergi jasaıtyn jaǵymsyz ádetterden arylýymyz kerek», degen sózderin basshylyqqa alýymyz qajet.
«Sondyqtan, ózderin bı saılap, máselelerge pátýa shyǵaryp júrgen túrli adamdardyń áreketine naqty quqyqtyq baǵa berilýi tıis. Biz tek zań ústemdik etip, tártip bıleıtin qoǵamda ómir súrýimiz qajet. Osy rette, Ádilet mınıstrligi, Bas Prokýratýra elimizdegi qazirgi túrli «bıler» atyn jamylǵan uıymdardyn jumysyna tekserý júrgizip, olardyń qyzmetiniń zańǵa sáıkestigin pysyqtaýy kerek», dep qorytyndylady Kerimbek Bolat.